Hà Nội: 18°C Hà Nội
Đà Nẵng: 25°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 31°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 24°C Thừa Thiên Huế

Vì sao phải đầu tư cho nghiên cứu phát triển?

LNV - Muốn thoát khỏi kinh tế gia công, chúng ta phải đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Và để hiện thực hóa rất cần những chính sách đặc biệt cho các doanh nghiệp sếu đầu đàn. Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Trần Du Lịch xung quanh vấn đề này.

Thưa ông, những năm trở lại đây hoạt động đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R&D) được nhắc tới rất nhiều. Vậy R&D có tác động như thế nào tới nền kinh tế?

Tôi cho rằng nghiên cứu phát triển là một đòn bẩy và là công cụ để nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao năng suất và hướng tới phát triển bền vững. Xét trên phương diện quốc gia, thì một nền kinh tế độc lập tự chủ phải làm kinh tế mà ở đó dần làm chủ được khoa học công nghệ, làm chủ nghiên cứu phát triển, kể cả việc nhập khẩu công nghệ và phát triển nó. Muốn vậy chúng ta không thể duy trì mãi tình trạng các DN gia công cho nước ngoài mà phải chuyển dần từ gia công sang sản xuất.


TS Trần Du Lịch


Với sản xuất, người ta thường nói đến khái niệm “Make in Vietnam” hay “Made by Vietnam” - đây thực chất không phải là khẩu hiệu mà có ý nghĩa là chúng ta phải đi từ giai đoạn cơ bản nhất là nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ. Chúng ta đã nói nhiều đến đổi mới sáng tạo nhưng thực chất đổi mới sáng tạo phải bắt đầu từ đầu tư cho R&D vì nếu không có R&D thì không thể có phát triển.

Tuy nhiên Việt Nam là một trong những nước đầu tư R&D của DN thuộc tỷ lệ thấp. Thấp ở đây nếu so với những quốc gia trong khu vực mà chúng ta đang cạnh tranh hoặc với những quốc gia trong nhóm mà Việt Nam tham gia ký kết một số Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Theo tìm hiểu của tôi trong 10 năm gần đây đã có nột số DN trong nước vươn lên tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu bằng việc đầu tư R&D. Ở đây có thể kể tới như Thaco, VinGroup… Hay trong lĩnh vực da giày đã có một số DN đầu tư tham gia vào chuỗi giá trị, dù sản phẩm vẫn mang thương hiệu nước ngoài nhưng họ chủ động hơn trong vấn đề thiết kế mẫu mã, chọn công nghệ và nguồn nguyên liệu phù hợp cho sản phẩm mà đối tác cần. Ngoài ra, ở một số ngành mới xuất hiện cũng đã đầu tư khá lớn R&D kể cả cơ khí chế tạo, đặc biệt trong ngành công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm. Dù vậy số DN tham gia đầu tư cho R&D của Việt Nam vẫn chưa thực sự nhiều.

Đâu là nguyên nhân tỷ lệ DN đầu tư cho R&D ở Việt Nam còn thấp, thưa ông?

Nguyên nhân chính do quá trình khá dài chúng ta thực hiện gia công cho các DN nước ngoài. Cụ thể, để một sản phẩm ra đời có 4 công đoạn: Công đoạn thứ nhất rất quan trọng là lựa chọn công nghệ, thiết kế mẫu mã. Công đoạn thứ 2 là sản xuất các linh kiện, phụ kiện và ta gọi là công nghiệp phụ trợ. Thứ ba là gia công lắp ráp và cuối cùng là phân phối. Người ta tính toàn rằng trong 4 công đoạn trên thì lâu nay giá trị gia tăng thấp nhất là gia công và chúng ta đang làm.

Dù chúng ta có hơn 30 năm thu hút FDI nhưng các DN FDI và DN trong nước chưa có sự liên kết mà phát triển dời rạc. Đây là cái chúng ta chưa thành công trong thu hút FDI so với một số quốc gia khác. Việc này xuất phát từ chỗ chúng ta chưa đặt yêu cầu chuyển giao công nghệ để phát triển DN trong nước với DN FDI.

