Nghệ nhân Võ Văn Hải sinh năm 1955 sinh ra và lớn lên tại phường 3, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang. Năm 1979, ông tham gia lực lượng Thanh niên xung phong tại tỉnh Sông Bé. Từng làm việc tại Xí nghiệp khai thác, nuôi trồng hải sản huyện Gò Công Đông. Ông kết duyên với bà Phạm Hoàng Mai, trước đây làm nhân viên kế toán tại UBND huyện Gò Công Đông. Do cuộc sống mưu sinh đã đưa đẩy ông và gia đình đến lập nghiệp với thành phố Buôn Ma thuột năm 1985. Ban đầu cuộc sống gia đình rất khó khăn và đã phải trải qua nhiều công việc khác nhau như làm kem cây, bán bong bóng dạo, bốc vác, chạy xe ôm để lo cho cuộc sống gia đình.

Bàn ghế được làm từ cây cà phê

Trải qua những bộn bề, khó khăn của cuộc sống, nhưng trong thâm tâm ông vẫn luôn đam mê nghệ thuật. Ông có rất nhiều các tác phẩm khác nhau được làm ra với đa dạng các nguyên liệu, trong đó có nguyên liệu từ cây cà phê. Những cây cà phê sau khoảng 20 đến 25 năm, năng suất giảm dần đi và cần thay thế bằng một lứa cây cà phê mới. Vì vậy, người dân đã chặt bỏ đi những cây cà phê già cỗi, kém năng suất. Sau khi chặt, gốc cà phê chỉ có công dụng duy nhất là làm củi. Nhưng bằng con mắt của một nghệ nhân, ông đã nhìn ra được đằng sau khúc củi vô tri là cả một thế giới nghệ thuật đầy màu sắc. Từ vùng nguyên liệu đó ông đã tận dụng để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Và ông cũng mong muốn từ cây cà phê có thể tạo ra một làng nghề chế tác các tác phẩm nghệ thuật, từ đó tạo ra công ăn việc làm cho người dân và cũng mong muốn đưa các sản phẩm đó ra các thị trường lớn trong và ngoài nước.

Để có thể tạo ra các tác phẩm ưng ý ông đã phải dành dụm tiền bạc để trang bị các thiết bị như máy cưa, máy xẻ, máy sấy, máy mài nhẵn, … Quy trình để tạo ra một tác phẩm từ gỗ cây cà phê có hai giai đoạn, gồm giai đoạn tạo ra gỗ thô và giai đoạn tạo hình, hoàn thiện sản phẩm.

Cuốn sách “Ngoạn thạch vi ảnh” được làm từ cây cà phê

Để tạo ra gỗ thô, người nghệ nhân phải lựa chọn cây cà phê, sau đó phân loại và cắt thành từng khúc. Nhược điểm của gỗ cây cà phê là khi bị ẩm thường có mùi khó chịu. Để khắc phục, ông đã đưa ra phương pháp mới là luộc xong rồi sấy. Quy trình tạo ra gỗ thô khá công phu, từ quá trình xẻ thân cây cà phê rồi đưa vào lò hấp sau đó tiến hành loại bỏ vỏ cây cà phê và tiếp tục đưa vào lò sấy để gỗ không bị mục, tạo ra độ trắng hơn. Quy trình tạo ra gỗ thô hoàn thành, sau đó mới tới việc tạo hình các tác phẩm.

Nghệ nhân Võ Văn Hải đã tạo ra được nhiều sản phẩm là các vật dụng như: Giá in hình phong cảnh, hộp đựng mứt, đèn ngủ nghệ thuật, khung hình nghệ thuật, đồng hồ để bàn, bàn trang điểm, đồ chơi ghép hình, bàn, ghế, chậu cây cảnh, … Ngoài ra, Ông còn tạo ra các tác phẩm nghệ thuật từ cây cà phê và được trưng bày ở nhiều nơi, như “Liễu Việt thư pháp”, và đặc biệt với cuốn sách mang tên “Ngoạn thạch vi ảnh” duy nhất và lớn nhất tại Việt Nam đã đạt kỷ lục Việt Nam năm 2011.

Năm 2012 ông đã cho ra bộ sản phẩm với chủ đề “Thiên nhiên quanh ta” bao gồm 50 con vật như hổ, rắn, rùa, … Đây là các tác phẩm được tạo ra từ cây cà phê đồng thời cũng là đồ chơi dành cho trẻ em theo kiểu lắp ghép (lego). Các sản phẩm đều ghi bằng tiếng Anh và tiếng Việt, mỗi tác phẩm đều được ghi chú các đặc điểm, đặc tính, nguồn gốc và phân bố các con vật giúp trẻ có thêm kiến thức, hiểu biết về thiên nhiên.

Trò chơi lego với tạo hình con hổ được viết bằng tiếng Anh và tiếng Việt

Vào Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 4 năm 2013, nghệ nhân Võ Văn Hải cũng đã tạo ra 2 tác phẩm nghệ thuật được chế tác từ cây cà phê để trưng bày trong lễ hội. Hai tác phẩm gồm: Ghế Kpan dài 10 m, rộng 0,8 m, dày 0,1 m, trọng lượng khoảng 800 kg; bộ chiêng 10 chiếc với 7 chiêng bằng và 3 chiêng có núm.

Hiện nay, một số tác phẩm của ông vẫn đang được trưng bày tại bảo tàng lớn nhất Tây Nguyên, là bảo tàng tỉnh Đắk Lắk.

Những tác phẩm từ cây cà phê của nghệ nhân Võ Văn Hải đã thể hiện tình yêu của ông với cây cà phê, với mảnh đất Tây Nguyên. Và cũng chính những tác phẩm đó đã lan tỏa niềm đam mê đối với cây cà phê, một biểu tượng của Buôn Ma Thuột.