Nhiều bất cập đang tồn tại

Mới đây, tại Hội nghị trực tuyến về quản lý, phát triển cụm công nghiệp do Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên chủ trì, kết nối từ điểm cầu Hà Nội với các tỉnh, thành, địa phương, nhiều địa phương đã chỉ ra hiều khó khăn, lúng túng cần giải pháp tháo gỡ.

Ảnh: Intenet

Báo cáo tại Hội nghị, ông Ngô Quang Trung, Cục trưởng Cục Công nghiệp địa phương (Bộ Công Thương) cho biết, cả nước hiện có 968 cụm công nghiệp đã được thành lập, phân bố tại 63 tỉnh, thành phố (với tổng diện tích chiếm đất gần 31.000 ha). Thời gia qua, việc phát triển cụm công nghiệp thời gian qua đã góp phần thu hút đầu tư phát triển công nghiệp ở địa phương theo định hướng quy hoạch; đã có chuyển biến tích cực trong việc thu hút các doanh nghiệpN/nhà đầu tư tiềm năng, lĩnh vực, ngành nghề, tạo ra giá trị gia tăng cao.

Thông qua hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp đã thúc đẩy nhanh chóng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động của các địa phương theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho một bộ phận lao động trên địa bàn, góp phần xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, các cụm công nghiệp làng nghề đã góp phần tích cực di dời các doanh nghiệp, cơ sở gây ô nhiễm môi trường ra khỏi khu dân cư, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường...

Tuy nhiên, cũng theo ông Trung, có rất nhiều khó khăn, tồn tại trong quản lý, đầu tư phát triển cụm công nghiệp như: chất lượng lập quy hoạch ở nhiều địa phương chưa bám sát nhu cầu phát triển, vấn đề xử lý môi trường cụm công nghiệp chưa được giải quyết triệt để…

Cụ thể, ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, từ năm 2018 đến nay, Hà Nội đã thành lập được 42 cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 753 ha, tổng số vốn đầu tư là 16.150 tỷ đồng. Trong năm 2021, Hà Nội quyết tâm sẽ khởi công xây dựng được 20 cụm công nghiệp, tập trung phát triển theo hướng sản xuất công nghiệp sạch, công nghệ cao, thân thiện môi trường… Tuy nhiên, công tác quản lý cụm công nghiệp trên địa bàn gặp nhiều khó khăn, từ công tác quy hoạch, đến GPMB, lựa chọn chủ đầu tư.

“Chúng tôi đề nghị Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành liên quan có văn bản tháo gỡ khó khăn về công tác quy hoạch, về trình tự thủ tục điều chỉnh trong quy hoạch, bổ sung mới, điều chỉnh cũng như triển khai quy hoạch 1/500 các cụm công nghiệp vì trong giai đoạn hiện nay là sự giao thoa giữa quy hoạch ngành và quy hoạch của các tỉnh, thành phố…”, ông Quyền đề xuất.

Còn ông Quách Tất Liêm, Phó Chủ tịch tỉnh Hòa Bình cho rằng, mục tiêu phát triển của Hòa Bình theo hướng công nghiệp gắn với du lịch. Do đó, Hòa Bình sẽ phát triển cụm công nghiệp theo chuỗi chứ không phát triển riêng lẻ bởi sẽ khó khăn trong xử lý nước thải, cấp điện sẽ đồng bộ… Ông Liêm kiến nghị, cần sửa đổi ngay các quy định về tỷ lệ lập đầy trong Nghị định 68 hiện hành để thuận lợi thu hút nhà đầu tư do các địa bàn, cụm công nghiệp nằm cách xa nhau về khoảng cách, vị trí địa lý…

“Từ đầu tỉnh đến cuối tỉnh Hòa Bình cách nhau 200km, nếu phải đợi khu vực đầu tỉnh giáp Hà Nội đạt được 60% diện tích lấp đầy cụm công nghiệp mới đến khu vực cuối tỉnh (giáp Ninh Bình) sẽ khiến Hòa Bình rất kẹt về cơ chế cũng như quy hoạch. Đối với các tỉnh miền núi mà quy định tỷ lệ lấp đầy sẽ rất khó xử lý”, ông Liêm nêu vướng mắc.

Nhiều giải pháp tăng hiệu quả đầu tư cụm công nghiệp

Trước những khó khăn vướng mắc được các địa phương chỉ ra, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, Bộ Công Thương cũng đã kiến nghị và Chính phủ cũng đang trình Quốc hội để dùng một luật sửa nhiều luật nhằm sửa đổi, bổ sung kịp thời những vấn đề bất cập, trong đó có những quy định cứng nhắc, chưa phù hợp trong Nghị định 68/CP về tỷ lệ lấp đầy trong các cụm công nghiệp …

Ảnh: Intenet

Về kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ mạnh hơn, nhiều hơn từ ngân sách nhà nước để đầu tư cho vấn đề xử lý chất thải, xử lý môi trường Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho rằng, một trong những vấn đề bức xúc nhất hiện nay đó là làm sao xử lý được vấn đề môi trường. “Từ việc xử lý được vấn đề môi trường, quy mô của các cụm công nghiệp sẽ không được quá nhỏ như hiện nay. Vì vậy cần có những điều chỉnh cần thiết như quy mô của cụm công nghiệp tối đa là bao nhiêu, trên cơ sở đó có thể xử lý được vấn đề môi trường”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên chỉ rõ.

Thực hiện trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước về cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước, Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường chỉ đạo UBND cấp tỉnh quản lý chặt chẽ, đúng quy định đối với phát triển cụm công nghiệp, từ khâu lập phương án phát triển cụm công nghiệp tích hợp vào quy hoạch tỉnh, thành lập, đầu tư xây dựng hạ tầng đến hoạt động của các cụm công nghiệp.

Bên cạnh đó, định kỳ kiểm tra, đánh giá việc chấp hành các quy định, chính sách quản lý, phát triển cụm công nghiệp tại các địa phương; chỉ đạo xử lý ô nhiễm môi trường, nhất là rác thải, nước thải tại các cụm công nghiệp; xử lý dứt điểm đối với cụm công nghiệp hoạt động nhưng không chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường (đặc biệt là các cụm công nghiệp hình thành trước Quyết định 105/2009/QĐ-TTg).

Bộ trưởng ngành Công Thương cũng khẳng định, sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tổ chức thực hiện Chương trình hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp giai 2021-2025 từ ngân sách trung ương. FĐồng thời, tổng hợp hiện trạng quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng cụm công nghiệp của các địa phương và nghiên cứu tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành quy định, hướng dẫn việc chuyển đổi mô hình chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp từ nhà nước quản lý sang doanh nghiệp để tăng hiệu quả đầu tư...

“Theo quy hoạch đến năm 2020, định hướng đến năm 2025 cả nước có trên 1.704 cụm công nghiệp (với tổng diện tích chiếm đất khoảng 58.123 ha). Do đó, để có thể phát triển bền vững cụm công nghiệp, những tồn tại, thách thức đã được các địa phương chỉ ra cần sớm được giải quyết, trong đó vấn đề hành lang pháp lý, các quy định hiện hành đã không còn phù hợp”, đại diện Cục Công nghiệp địa phương nhấn mạnh.

Nga Nguyễn