Theo số liệu của Sở Lao động – Thương binh Xã hội tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2011- 2020, toàn tỉnh đã tạo việc làm tăng thêm cho trên 122 nghìn lao động (lĩnh vực nông, lâm, nghiệp đạt 25%; công nghiệp - xây dựng đạt 36% và thương mại – dịch vụ đạt 39%). Trong đó, có trên 17 nghìn lao động được vay vốn Quỹ quốc gia việc làm (khoảng 60% lao động được vay vốn là lao động khu vực nông thôn, làng nghề; trên 1.000 lao động được giới thiệu vào làm việc tại các làng nghề truyền thống.

Thời gian qua, tại Lào Cai, công tác đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, trong đó chú trọng đào tạo nghề gắn với làng nghề truyền thống là chủ trương xuyên suốt được các cấp ủy, chính quyền tỉnh Lào Cai quan tâm thực hiện.

Nghề dệt vải Lanh của người Mông ở bản Cát Cát (Sa Pa). Ảnh: Trần Anh

Số lao động tham gia hoạt động kinh tế vẫn tập trung ở khu vực nông thôn và chủ yếu vẫn ở khu vực nông nghiệp. Số lao động tham gia hoạt động kinh tế trong các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh đạt khoảng trên 5 nghìn lao động. Như vậy tỷ lệ lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp có xu hướng giảm dần và chuyển sang lĩnh vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ.

Trong giai đoạn 2011 - 2020, các trường, trung tâm giáo dục nghề nghiệp trong và ngoài tỉnh đã tuyển sinh và đào tạo cho gần 141 nghìn người Lào Cai ở các trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp và đào tạo thường xuyên. Góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề chung của toàn tỉnh lên 54,04% năm 2019. Toàn tỉnh có trên 29 nghìn lao động nông thôn được được hỗ trợ học nghề theo chính sách Đề án 1956 với trên 100 ngành/nghề. Riêng đào tạo gắn với giải quyết việc làm cho các nghề truyền thống và làng nghề được 920 học viên. Cụ thể, nghề chạm khắc bạc 34 học viên, nghề Thêu thổ cẩm 570 học viên, nghề sản xuất và chế biến miến dong 131 học viên, nghề mây tre đan 185 học viên. Ngoài ra, đã đào tạo bồi dưỡng cho 100 nông dân sản xuất kinh giỏi để bổ sung lực lượng người dạy nghề, tham gia đào tạo lao động cho các cơ sở sản xuất kinh doanh, hợp tác xã, làng nghề.

Việc đào tạo nghề được thực hiện lồng ghép trong các lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Qua đó đã góp phần tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo gắn với giải quyết việc làm tại các làng nghề như trạm khắc bạc, thêu thổ cẩm,.... và đẩy mạnh trong công tác phát triển, mở rộng các ngành nghề nông thôn đang được tỉnh Lào Cai quy hoạch, thực hiện các dự án đầu tư như nghề: Trồng cây có múi, trồng cây dược liệu, trồng cây ăn quả đặc sản; Trồng hoa lan, trồng quế, hồi, xả lấy tinh dầu...

Tuy nhiên một trong những khó khăn trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với việc bảo tồn và phát huy làng nghề truyền thống hiện nay là trên địa bàn tỉnh chưa có các bộ giáo trình đào tạo các nghề hoàn chỉnh phục vụ cho đào tạo nghề ở các làng nghề (nấu rượu, làm hương, chạm khắc bạc ...) nên việc đào tạo trong các làng nghề chủ yếu truyền dạy theo kinh nghiệm truyền thống, vì vậy chưa mở được nhiều các lớp đào tạo nghề cho các nghề truyền thống, làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Mặt khác, thanh niên các làng nghề, vùng nông thôn chuyển tới làm việc tại các khu, cụm công nghiệp có xu hướng tăng, chủ yếu là lao động chưa qua đào tạo, gây khó khăn trong công tác giải quyết việc làm và quản lý lao động. Nguồn vốn vay tín dụng cho các hộ gia đình, cơ sở sản xuất kinh doanh ở khu vực nông thôn và các làng nghề còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu vay vốn phát triển sản xuất kinh doanh của các cơ sở sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Bước sang giai đoạn 2021-2025, với mục tiêu tập trung đào tạo mới, đào tạo nâng cao cho khoảng 58 nghìn lao động; trong đó, đào tạo nghề cho lao động nông thôn khoảng 21,46 nghìn lao động.
Dự kiến cung cấp khoảng 3 nghìn lao động qua đào tạo cho các làng nghề. Để thực hiện được mục tiêu trên, tỉnh Lao Cai đã cho đánh giá hiệu quả những chương trình đào tạo đã ban hành, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo nghề lao động nông thôn sát với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường cơ sở vật chất, trang bị máy móc, thiết bị, phương tiện phục vụ cho giảng dạy, học tập; Tiếp tục rà soát nhu cầu học nghề thuộc lĩnh vực nông nghiệp theo hướng gắn với đề án tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp của địa phương và quy hoạch xã nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu phù hợp với yêu cầu sản xuất; đẩy mạnh hỗ trợ lao động nông thôn khi học nghề; Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát công tác đào tạo nghề.

Từ đó, xây dựng được chuỗi các làng nghề theo hướng phát triển ngành nghề, làng nghề gắn với phát triển du lịch của từng địa phương.

Bài H. Vũ – M. Hả