Theo Bộ trưởng Lê Minh Hoan: “…Chúng ta thường hay đánh giá hợp tác xã nông nghiệp Nhật Bản phát triển rất mạnh nhưng chúng ta không biết rằng tinh thần hợp tác và kiến thức về hợp tác xã đã được dạy từ trường cấp ba. Điều này, cho phép học sinh ngay khi tốt nghiệp có thể ra mở ngay các Hợp tác xã, các cửa hàng… mà không cần phải qua các trường chuyên nghiệp - Đây là đào tạo từ nông dân. Ở đây, tư duy hợp tác với người khác được hình thành ngay trong cuộc sống bình thường trong cái nền của cái văn hóa hợp tác. Nếu không vô hợp tác xã thì họ làm ở nghiệp đoàn thì họ cũng hợp tác với nhau. Họ sống trong một cái cộng đồng dân cư thì họ cũng hợp tác với nhau. Thành ra tôi đề nghị là chúng ta chú ý cái điểm đó là điểm đầu tiên…”.

Bộ trưởng Lê Minh Hoan chủ trì tọa đàm.

Hợp tác xã nông nghiệp đóng góp lớn cho Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn.

Nghị quyết 20-NQ/TW về phát triển kinh tế tập thể, lần nữa khẳng định vai trò không thể thay thế của Hợp tác xã, được xem là bước ngoặt cho phong trào Hợp tác xã cả nước. Do đó, theo Bộ trưởng Lê Minh Hoan cần phát huy được trí tuệ, năng lực của cả một tập thể thành viên, huy động toàn thể xã hội vào cuộc để hình thành nên nền kinh tế hợp tác bền vững, đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Đóng góp của nền kinh tế hợp tác vào phát triển kinh tế chung tại một vùng miền hay kinh tế đất nước rất hạn chế; song cần nhìn lại những đóng góp to lớn của kinh tế hợp tác vào nền nông nghiệp, cho đời sống nông dân - nông thôn.

Hợp tác xã tại Việt Nam có tuổi đời còn non trẻ, cách tiếp cận, cách thực hiện gắn với Hợp tác xã lại thiếu tính cập nhật, chưa phù hợp, ít nhiều bộc lộ biểu hiện nóng vội. Từ đó, Hợp tác xã rơi vào tình trạng “trầm lắng”, dẫn đến mô hình kiểu cũ được thay thế bằng mô hình kiểu mới. Mỗi khi đánh giá, tựu chung nhìn lại là sự khó khăn, manh mún, yếu kém về quản trị, tài chính, thị trường,… từ đó liên tiếp đối mặt rủi ro “được mùa, mất giá”, thiếu cạnh tranh trên thị trường nông sản quốc tế do thiếu các mô hình hợp tác diện rộng, theo quy chuẩn cụ thể.

Toàn cảnh tọa đàm.

Theo Bộ trưởng Lê Minh Hoan: Dù một số địa phương thực hiện “dồn điền đổi thửa”, hình thành những cánh đồng lớn, câu lạc bộ đại điền, nhưng nhìn chung nông nghiệp vẫn trên quá trình thoát khỏi lời nguyền “manh mún, nhỏ lẽ, tự phát”. Đó là điểm nghẽn lớn nhất trong hiện thực hoá tư duy kinh tế nông nghiệp. Đang có nhiều tranh luận giữa tích tụ và tập trung đất đai, nhưng theo tôi, trong ngắn hạn có lẽ cần ưu tiên hơn mô hình tập trung đất đai, thông qua phát triển Hợp tác xã Nông nghiệp. Có như vậy sẽ làm thay đổi nền nông nghiệp, như lời Bác Hồ: “Hợp tác xã Nông nghiệp là một cách làm cho nhà nông đoàn kết, làm cho nhà nông thịnh vượng. Hợp tác xã nông nghiệp giúp cho nhà nông đạt đến mục đích, đã ích nước lại lợi dân”.

Nông nghiệp muốn phát triển thì phải có hợp tác xã!

Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn

Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cho rằng: Chúng ta cần tiếp cận nêu cao về tinh thần tự lập, tạo được cộng đồng người dân đi lên từ tinh thần hợp tác. Và trong cái tinh thần hợp tác đấy bao gồm cả cái trách nhiệm người dân với cả cộng đồng, người dân với hợp tác xã.

