CGCC. Vũ Quốc Tuấn Chủ tịch Hội đồng Tư vấn - Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Đó là: Nhận thức ngày càng sâu sắc hơn về giá trị văn hóa của nghề thủ công và làng nghề nước ta, phát huy các giá trị ấy trong nước, góp phần xây dựng công nghiệp văn hóa nước nhà và chủ động hội nhập quốc tế; là quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo tồn và phát triển nghề thủ công và làng nghề nước ta; là hướng hoạt động của Hiệp hội về các cơ sở sản xuất kinh doanh làng nghề, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề trong tình hình mới; là phát huy tiềm năng của Hiệp hội kết hợp với liên kết, hợp tác rộng rãi với các cá nhân và tổ chức cùng quan tâm nghề thủ công và làng nghề; là tổ chức bộ máy và nhân sự đủ tâm và tầm tương xứng vói nhiệm vụ. Xin được nhấn mạnh: Những hoạt động nói trên đều phải quán triệt và vận dụng đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước trong cải cách thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng, với khát vọng đưa nước ta phát triển nhanh, bền vũng trong thời gian tới.

Từ kinh nghiệm hoạt động của Hiệp hội thời gian qua, nhất là những bài học nóng hổi mấy năm gần đây, xin nêu lên một số vấn đề cần được quan tâm dưới dây, - cũng coi như những kiến nghị với Ban Lãnh đạo Hiệp hội nhiệm kỳ 2004 – 2009 như sau.

Một là, quán triệt sâu sắc tư duy xuyên suốt mọi hoạt động của Hiệp hội là bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của nghề thủ công và làng nghề nước ta, quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực này, đồng thời, qua thực tế, có thể đóng góp ý kiến để các cơ chế, chính sách ấy ngày càng hoàn chỉnh. Mỗi hoạt động như lễ hội, hội chợ, triển lãm, thi sản phẩm tinh hoa, tôn vinh nghệ nhân tiêu biểu, v.v...đều không thể chỉ chăm lo hình thức “loa, đèn, kèn, trống” rùm beng mà thiếu quan tâm thể hiện “phần hồn” của các hoạt động này. Điều này đòi hỏi lãnh đạo Hiệp hội tìm hiểu, nghiên cứu sâu ý nghĩa từng vụ, việc để có biện pháp thích hợp, song quan trọng nhất vẫn là có Tâm trong sáng, không thực dụng, chạy theo lợi ích trước mắt, vụ lợi riêng tư, không vì mục tiêu cao cả của Hiệp hội.

CGCC. Vũ Quốc Tuấn và các Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Hai là, phát huy đến mức cao nhất tiêm năng của mỗi tổ chức thành viên. Đến nay, Hiệp hội đã có 15 Trung tâm, 04 Viện nghiên cứu, 08 Văn phòng đại diện, trong đó đều là những người tâm huyết với nghề thủ công và làng nghề, tự nguyện tham gia tổ chức, cũng có những giáo sư, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, tất cả đều mong muốn đóng góp. Lãnh đạo Hiệp hội không phát huy các tổ chức trực thuộc hoặc chỉ chăm lo cho một vài tổ chức “sân sau” của mình, là một sự lãng phí chất xám lớn. Cần tạo điều kiện cho các tổ chức trực thuộc phát huy sáng tạo, ứng dụng công nghệ 4.0, tham gia các chương trình, dự án, phục vụ tốt các cơ sở sở sản xuất kinh doanh làng nghề, các hội viên, từ đó có nguồn thu và đóng góp cho Hiệp hội.

Ba là, chân thành mở rộng các quan hệ hợp tác, liên kết, phối hợp hành động với các tổ chức xã hội, các viện, trường đại học cùng có những hoạt động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp. Hiệp hội chúng ta có phạm vi hoạt động xuyên suốt quá trình sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm thủ công làng nghề, trong khi đó, có những hội, hiệp hội chỉ hoạt động trong phạm vi sản xuất hoặc xuất khẩu sản phẩm thủ công. Song, như thế cũng không có nghĩa là chúng ta có thể thay thế được các tổ chức ấy. Lãnh đạo Hiệp hội chỉ thấy mình mà không thấy người, tự cao, tự đại là tự bó hẹp mình. Mở rộng các quan hệ hợp tác, liên kết chắc chắn sẽ tăng thêm nguồn lực, có lợi cho cả các bên thâm gia, cùng góp sức nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của sản phẩm.

Bốn là, về nguồn thu cho hoạt động của Hiệp hội. Nhiều năm qua, khó khăn về nguồn thu luôn là nỗi băn khoăn hàng đầu của lãnh đạo Hiệp hội, thậm chí đã có câu than vãn: “Hiệp hội Làng nghề Việt Nam không phải là đơn vị đầu mối ngân sách nên không được phân bổ”, thể hiện tư tưởng ỷ lại không đúng với tính chất của một tổ chức xã hội. Theo quy định, tổ chức xã hội phải “tự trang trải” các chi phí bằng hội phí, bằng các hoạt động dịch vụ cho cơ sở, bằng các dự án, chương trình do Nhà nước chuyển giao, v.v.. Đó chính là những nguồn thu chính đáng, cơ bản, lâu dài, lãnh đạo Hiệp hội cần giao cho các trung tâm, viện, văn phòng đại diện ... thực hiện; không nên chỉ nhìn vào những khoản thu nhất thời, dễ làm, dễ ăn hoặc chỉ thu vén cho một vài tổ chức thân quen, không giao rộng rãi cho các tổ chức trực thuộc có năng lực. Tài chính Hiệp hội cần công khai, minh bạch, báo cáo định kỳ theo quy định.

Năm là, về tổ chức, nhân sự và hoạt đông của bộ máy thường trực. Đây là yếu tố quyết định bảo đảm hoạt động lành mạnh, hiệu quả của Hiệp hội. Cần một bộ máy tinh, gọn, có cách làm việc phù hợp với tính chất một tổ chúc xã hội, đặc biệt là bảo đảm dân chủ thực sự trong mọi hoạt động. Người đứng đầu Hiệp hội phải biết điều hành các hoạt động theo Điều lệ Hiệp hội, tin tưởng và giao việc cho cộng sự, nhất là cần bàn bạc dân chủ, lắng nghe thật rộng rãi mọi ý kiến trước khi quyết định theo đa số. Ở đây, không thể có cách làm việc như cơ quan hành chính, thậm chí gia trưởng, độc đoán, không thích nghe những ý kiến phản biện trái với ý muốn của mình. Cần có cả Tâm và Tầm, trong đó có Tâm trong sáng, tất cả vì Hiệp hội, không cá nhân, vụ lợi, tư túi là quan trọng nhất, còn Tầm thì có thể bổ sung dần.

Trên đây là một số ý kiến ngắn gọn, xin đề xuất với Ban lãnh đạo Hiệp hội nhiệm kỳ 2004 – 2009, với kỳ vọng Hiệp hội chúng ta được đổi mới cơ bản, từ phương hướng, nhiệm vụ đến tổ chức, hoạt động của bộ máy điều hành, chuyển mạnh sang bước phát triển mới.

GCC. Vũ Quốc Tuấn

Chủ tịch Hội đồng Tư vấn - Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Nguyên trợ lý thủ tướng Võ Văn Kiệt