Dấu ấn từ những sản phẩm mang hương sắc bản địa

Cơ sở sản xuất rượu men lá của Hợp tác xã Dịch vụ thương mại An Lập. Ảnh: Hải Vân

Những năm gần đây, chương trình OCOP đã mở ra hướng phát triển mới cho xã Sơn Động, nhất là trong việc khơi dậy giá trị từ nghề truyền thống của đồng bào vùng cao. Đến tháng 12/2025, xã đã có 5 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, gồm: rượu men lá Như Bảo, rượu men lá Vân Mơ, rượu men lá Mao Sơn Tửu, mì gạo Bình Phương và nho hạ đen trồng trong nhà lưới.

Riêng trong tháng 11 vừa qua, 3 sản phẩm rượu men lá Như Bảo, Mao Sơn Tửu và mì gạo Bình Phương tiếp tục được UBND tỉnh bình chọn là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng sản phẩm mà còn cho thấy tư duy sản xuất của người dân Sơn Động đang chuyển dịch rõ rệt: từ nhỏ lẻ, thủ công sang hướng hàng hóa chuẩn hóa quy trình, chú trọng yếu tố an toàn, truy xuất nguồn gốc và thị hiếu người tiêu dùng.

Điểm chung của các sản phẩm OCOP ở Sơn Động là đều dựa trên nguồn nguyên liệu tại chỗ, gắn với kỹ thuật sản xuất truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này không chỉ giữ được bản sắc văn hóa mà còn tạo lợi thế cạnh tranh riêng biệt trên thị trường.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Dịch vụ thương mại An Lập tại thôn Mật. Cơ sở chuyên sản xuất rượu men lá theo phương pháp truyền thống nhưng được đầu tư bài bản về quy trình, máy móc và bao bì.

Kế thừa nghề nấu rượu men lá từ cha ông, Hợp tác xã không ngừng cải tiến để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Rượu men lá Như Hoa, sản phẩm chủ lực, hiện đã được gắn mã QR, mã vạch và đưa lên các sàn thương mại điện tử. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ tiêu thụ ở địa phương mà còn mở rộng ra nhiều tỉnh, thành.

Ông Nông Quốc Bảo – Giám đốc Hợp tác xã, người dân tộc Tày cho biết: “Mỗi ngày đơn vị sản xuất khoảng 600 lít rượu, ngày cao điểm tới 1.500 lít. Rượu được ủ bằng men lá, nấu thủ công nhưng đóng chai trên dây chuyền tự động nên giữ được chất lượng đồng đều. Mới đây, Hợp tác xã đầu tư hơn 1 tỷ đồng để mở rộng nhà xưởng, nâng cấp dây chuyền nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và tăng năng lực sản xuất”.

Những chuyển biến này đã tạo chuỗi giá trị ổn định, giúp rượu men lá Sơn Động được người tiêu dùng tin tưởng và góp phần nâng tầm sản phẩm OCOP của địa phương.

Xây dựng vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình để phát triển bền vững

UBND xã Sơn Động xác định nâng cao chất lượng là yếu tố then chốt để sản phẩm OCOP phát triển lâu dài. Vì vậy, xã tập trung quy hoạch các vùng chuyên canh, xây dựng cánh đồng mẫu lớn, bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho các sản phẩm.

Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ chủ thể OCOP trong việc tuân thủ quy định vệ sinh an toàn thực phẩm, chuẩn hóa nhãn mác, logo, tem truy xuất nguồn gốc và hạng sao trên bao bì. Xã giao Phòng Kinh tế hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện quy trình để nâng hạng những sản phẩm có tiềm năng.

Nhờ cách làm đồng bộ, sản phẩm OCOP của Sơn Động ngày càng khẳng định được vị thế, tạo thêm động lực cho các hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất trong việc xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng. Đồng thời, chương trình góp phần tạo việc làm, nâng thu nhập và cải thiện đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.