Ở đây có thể nói đến câu chuyện của Tập đoàn Samsung khi họ đưa phần lớn DN của họ làm outsourcing mà không có DN trong nước. Điều này có 3 lý do: Thứ nhất do DN trong nước không có khả năng đạt chất lượng họ muốn; Thứ 2 những DN có thể đạt chất lượng thì lại không thể làm được sản lượng quy mô mà họ cần; Thứ 3 nếu đặt hàng DN trong nước so với tạo điều kiện cho DN Hàn Quốc làm thì họ sẽ chọn ưu tiên cho DN nước họ. Những vấn đề này khi tổng kết 30 năm thu hút FDI, Chính phủ đã có đánh giá và có quan điểm mới trong thu hút FDI bằng chính sách mới chứ không bằng mọi giá như trước đây. Cụ thể là thu hút FDI phải chú ý đến chuyển giao công nghệ để tạo hệ thống phát triển.


Khi dịch Covid-19 bùng phát trên phạm vi toàn cầu đã khiến hoạt động của nhiều doanh nghiệp bị đảo lộn, doanh thu lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng. Song có những doanh nghiệp nhờ trước đó đầu tư cho R&D nên đã nhanh chóng thích ứng bằng sản xuất, xuất khẩu khẩu trang ra nước ngoài


Có một thực tế là dù Chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách để thúc đẩy quá trình đầu tư R&D nhưng dường như chưa hiệu quả. Ông đánh giá về vấn đề này như thế nào?

Tại Việt Nam dường như tất cả các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển R&D đều đã có. Chẳng hạn như Luật hỗ trợ DNVVN hay Luật thuế thu nhập DN có ưu đãi nếu đầu tư vào R&D… Tuy vậy tất cả chính sách này lại không đồng bộ, không tập trung, dẫn tới hiệu quả chưa cao.

Trong khi đó với các DNVVN cái lớn nhất họ thiếu là công nghệ. Vì thế Chính phủ phải có chính sách liên kết giữa các Trường đại học, Viện nghiên cứu với DN trong vấn đề chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực. Cụ thể là giúp công nghệ cho họ chứ không hỗ trợ bằng cách đưa tiền như trước đây. Thêm vào đó cũng phải có ràng buộc là trừ nghiên cứu cơ bản còn các nghiên cứu ứng dụng phải có sản phẩm, có ứng dụng được mới nhận được tiền hỗ trợ.

Trong những năm tới nền kinh tế càng đi vào thị trường thì sự thanh lọc càng nghiệt ngã. Sẽ không có đất cho DN năng suất thấp, chất lượng kém. Đó là chưa kể khi Việt Nam tham gia các FTA như Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA)… nếu chúng ta muốn khai thác lợi thế của những FTA này thì DN trong nước, đặc biệt là DNVVN phải tham gia được vào chuỗi giá trị chứ không thể đứng độc lập được. Thậm chí những DN không tham gia xuất khẩu, chỉ làm nội địa cũng phải thay đổi.

Như vậy chính sách sẽ phải thay đổi như thế nào để khuyến khích DN tham gia đầu tư cho nghiên cứu phát triển, thưa ông?

Như tôi nói ban đầu một số DN có đầu tư mạnh R&D, ví dụ Thaco đã tự đầu tư chuỗi sản xuất ở Chu Lai và làm chủ được khá nhiều linh kiện, phụ kiện để nâng tỷ lệ nội địa hóa. Nhưng họ vẫn gặp khó khăn, vì kinh nghiệm ở các nước thì không có một DN đầu đàn nào tự làm hết được tất cả mà phải có thuê bên ngoài.

Như vậy Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ cho DN “sếu đầu đàn”. Bởi họ sẽ là DN đi trước đầu tư và liên kết với các DNVVN để tạo thành chuỗi giá trị. Cùng với đó, phải đồng bộ hóa theo từng địa bàn, từng địa điểm, từng lĩnh vực, thị trường và những cái đó phải chương trình hóa.

Quy luật thị trường như nước từ cao chảy xuống thấp và chính sách phải ngăn cho nước không chảy xuống chỗ thấp hoặc muốn cho nó lên chỗ cao thì phải bơm lên. Ví dụ muốn khai thác thị trường EU để tận dụng lợi thế của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) thì có chương trình cụ thể hóa trong hỗ trợ nghiên cứu, đào tạo để DN tiếp cận thị trường này…

Ngoài ra, chúng ta nên thúc đẩy mô hình hợp tác công tư (PPP) trong nghiên cứu phát triển vì hiện Việt Nam mới có PPP trong hạ tầng. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng phải chủ động tạo cơ chế riêng cho những DN lớn, đầu đàn. Phải để cho mọi người thấy được rằng, ai làm tốt sẽ được hưởng chính sách tốt.

