Nghề dệt thổ cẩm ở bản Buộc (xã Bắc Lý, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An) có từ trăm năm nay. Và ngày nay, phụ nữ Thái ở bản Buộc hàng ngày vẫn cần mẫn bên khung cửi, tìm cách thay đổi mẫu mã, làm ra các sản phẩm mới để thích ứng với thị trường, giữ nghề truyền thống…

Bản Buộc là bản dân tộc Thái duy nhất của xã Bắc Lý (Kỳ Sơn), cách trung tâm xã gần 20km, đường sá đi lại khó khăn nên đời sống người dân còn rất nhiều vất vả

Bản Buộc là bản dân tộc Thái duy nhất của xã Bắc Lý (Kỳ Sơn), cách trung tâm xã gần 20km, đường sá đi lại khó khăn nên đời sống người dân còn rất nhiều vất vả. Ngoài trồng lúa rẫy và chăn nuôi thì dệt thổ cẩm là nghề truyền thống được duy trì hàng trăm năm nay.

Phụ nữ bản Buộc thường tranh thủ lúc nhàn rỗi để nuôi tằm, quay tơ dệt vải. Thuốc nhuộm vải cũng được đồng bào tự chế biến từ những cây, củ, lá được lấy từ tự nhiên, xung quanh khu vực cộng đồng sinh sống như: củ nâu, chàm (thuốc), cây phán, cánh kiến, lá ổi, chè,… để tạo nên nhiều màu sắc khác nhau.

Thuốc nhuộm vải cũng được đồng bào tự chế biến từ những cây, củ, lá được lấy từ tự nhiên, xung quanh khu vực cộng đồng sinh sống như: củ nâu, chàm (thuốc), cây phán, cánh kiến, lá ổi, chè,… để tạo nên nhiều màu sắc khác nhau.

Ngày nay, chịu sự tác động của cơ chế thị trường, hơn nữa các loại nguyên liệu từ rừng cũng khó tìm kiếm nên nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người dân bản Buộc cũng "chuyển hướng" cho phù hợp với tình hình thực tế. Bên cạnh tơ sợi truyền thống tự làm thì người dân cũng mua sẵn các loại nguyên liệu như chỉ, len đủ màu sắc từ Thái Lan về để giảm nhân công và giá thành sản phẩm. Sản phẩm dệt chủ yếu là chân váy, váy…

Bên cạnh tơ sợi truyền thống tự làm thì người dân cũng mua sẵn các loại nguyên liệu như chỉ, len đủ màu sắc từ Thái Lan về để giảm nhân công và giá thành sản phẩm.

Để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, gần đây, chị em trong bản đã đa dạng hoá sản phẩm như: Khăn trải bàn, thắt lưng, khăn quàng, túi... với hoa văn từ truyền thống đến hiện đại.

Chị Vi Thị Hương cho biết, để dệt được 1 chiếc chân váy theo hoa văn truyền thống của đồng bào mất khoảng 7-10 ngày, mỗi tháng mỗi người dệt được 2 - 3 chân váy, giá bán mỗi sản phẩm là 300 – 500.000 đồng. Giá thành rẻ, tính ra công lênh chẳng đáng là bao nhưng chị em vẫn bám trụ với nghề, vẫn giữ nghề vì đó là hồn cốt của bản, là nét đặc sắc riêng có của đồng bào…

Ngoài trồng lúa rẫy và chăn nuôi thì dệt thổ cẩm là nghề truyền thống được duy trì hàng trăm năm nay.

Toàn bản có khoảng hơn 100 lao động nữ theo nghề dệt truyền thống với hàng chục khung cửi lớn, nhỏ. Ngoài dệt ở từng gia đình thì nhiều chị còn tập trung ở một hộ và cùng nhau dệt thổ cẩm cũng như truyền nghề cho con cháu.

Sản phẩm dệt chủ yếu là chân váy, váy

Chị Vi Phon - Chi hội trưởng phụ nữ bản Buộc cho biết: “Sản phẩm thổ cẩm của chị em chủ yếu phục vụ nhu cầu bản thân, gia đình và phần lớn xuất bán sang Lào. Từ nghề dệt truyền thống, mỗi tháng trừ chi phí, mỗi lao động còn có thu nhập từ 2-3 triệu đồng/tháng.

Phụ nữ bản Buộc thường tranh thủ lúc nhàn rỗi để nuôi tằm, quay tơ dệt vải.

Việc duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống noi đây được lãnh đạo xã, huyện rất quan tâm, coi trọng và xem đây như một việc làm không chỉ đơn thuần góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống cư dân bản địa mà còn là một cách giải quyết việc làm, tăng thu nhập và góp phần xóa đói, giảm nghèo cho đồng bào trong những lúc nông nhàn.