Những vấn đề của nỗ lực xây dựng các hợp tác xã mới sau sửa đổi rất nhiều hình ảnh mới sẽ được đưa ra để trình hội đồng và đang cố gắng tháo gỡ nâng cao được tinh thần hợp tác và trách nhiệm của người tham gia.

“…Nông nghiệp muốn phát triển thì phải có hợp tác xã. Các hộ nông dân góp sức góp vốn, góp đất đai vào sản xuất. Với những quy mô khoảng vài trăm héc ta hoặc hàng nghìn héc ta thì chúng ta mới thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, mới thực hiện được xây dựng nền nông nghiệp hiện đại…” - Theo ý kiến của ông Nguyễn Văn Tiến, Nguyên Vụ trưởng Vụ Nông nghiệp – Nông thôn, Ban Kinh tế Trung Ương.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Nguyên Vụ trưởng Vụ NNNT – Ban KTTW

Vấn đề nữa để chúng ta có ngân hàng hợp tác xã có quỹ tín dụng nhưng cho vay thì không khác gì cho vay với doanh nghiệp phải có tài sản thế chấp, phải có phương án kinh doanh, phải chứng minh hoạt động có lợi nhuận. Do vậy, tín dụng nội bộ hết sức cần thiết mà tôi nghĩ về cơ chế chúng ta đề ra rất nhiều nhưng mà tôi kiến nghị một cơ chế là tất cả những hoạt động mà hợp tác xã cung ứng dịch vụ cho cho thành viên là miễn thuế. - Nguyên Vụ trưởng Nguyễn Văn Tiến góp ý thêm.

Hợp tác xã là hợp vốn, hợp sức với nhau. Hình thành tư tưởng hợp tác là yêu cầu tất yếu.

Theo Bộ trưởng Lê Minh Hoan: Tôi thực sự rất ấn tượng khi cấp uỷ, chính quyền nhiều địa phương rất quan tâm phát triển và nâng cao chất lượng Hợp tác xã. Bên cạnh việc ban hành Nghị quyết, chương trình hành động xuyên suốt, nhiều địa phương quan tâm tổ chức đối thoại với lãnh đạo Hợp tác xã và trực tiếp đến thăm, làm việc với các Hợp tác xã trên địa bàn. Nhờ sự quan tâm sát sao như vậy, nhiều Hợp tác xã đã tiếp cận được tín dụng, đầu tư kho bãi, công nghệ bảo quản, chế biến, trụ sở làm việc, kết nối thị trường, nâng cao kiến thức cho thành viên Hợp tác xã. Điều đó cho thấy, một khi lãnh đạo địa phương thực sự đồng hành, vào cuộc, một số vướng mắc trong thực thi Luật Hợp tác xã có thể được tháo gỡ phần nào, trong khi chờ điều chỉnh phù hợp thể chế chung.

HTX Chè Hảo Đạt Tân Cương TP Thái Nguyên hoạt động hiệu quả.

Cùng với nhiều Hợp tác xã hiệu quả, còn nhiều Hợp tác xã còn bộc lộ không ít yếu kém, hoạt động chưa đúng tôn chỉ, mục đích. Giờ là lúc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cùng các địa phương cần phối hợp đưa ra các giải pháp phù hợp: giải thể, cũng cổ, kết nạp thêm thành viên, liên kết các Hợp tác xã, tiến tới thành lập Liên hiệp Hợp tác xã hay Hợp tác xã quy mô lớn hơn, hoạt động hiệu quả hơn. Giờ là lúc các địa phương cần ngồi lại phân tích điểm mạnh, điểm yếu từng Hợp tác xã, với từng giải pháp cụ thể, hành động cụ thể, thời gian cụ thể. Liên Hiệp Quốc đã nêu quan điểm về Hợp tác xã: “Hãy khôi phục lòng tin và khơi dậy hy vọng, chúng ta cần hợp tác, chúng ta cần đối thoại, chúng ta cần thấu hiểu”.

Khi và chỉ khi nhận thức thấu đáo về tư tưởng, ý nghĩa, vai trò quan trọng của Hợp tác xã trong phát triển nông nghiệp bền vững và đời sống xã hội, chúng ta mới có sự thôi thúc hành động một cách mạnh mẽ, nhất quán. Tư duy hệ thống và hành động hệ thống là “chìa khóa” quan trọng.

Bài. ảnh: Nam Hậu