Xin cảm ơn ông!

Thùy Dương - thực hiện
Theo Công thương

Tin liên quan

Tin mới hơn

Đà Nẵng: Khuyến công, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tiếp sức cho làng nghề

Đà Nẵng: Khuyến công, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tiếp sức cho làng nghề

LNV - Thành phố Đà Nẵng đang đẩy mạnh triển khai chương trình khuyến công giai đoạn mới theo Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND (ban hành ngày 29/6/2026) của HĐND thành phố. Nghị quyết hướng tới mục tiêu ưu tiên đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm lưu niệm du lịch, tạo sinh kế bền vững và giải quyết việc làm cho lao động địa phương.
Khuyến khích đổi mới công nghệ: Hà Nội chọn 10 cơ sở CNNT hỗ trợ máy móc hiện đại

Khuyến khích đổi mới công nghệ: Hà Nội chọn 10 cơ sở CNNT hỗ trợ máy móc hiện đại

Chiều 12/11, tại Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, Hội đồng tổ chức họp đánh giá, xét chọn các cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) đủ điều kiện hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ tiên tiến, hiện đại theo Chương trình khuyến công thành phố năm 2026.
Gần 135 tỷ đồng cho khuyến công, chuyển đổi xanh ở Quảng Trị

Gần 135 tỷ đồng cho khuyến công, chuyển đổi xanh ở Quảng Trị

LNV - Nguồn vốn khuyến công giai đoạn 2026–2030 sẽ giúp doanh nghiệp, cơ sở nông thôn tại Quảng Trị nâng cấp máy móc, sản xuất sạch hơn và phát triển bền vững.
Vĩnh Long hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Vĩnh Long hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

LNV - Hơn 25 đề án khuyến công giúp cơ sở sản xuất hiện đại hóa thiết bị; Hoạt động kết nối thị trường mở thêm cơ hội tiêu thụ cho nông sản và sản phẩm địa phương.
Thái Nguyên:  Khuyến công hỗ trợ 200 cơ sở đến 2030

Thái Nguyên: Khuyến công hỗ trợ 200 cơ sở đến 2030

LNV - Bước sang năm 2026 và chiến lược 2026–2030, tỉnh Thái Nguyên tập trung nguồn lực khuyến công vào chuyển đổi số, sản xuất xanh và ứng dụng công nghệ hiện đại. Địa phương đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 200 cơ sở sản xuất bứt phá, góp phần đưa Thái Nguyên trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại trước năm 2030.
Đắk Lắk: Trao 11 bộ giải pháp tiếp thị trực tuyến cho các cơ sở công nghiệp nông thôn

Đắk Lắk: Trao 11 bộ giải pháp tiếp thị trực tuyến cho các cơ sở công nghiệp nông thôn

LNV - Ngày 2/11/2026, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến Thương mại tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Viện Nghiên cứu Điện tử, Tin học, Tự động hóa (Bộ Công Thương); Tổ chức nghiệm thu và bàn giao 11 bộ giải pháp tiếp thị trực tuyến cho các cơ sở công nghiệp nông thôn tiêu biểu trên địa bàn.

Tin khác

Khuyến công Đà Nẵng “đòn bẩy” hỗ trợ doanh nghiệp bứt phá sản xuất

Khuyến công Đà Nẵng “đòn bẩy” hỗ trợ doanh nghiệp bứt phá sản xuất

LNV - Nguồn kinh phí khuyến công địa phương vừa hỗ trợ 15 doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn đầu tư máy móc hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất và tạo động lực phát triển kinh tế.
Cục Công nghiệp kiểm tra, đánh giá hiệu quả các đề án khuyến công quốc gia tại Cà Mau

Cục Công nghiệp kiểm tra, đánh giá hiệu quả các đề án khuyến công quốc gia tại Cà Mau

LNV - Thực hiện Quyết định số 186/QĐ-CN ngày 27/10/2026 của Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), đoàn công tác do bà Đỗ Thị Minh Trâm - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp làm Trưởng đoàn - đã có chuyến kiểm tra thực tế và làm việc tại tỉnh Cà Mau về tình hình triển khai các đề án khuyến công quốc gia trên địa bàn

Đắk Lắk nghiệm thu đề án hỗ trợ sản xuất mỹ phẩm bằng máy móc tiên tiến

LNV - Công ty Organic Nopal Việt Nam hoàn thành lắp đặt thiết bị kiểm định hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng mỹ phẩm, tiết kiệm năng lượng và phát huy nguồn nguyên liệu địa phương.

