Hành trình của nghề dệt đũi Nam Cao

Làng dệt đũi Nam Cao nổi tiếng về nghề ươm tơ, dệt lụa, từ xưa thường được cung cấp cho vua chúa và giới quý tộc.

Theo các tài liệu lịch sử, ngay từ thế kỷ thứ nhất nghề dệt đã sớm xuất hiện ở Thái Bình, trước khi có sự xuất hiện và phát triển của các nghề rèn, đúc hay đan lát mây tre… Nghề dệt đũi vốn là nghề truyền thống của làng Cao Bạt – một trong hai làng của Nam Cao. Người ta cho rằng nghề dệt đũi Nam Cao được hình thành từ gần 400 năm trước đây.

Lúc đầu vải đũi được dùng để may thành quần áo tiêu thụ trong nước cho các nhu cầu của nhân dân và dùng trong các lễ hội. Sau này vải đũi đã được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới. Đến thời kỳ Pháp thuộc, vải đũi Tuýt So đã được xuất khẩu sang Pháp với số lượng lớn.

Đến những năm 80 của thế kỷ trước, đũi Nam Cao đã nổi đình nổi đám, mỗi năm tiêu thụ 4050 nghìn mét vuông. Khi thị trường Đông Âu mất đi, đũi Nam Cao cũng ắng lại. Song đũi Nam Cao đã nhanh hơn các sản phẩm khác, kịp thời chuyển hướng sang thị trường Lào, Campuchia và các nước Tây Á…

Bên cạnh sự thịnh vượng thì làng nghề cũng gặp phải sự cạnh tranh của các hàng may công nghiệp. Vì vậy, để duy trì và phát triển nghề, người dân nơi đây đã thay đổi hướng phát triển đưa sản phẩm truyền thống thành thương hiệu phục vụ cho khách hàng hiện đại.

Những tấm lụa dệt đũi Nam Cao vươn xa

Điển hình trong phát triển nghề có thể nhắc đến HTX dệt đũi Nam Cao, HTX có 30 thành viên đang hoạt động và hơn 100 hộ liên kết. Trong những năm qua, HTX dệt đũi Nam Cao tích cực phát triển để giúp làng nghề truyền thống tiếp tục hành trình mạnh mẽ hơn.

Nếu như trước đây, đũi Nam Cao chủ yếu chỉ có màu trắng ngà hoặc nhuộm màu nâu đất thì nay đã có nhiều sự thay đổi. HTX dệt đũi Nam Cao đã đưa ra chiến lược phát triển chinh phục khách hàng bằng những giá trị “chất” và “thật”. Từ đó, HTX đã hình thành được chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu - sản xuất - tiêu thụ - xuất khẩu với 16 công đoạn.

HTX có vùng nuôi tằm với tổng diện tích khoảng 100ha tại huyện Vũ Thư. Nguyên liệu kén được thu mua, sau đó giao về cho các hộ gia công sản xuất các khâu từ kéo đũi, quay tơ, đánh ống và dệt vải dưới sự hỗ trợ và tổ chức của HTX dệt đũi Nam Cao. Các sản phẩm lụa, đũi đều được dệt thủ công, nhuộm bằng những màu thiên nhiên đạt chuẩn hữu cơ như màu đỏ của gấc, màu tím của nếp cẩm, màu xanh của lá cây, màu vàng nguyên bản từ kén tằm, màu nâu từ lá bàng…

Những cuốn vải thô mộc sẽ được đưa lên Hà Nội để gia công tinh xảo thành áo dài, khăn tay, quần áo, phụ kiện, nội thất chăn, ga gối…

Có thể nói, điều giá trị nhất của sản phẩm đũi Nam Cao là sự ẩn chứa tính dân tộc, tính nghệ thuật cổ truyền dân gian của chúng. Ðó là những sản phẩm không phải sản xuất dây chuyền hàng loạt mà là hàng được làm thủ công đòi hỏi sự công phu cần mẫn của người nghệ nhân. Mỗi một sản phẩm là cả một quá trình sản xuất đi từ nguyên liệu tự nhiên kết hợp với óc sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo của người Nam Cao./.