Lợn đen là một trong các loài vật nuôi phổ biến và mang lại hiệu quả kinh tế cho các hộ gia đình trên địa bàn thành phố Hà Giang. Với ngoại hình lông đen, dày, da thô, tai nhỏ cúp, mõm dài trung bình. Thường gặp ở hai kiểu dáng ngoại hình, một loại 4 chân trắng và có đốm trắng ở trán và mõm, một loại đen tuyền, trung bình có 10 vú và bình quân đẻ 1,5 đến 1,6 lứa/năm. Lợn đen thành phố Hà Giang được người dân nuôi chăn thả tự nhiên, hoàn toàn không có sự hiện diện của cám công nghiệp nên chất lượng thịt hoàn toàn khác với lợn được nuôibằng công nghiệp.

Từ những giá trị kinh tế trong chăn nuôi lợn đen, năm 2018 dự án “Xây dựng nhãn hiệu chứng nhận thịt lợn đen thành phố Hà Giang cho sản phẩm thịt lợn đen của thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang”. Qua dự án nhãn hiệu chứng nhận “Thịt lợn đen thành phố Hà Giang” đã được xây dựng và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 381822 ngày 17/03/2021 với Chủ sở hữu nhãn hiệu là Ủy ban nhân dân thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang (giai đoạn 1).

Theo đó sản phẩm ở các xã, phường sau nằm trong Bản đồ khu vực địa lý được bảo hộ, đó là: Xã Phương Độ, xã Phương Thiện, xã Ngọc Đường, xã Ngọc Đường, phường Quang Trung, phường Ngọc Hà và phường Minh Khai.

Theo Báo cáo kết quả thực hiện công tác phát triển chăn nuôi, điều kiện chăn nuôi trang trại quy mô vừa và nhỏ năm 2023 trên địa bàn thành phố Hà Giang, thì tổng số đàn lợn trên địa bàn thành phố là khoảng 15.256 con (tăng khoảng 23% so với năm 2019); trong năm 2022 thành phố Hà Giang đã hỗ trợ 02 mô hình về chăn nuôi lợn đen bản địa (thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia). Tuy nhiên quá trình sử sụng nhãn hiệu chứng nhận trong hoạt động sản xuất và kinh doanh chưa đạt được hiệu quả cao. Vì vậy trong năm 2023 Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang phê duyệt dự án khoa học về nhiệm vụ sở hữu trí tuệ, trong đó có dự án “Quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận (NHCN) “Thịt lợn đen thành phố Hà Giang” cho sản phẩm thịt lợn đen của thành phố Hà Giang” để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, phát triển sản xuất hàng hoá, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống cho sản phẩm thịt lợn đen thành phố Hà Giang.

Công ty TNHH Nghiên cứu và Đầu tư S&D là đơn vị chủ trì thực hiện dự án, trong quá trình triển khai dự án, đơn vị đã tiến hành hội thảo tổ chức lấy ý kiến hệ thống các văn bản quản lý phục vụ cho quá trình quản lý và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận và tổ chức tập huấn cho người dân trong bản đồ khu vực sản xuất sản phẩm mang nhãn hiệu chứng nhận có thêm kiến thức về sở hữu trí tuệ nói chung và nhãn hiệu chứng nhận nói chung. Đặc biệt là việc sử dụng nhãn hiệu chứng nhận “Thịt lợn đen thành phố Hà Giang” trong quá trình sản xuất và phát triển sản phẩm thịt lợn đen thành phố Hà Giang đối với khu vực bản đồ được bảo hộ.

Với những dự án và chính sách phát triển của UBND thành phố giành cho sản phẩm thịt lợn đen của thành phố Hà Giang, hy vọng trong thời gian tới sản phẩm sẽ có những bước phát triển mới góp phần phát triển kinh tế xã hội, đời sống của người dân.