Đồng Tháp sản phẩm công nghiệp nông thôn vươn ra thế giới

LNV - Hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (CNNTTB) đã trở thành động lực quan trọng giúp các doanh nghiệp tại Đồng Tháp khẳng định chất lượng, mở rộng quy mô sản xuất và từng bước vươn ra thị trường quốc tế
Vốn khuyến công giúp HTX Hiệp Thành hiện đại hóa dây chuyền gạch

Vốn khuyến công giúp HTX Hiệp Thành hiện đại hóa dây chuyền gạch

LNV - Nguồn vốn khuyến công hỗ trợ HTX Hiệp Thành (Đắk Lắk) đầu tư máy móc, robot tự động, giảm lao động nặng nhọc, tiết kiệm năng lượng và nâng sức năng lượng và nâng sức cạnh tranh
Khuyến công đổi mới, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị công nghiệp nông thôn

Khuyến công đổi mới, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị công nghiệp nông thôn

Chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang liên kết vùng, liên kết ngành là hướng đi then chốt của khuyến công giai đoạn 2026-2030.
Hà Nội đẩy mạnh đào tạo cán bộ và hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn năm 2026

Hà Nội đẩy mạnh đào tạo cán bộ và hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn năm 2026

Hà Nội tăng cường tập huấn cán bộ khuyến công, hỗ trợ đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường cho cơ sở.
Làng nghề được gì từ Hiệp định Việt Nam - EFTA?

Làng nghề được gì từ Hiệp định Việt Nam - EFTA?

LNV - Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA được ký ngày 18/10/2026 tại Hà Nội. Với thủ công mỹ nghệ, giá trị của hiệp định không nằm ở thuế quan mà ở sự ổn định, quy tắc rõ ràng và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Động lực bứt phá cho công nghiệp nông thôn Lâm Đồng từ hoạt động khuyến công

Động lực bứt phá cho công nghiệp nông thôn Lâm Đồng từ hoạt động khuyến công

LNV - Tỉnh Lâm Đồng sở hữu tiềm năng và dư địa phát triển công nghiệp nông thôn rất lớn nhờ nguồn nguyên liệu nông nghiệp quy mô lớn với nhiều sản phẩm chủ lực như: Cà phê, sầu riêng, chè, rau củ, thanh long, hạt điều, mắc ca và các loại hoa. Bên cạnh đó, các ngành nghề truyền thống và công nghiệp tiêu dùng như: Dệt may, tơ lụa, sợi len, rượu, bia… cũng đang ghi nhận đà bứt phá mạnh mẽ
Khuyến công Hà Tĩnh "bệ phóng" đưa sản vật quê hương vươn tầm quốc tế

Khuyến công Hà Tĩnh "bệ phóng" đưa sản vật quê hương vươn tầm quốc tế

LNV - Những năm qua, hoạt động khuyến công và xúc tiến thương mại tại Hà Tĩnh đã phát huy vai trò “cầu nối” chiến lược, tạo đòn bẩy quan trọng giúp các cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ vượt qua rào cản về vốn, công nghệ và thị trường.
Đắk Lắk: Hỗ trợ máy móc hiện đại cho cơ sở nước mắm truyền thống Bà Mười

Đắk Lắk: Hỗ trợ máy móc hiện đại cho cơ sở nước mắm truyền thống Bà Mười

LNV - Chương trình khuyến công Đắk Lắk hỗ trợ cơ sở chế biến nước mắm truyền thống đầu tư hệ thống rửa chai, chiết rót hiện đại; nâng chuẩn vệ sinh cho sản phẩm mà vẫn giữ trọn hương vị truyền thống.
Phú Thọ đổi mới khuyến công, đưa doanh nghiệp nông thôn vào chuỗi cung ứng

