Không nhiều người biết là cốm Hà Nội được tạo nên bởi hai làng nghề cổ kính giữ thủ đô là Cốm làng vòng và làng Mễ trì cứ mỗi mùa thu đến là hai làng nghề này lại đông vui hơn bao giờ hết bởi các bà, các mẹ….đều tất bật ngày đêm làm ra mẻ cốm ngon nhất và đi đến từng ngõn nhỏ của thủ đô hà nội bán, khách thập phương đến với Hà Nội đều không biết là ở đâu làm mà chỉ gọi chung cái tên Cốm Hà Nội và giờ đã thành nét văn hóa của người Hà Nội từ khi nào mà không ai biết.

Đặc sản Cốm Làng Vòng được làm rất công phu bởi những bí quyết của người thợ lành nghề và yêu nghề, cái khó và nhiều công bởi làm được đặc sản cốm ngon phải mua được đúng lúa nếp chất lượng “cái khó là non quá và già quá đều không ngon” người làm nghề giỏi phải biết chọn lúa và gặt đúng thời điểm mới có thể làm được ra cốm ngon như mong muôn, ngày nay người mễ trì không còn cấy nhiều như xưa những những người tâm huyết lao động ngày đêm không biết mệt mỏi gìn giữ đặc sản Cốm Làng Vòng.

Cốm Làng Vòng - Làng Cốm lâu đời nhất đất Hà Thành

Cốm làng Vòng mang hương vị đặc biệt và phong cách của cốm Hà Nội, dù người Hà Nội có đi xa cũng không thể nào quên được. Cốm làng Vòng dẻo, thơm ngon và đậm màu sắc dân gian truyền thống. Có đến tận nơi, nhìn tận mắt mới thấy để có được những hạt cốm thơm dẻo, người làm Cốm phải rất công phu và tỉ mỉ. Quy trình làm cốm phải qua rất nhiều công đoạn. Khi cây lúa hoe hoe vàng, chỉ mười ngày nữa là gặt rộ cũng là lúc người làng Vòng đi chọn ngắt từng bông dài, hạt mẩy về chế biến. Muốn cốm ngon thì phải cắt lúa đúng lúc. Lúc già hạt cốm không còn xanh, cứng và gãy nát. Lúa non quá, hạt cốm bết vào vỏ trấu, nhão mất ngon. Thường lúa gặt hôm nào đem rang và giã luôn hôm đó. Rang lúa sao cho vừa lửa, hạt cốm chín tới, không giòn mà tróc trấu là công đoạn khó nhất trong nghề làm cốm. Giã cốm bằng loại cối riêng, nhịp chày nhè nhẹ, nhịp nhàng, đều đều và khoan thai như vậy cốm mới mịn và dẻo. Khi giã phải luôn tay đảo cốm từ trên xuống, giã khoảng10 lần thì thêm ít nước cất từ hoa bưởi rồi đựng vào lá sen. Cái thứ quà tinh khiết ấy phải đươc gói bằng lá sen mới thơm được vì đó là lá của một loài hoa sạch sẽ, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn, và khi cốm được gói bằng lá sen thì cốm mang một mùi thơm đặc biệt. Hương của cốm hòa với hương sen thoang thoảng làm cho hương cốm trở nên thơm mát, dịu nhẹ và lan tỏa hơn.

Cốm Vòng được bán khắp các phố, chợ Hà Nội. Cứ mỗi mùa thu đến, lại thấy các bà, các chị làng Vòng quẩy đôi gánh xinh xinh, giắt đầy cây lúa non đã tuốt hạt, đi dọc các phố mà rao “Ai cốm đây” nghe thật quen thuộc. Hương vị của cốm lan tỏa khắp mọi con đường, ngõ phố Hà Nội và mang màu xanh của thiên nhiên, của đất trời. Và trong kí ức của người Hà Nội, dẫu là trẻ thơ hay người già đều tràn ngập kỉ niệm đẹp gắn liền với hương vị của cốm. Và đó chính là món quà bình dị và tao nhã mà tạo hóa đã ban tặng cho người Hà Nội. Người Hà Nội thanh lịch nên đều gửi tặng bạn bè những thức quà tinh tế.

Cốm làng Vòng - đặc trưng của mùa thu Hà Nội

Mang trong mình hương vị riêng của Hà Nội nên để thưởng thức cốm cũng phải thật tinh tế. Cốm được gói thành hai lớp lá. Lớp trong là lá ráy xanh và mát giữ cho cốm khỏi khô và không phai nhạt màu xanh ngọc thạch quý giá, lớp ngoài là lá sen có hương thơm thoang thoảng, thanh cao.

Để thưởng thức đúng điệu, cốm thường được ăn với chuối tiêu. Quả chuối được bẻ đôi hoặc cắt thành từng đoạn ngắn, chấm miếng chuối vào cốm rồi cho vào miệng nhai thật chậm. Lúc ấy ta mới thấy được cái vị ngọt thơm nồng của chuối hòa quyện vị dẻo bùi của cốm và thoảng chút hương dìu dịu của lá sen.

Từ bao đời qua, những hạt cốm thơm dẻo vẫn được bàn tay những con người bình dị của Hà Nội nâng niu, trân trọng và gửi đến đời như vậy. Vì thế cốm làng Vòng đã trở thành làng cốm lâu đời nhất đất Hà Thành, thưởng thức cốm cùng như thưởng thức món quà đặc trưng mà người Hà Nội rất hãnh diện và tâm đắc.

Bảo Ngọc (TH)