Tuy nhiên, hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường làng nghề ở tỉnh này đang là vấn đề nhức nhối. Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn tỉnh Hải Dương, nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm ở các làng nghề là do quy mô sản xuất nhỏ nên khó khăn trong đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cấp máy móc, thiết bị; tập quán sản xuất, sinh hoạt chưa được cải tiến; trình độ của người lao động hạn chế, chỉ học nghề theo kinh nghiệm; cơ sở hạ tầng ở nông thôn rất hạn chế.

Đặc biệt, nhận thức và ý thức trách nhiệm về bảo vệ môi trường của cộng đồng dân cư còn rất hạn chế, hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường chưa cao. Điều này khiến công tác xử lý ô nhiễm môi trường gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, theo các chuyên gia, vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đe dọa trực tiếp và gián tiếp đến sức khỏe của người dân tại địa phương.

Gốm Chu Đậu.

Trước thực trạng trên, tỉnh Hải Dương đã tập trung đưa ra nhiều giải pháp nhằm cải thiện và bảo vệ môi trường tại các làng nghề. Theo đó, Hải Dương sẽ tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường; tạo cơ chế khuyến khích cộng đồng làng nghề tham gia phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý và khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường.

Bên cạnh đó, Hải Dương sẽ công bố danh sách các làng nghề gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên các phương tiện thông tin đại chúng; phổ biến, tuyên truyền các mô hình làng nghề thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường; tập trung quy hoạch các làng nghề, chuyển đổi ngành nghề sản xuất hoặc di dời vào khu, cụm công nghiệp tập trung.

Đối với các làng nghề phải chuyển đổi hoặc di dời, tỉnh Hải Dương sẽ đưa ra những cơ chế chính sách hỗ trợ kịp thời như miễn giảm tiền thuê đất, thuế sử dụng đất… trong đó, sẽ tập trung vào nhóm loại hình tái chế giấy, tái chế nhựa, tái chế kim loại, nhuộm, giết mổ gia súc, chế biến thực phẩm.

Làng nghề sản xuất hương trên địa bàn huyện Nam Sách.

Để nâng cao ý thức của người dân, tỉnh Hải Dương cũng yêu cầu các cơ sở hoạt động trong các làng nghề chủ động đầu tư xử lý môi trường theo nguyên tắc "Người gây ô nhiễm phải trả tiền". Tuy nhiên, đối với các làng nghề truyền thống hoặc các làng nghề có đóng góp lớn cho địa phương, UBND tỉnh sẽ hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư xử lý…

Ngoài ra, để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường làng nghề, Hải Dương cũng lồng ghép chương trình bảo vệ môi trường làng nghề với các chương trình khác như: Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn để hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề sản xuất và xây dựng, cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường làng nghề như hệ thống tiêu thoát nước, các điểm thu gom, xử lý chất thải…

Đến năm 2020, Hải Dương phấn đấu 100% làng nghề mới được công nhận đáp ứng đầy đủ các điều kiện về bảo vệ môi trường; hoàn thành việc phân loại các hộ, cơ sở sản xuất trong làng nghề theo loại hình sản xuất và nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. 100% các cụm tiểu thủ công nghiệp, làng nghề tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường.

100% số làng nghề truyền thống, 50% số làng nghề thuộc nhóm A, 20% đến 30% số làng nghề thuộc nhóm B và nhóm C được đầu tư về quản lý và xử lý môi trường đạt quy chuẩn môi trường cho phép.

Bài và ảnh Anh Khôi