Phú Thọ đổi mới khuyến công, đưa doanh nghiệp nông thôn vào chuỗi cung ứng

LNV - Phú Thọ chuyển khuyến công sang chủ động đồng hành, ưu tiên công nghệ, chuyển đổi số và sản xuất xanh để nâng sức cạnh tranh, kết nối doanh nghiệp nông thôn với các tập đoàn lớn.
Khuyến công mở đường cho sản phẩm công nghiệp nông thôn ra thị trường

Khuyến công mở đường cho sản phẩm công nghiệp nông thôn ra thị trường

LNV - Khung chính sách khuyến công được cập nhật theo hướng nâng năng lực sản xuất, phát triển sản phẩm; cùng với đó, các quy định mới về bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu chú trọng hơn đến khả năng mở rộng thị trường và kết nối xúc tiến thương mại.
Tây Ninh nâng tầm nông sản, đưa đặc sản địa phương đến gần người tiêu dùng

Tây Ninh nâng tầm nông sản, đưa đặc sản địa phương đến gần người tiêu dùng

LNV - Ứng dụng VietGAP, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu giúp đặc sản Tây Ninh gia tăng giá trị, mở rộng thị trường và kể câu chuyện văn hóa quê hương.
Hà Nội: Đưa hoạt động khuyến công gắn với nhu cầu thị trường

Hà Nội: Đưa hoạt động khuyến công gắn với nhu cầu thị trường

LNV - Không chỉ hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, Hà Nội đang đẩy mạnh hoạt động khuyến công theo hướng gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Từ đổi mới mẫu mã, xây dựng thương hiệu đến xúc tiến thương mại, mở rộng kênh phân phối, các giải pháp được triển khai nhằm nâng cao sức cạnh tranh, gia tăng giá trị sản phẩm công nghiệp nông thôn và phát triển làng nghề bền vững.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Minh bạch nguồn gốc để nông sản Việt đi xa

Minh bạch nguồn gốc để nông sản Việt đi xa

ocopvietnam - Minh bạch nguồn gốc giúp kiểm soát chất lượng, xác định trách nhiệm của từng khâu trong chuỗi sản xuất và là điều kiện để nông sản Việt đáp ứng yêu cầu thị trường. Nhưng theo các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc chỉ có giá trị khi dữ liệu đượ
Bánh chưng Hải Yến 20: Từ gánh hàng rong Quốc lộ 2 đến Thương hiệu vàng nông nghiệp

Bánh chưng Hải Yến 20: Từ gánh hàng rong Quốc lộ 2 đến Thương hiệu vàng nông nghiệp

ocopvietnam - Từ cô bé 7, 8 tuổi theo mẹ gánh bánh chưng đi bán dọc Quốc lộ 2, bà Nguyễn Thị Yến (xã Nội Bài, Hà Nội) đã gây dựng thương hiệu bánh chưng xanh Hải Yến 20 đạt OCOP 4 sao. Ngày 18-11 vừa qua, sản phẩm có tên trong 72 “Thương hiệu vàng nông ng
Khai mạc “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”

Khai mạc “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”

ocopvietnam - Tối 19-11, tại Quảng trường Nhà văn hóa phường Bắc Kạn, UBND tỉnh Thái Nguyên khai mạc Chương trình “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”. Chương trình có hơn 120 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã đến từ 20 tỉnh, th
HTX Sông Xoài nâng giá trị bưởi da xanh từ vùng trồng đến phụ phẩm

HTX Sông Xoài nâng giá trị bưởi da xanh từ vùng trồng đến phụ phẩm

ocopvietnam - Từ năm 2013 đến nay, HTX Bưởi da xanh Sông Xoài (phường Tân Thành, TP.HCM) đã liên kết hơn 120 thành viên, chuẩn hóa vùng trồng, đưa sản phẩm đạt OCOP 4 sao và xuất khẩu sang Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia. Không dừng ở trái tươi, HTX c
HTX Hà Nội - Từ hội chợ đến hợp đồng tiêu thụ ổn định

HTX Hà Nội - Từ hội chợ đến hợp đồng tiêu thụ ổn định

ocopvietnam - Năm 2026, Liên minh HTX Hà Nội đã tổ chức gần 20 chương trình xúc tiến thương mại cho các HTX. Nhưng thực tế từ vùng rau Văn Đức cho thấy, xúc tiến thương mại chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng việc tổ chức lại sản xuất và có hợp đồng tiêu thụ
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động