Nếu bạn yêu thích những nét đẹp văn hóa truyền thống, thì chuyến ghé thăm làng gốm Gia Thủy, huyện Nho Quan, Ninh Bình chắc chắn sẽ để lại trong lòng bạn nhiều dấu ấn đặc biệt.

Đặt chân đến đây, bạn sẽ được chứng kiến quy trình chế tác công phu từ bàn tay khéo léo của những nghệ nhân tài hoa. Từng sản phẩm gốm được tạo hình cẩn thận, trải qua nhiều công đoạn chọn đất, nhào nặn, tạo hình và nung đốt để ra đời những sản phẩm mang vẻ đẹp độc đáo và gần gũi với cuộc sống người Việt. Đặc biệt, các họa tiết trên gốm là sự kết hợp tinh tế giữa truyền thống và sự sáng tạo, gợi nhớ về những hình ảnh thân quen của làng quê Việt.

Gốm Gia Thủy có tiền thân là gốm Long Thịnh. Năm 1959, một số thợ gốm từ Thanh Hóa di cư đến đây, mở lò gốm sản xuất các vật dụng sinh hoạt như nồi, niêu, chum, vại. Từ đó, làng gốm Gia Thủy ra đời.

Để tạo ra sản phẩm gốm hoàn chỉnh đòi hỏi nhiều công đoạn, và mỗi công đoạn đều quan trọng. Ngay cả những khâu tưởng chừng đơn giản như làm đất, nung lò cũng yêu cầu sự tỉ mỉ, kỹ năng và khả năng quan sát của người thợ.

Các sản phẩm gốm của làng nghề đều được làm từ nguyên liệu đất sét có màu nâu vàng, loại đất này có độ kết dính cao, mịn và chịu nhiệt tốt. Đất khi lấy về sẽ được phơi khô, đập nhỏ rồi cho vào bể ngâm. Sau đó, người thợ gốm sẽ dùng máy khuấy đều rồi múc lọc qua sàng, tiến hành gạn bớt nước phía trên, lấy phần đất đông đặc rồi mang ra phơi khô, đến khi đất đủ tầm dẻo là mang ra làm được.

Qua bàn tay lành nghề, đất sét được nặn theo mẫu tùy từng loại sản phẩm. Tùy thuộc vào từng loại sản phẩm mà người thợ sẽ nặn đất theo mẫu khác nhau. Thông thường để làm ra những chiếc vò, chum, vại người thợ sẽ nặn đất thành những thớ dài và tròn để khi đưa lên bàn xoay ghép lại với nhau được dễ dàng hơn.

Công đoạn tiếp củi vào lò nung quyết định chất lượng sản phẩm. Nếu thợ không điều chỉnh lửa và nhiệt độ phù hợp, sản phẩm dễ bị cong, vênh hoặc nứt.

Sản phẩm của làng nghề gốm Gia Thủy chủ yếu là những sản phẩm mộc mạc như nồi, chum, vại, bình, đĩa gốm với các loại hoa văn, phong cảnh làng quê Việt được thể hiện một cách tự nhiên, tinh xảo qua bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của các nghệ nhân nơi đây.

Làng gốm Gia Thủy không chỉ là nơi sản xuất những sản phẩm gốm phục vụ đời sống mà còn là một phần quan trọng góp phần bảo tồn văn hóa dân gian. Thăm làng gốm Gia Thủy là cơ hội để bạn cảm nhận được "Dấu xưa – Hồn phố," sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, đồng thời lưu giữ những giá trị đẹp đẽ của một vùng quê Ninh Bình yên bình và giàu bản sắc. Năm 2007, làng gốm Gia Thủy được công nhận là làng nghề truyền thống.