Các đại biểu chủ trì Hội thảo

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh: Với trữ lượng lớn và phong phú cả về vật chất và tinh thần, Hà Nội là địa phương có nguồn tài nguyên văn hóa cực kỳ to lớn, là nguồn lực quan trọng đóng góp vào sự phát triển toàn diện và bền vững của Thủ đô. Cho đến nay, một số di sản văn hóa của Hà Nội đã được ghi danh trên bình diện quốc tế ở các cấp độ khác nhau. Tuy nhiên, tiềm năng vẫn còn nhiều, và trong số đó, Khu di tích Cổ Loa là trường hợp nổi bật.

Theo Phó Chủ tịch Vũ Thu Hà, việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Cổ Loa không chỉ là yêu cầu của công tác di sản, mà còn là nhiệm vụ gắn với chiến lược phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII Đảng bộ thành phố Hà Nội đã xác định mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Đồng thời, thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026 với định hướng phát triển văn hóa Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để Hà Nội tiếp tục ưu tiên đầu tư cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị các di sản tiêu biểu, trong đó có Cổ Loa. Việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa trình UNESCO không chỉ nhằm tôn vinh giá trị một di sản lịch sử, văn hóa, mà còn khẳng định chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và vị thế của Thăng Long - Hà Nội trong tiến trình văn minh nhân loại, tạo động lực phát huy nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Hà Nội trong 100 năm tới.

Toàn cảnh Hội thảo

Nghiên cứu về Cổ Loa đã được tiến hành từ rất sớm với sự quan tâm của các nhà khoa học trong và ngoài nước trên nhiều lĩnh vực như sử học, khảo cổ học, dân tộc học, văn hóa học, di sản học… và đã đạt được những thành tựu quan trọng. Các kết quả nghiên cứu cho thấy giá trị to lớn về lịch sử và văn hóa của Khu di tích Cổ Loa. Công cuộc nghiên cứu khoa học về Cổ Loa sẽ còn tiếp tục, nhưng đã đến lúc cần có những đánh giá tổng thể để nâng tầm giá trị của di sản này trên bình diện quốc tế, để Cổ Loa trở thành di sản mang tính nhân loại, là bằng chứng về sự đóng góp của dân tộc Việt Nam vào sự phát triển của văn minh nhân loại.

Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang khẳng định: Cổ Loa là khu di tích đặc biệt quan trọng của Việt Nam, điều này đã được các nhà sử học, khảo cổ học, văn hóa học và các nhà nghiên cứu lịch sử quân sự chứng minh từ nhiều thập niên qua. Hội thảo lần này không chỉ nhằm làm rõ những giá trị đặc biệt của Cổ Loa trong lịch sử và văn hóa dân tộc, mà còn tập trung vào vấn đề lớn hơn: Cổ Loa có vị trí và tầm vóc như thế nào đối với lịch sử văn minh nhân loại. Các kết quả nghiên cứu đã cho thấy vị trí và tầm vóc quốc tế của Cổ Loa, vì vậy Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là bước xây dựng hệ thống luận cứ khoa học về giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, đáp ứng yêu cầu hồ sơ đề cử Di sản thế giới của UNESCO.

Đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, đại biểu tham dự Hội thảo

Trong hơn một thế kỷ qua, Cổ Loa luôn giữ vị trí đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử và văn hóa Việt Nam. Từ những ghi chép đầu tiên của các học giả Pháp đầu thế kỷ XX, đến các cuộc khai quật quy mô lớn, rồi hàng chục năm nghiên cứu liên tục của nhiều thế hệ các nhà khoa học, nhận thức về Cổ Loa ngày càng đầy đủ hơn. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu trước đây đều tiếp cận Cổ Loa như một quân thành, một đô thành, một thị thành. Trong khi đó, hồ sơ di sản thế giới mà UNESCO yêu cầu đòi hỏi cách tiếp cận khác: coi Cổ Loa là một công trình có giá trị nổi bật toàn cầu trong lịch sử văn minh nhân loại. Nói cách khác, không chỉ đặt câu hỏi Cổ Loa quan trọng thế nào đối với Việt Nam, mà cần trả lời Cổ Loa đóng góp gì vào nhận thức chung của thế giới về quá trình hình thành các nhà nước sơ khai, về tổ chức không gian quyền lực, về sự thích ứng giữa con người với môi trường tự nhiên và sự phát triển của các nền văn minh khu vực.

Hội thảo đã trình bày những nội dung chính của Dự thảo Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa trình UNESCO, bước đầu đề xuất các luận cứ khoa học về giá trị nổi bật toàn cầu của di tích, đồng thời định hướng những nội dung trọng tâm cần tiếp tục trao đổi, phản biện và hoàn thiện trong quá trình xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới. Hội thảo gồm hai phiên: “Cổ Loa - Trung tâm hội tụ và lan tỏa của văn minh sông Hồng” và “Khu di tích Cổ Loa - Nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu”. Thông qua các tham luận khoa học và thảo luận chuyên sâu, Hội thảo hướng tới việc hoàn thiện các luận cứ khoa học, bổ sung cơ sở phục vụ Báo cáo tóm tắt trình UNESCO xem xét đưa Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới, đồng thời đề xuất các định hướng nghiên cứu, bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản phù hợp với yêu cầu của Công ước Di sản thế giới.

Sự kiện cũng là dịp tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, các chuyên gia và cộng đồng khoa học trong quá trình xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích Cổ Loa trở thành Di sản thế giới. Qua đó, góp phần bổ sung cơ sở khoa học để làm rõ hơn các giá trị của Cổ Loa trong bối cảnh lịch sử, văn hóa khu vực và thế giới, đồng thời tạo nền tảng cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản này một cách bền vững trong tương lai.