Theo thống kê trên địa bàn xã Ngư Lộc (Hậu Lộc) có hàng chục gia đình làm nghề nướng cá biển. Nghề này được duy trì quanh năm, tuy nhiên dịp giáp Tết, sản lượng tiêu thụ thường tăng gấp đôi, gấp ba ngày thường nên các gia đình đều phải thuê thêm lao động nướng cá để kịp phục vụ các đơn hàng.

Thoăn thoắt xếp từng lát cá tươi ngon lên giàn chuẩn bị nướng, nghề này tuy vất vả, ngày nào cũng lấm lem than khói nhưng mang lại nguồn thu ổn định. Những ngày giáp Tết, nhu cầu của người dân lại càng cao. Yếu tố đầu tiên quyết định chất lượng của cá nướng là phải chọn được con cá tươi ngon. Cá không tươi, bảo quản không tốt thì nướng không thể ngon được.

Hàng năm từ tháng 11 đến khoảng tháng 2 âm lịch - thời điểm con cá béo nhất, nhiều thịt nhất, để xẻ thịt nướng và bán quanh năm. Sở dĩ không thu mua cá vào mùa hè vì mùa này là mua sinh sản của cá nên con cá thường gầy, ít thịt, đánh bắt lên bờ gặp thời tiết nắng nóng cũng không giữ được độ tươi ngon.

Cá sẽ được xẻ thành lát, phơi ra ánh nắng cho ráo nước, sau đó được xếp ngay ngắn lên các giàn và đưa lên lò nướng dưới than hoa. Ban đầu sẽ cho cá tiếp xúc gần với than, sau đó đưa lên các giàn cao hơn để cá chín dần dần, không bị cướp lửa, chín ép. Trong quá trình nướng, phải trở, lật thường xuyên, không chú ý cá sẽ bị cháy, mất đi vị thơm ngon đặc trưng của cá biển…

Nhờ kinh nghiệm làm nghề mấy chục năm, cá nướng luôn được người tiêu dùng tin tưởng và lựa chọn trong bữa ăn hàng ngày và làm quà biếu gia đình, bạn bè, người thân mỗi dịp Tết đến. Ngày thường, cá chủ yếu bán ở chợ, phục vụ nhu cầu thực phẩm hàng ngày của người dân với nhiều loại cá nhưng tháng giáp Tết, khách hàng chủ yếu đặt cá thu nướng nguyên con khoảng từ 5 đến 6kg/con, sau đó hút chân không làm quà biếu.

Cũng như các gia đình ở thôn Thắng Lộc, xã Ngư Lộc cũng đang tất bật với công việc nướng cá. Người rửa cá, phơi, xếp lên giàn; Người nướng cá, … ai cũng miệt mài với công việc của mình với mong muốn sẽ có một cái Tết ấm no, sum vầy. Tỉ mẩn rửa sạch từng khúc cá để chuẩn bị cho mẻ nướng mới, nướng cá đã trở thành nghề mang lại thu nhập ổn định cho các gia đình vùng biển này.

Tuy nhiên, vào dịp Tết, nhu cầu mua cá nướng làm quà biếu tăng cao nên sản lượng tiêu thụ cũng tăng gấp 2 - 3. Ngoài khách trong huyện, trong tỉnh, thời điểm này có rất nhiều khách ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc đã đặt hàng, nên các hộ sản xuất đã đầu tư thêm máy hút chân không để bảo quản cá được lâu hơn.

Một mẻ cá nướng từ lúc đưa lên lò đến lúc chín mất khoảng 25 - 30 phút đối với cá to và từ 10 - 15 phút đối với cá loại nhỏ. Để giữ được mức lửa vừa phải, cá chín đến độ, đòi hỏi người nướng phải có kinh nghiệm, lật trở càng đều tay thì cá càng thơm ngon. Cá được nướng hoàn toàn bằng than hoa và không tẩm bất cứ gia vị hay chất phụ gia nào nên giữ được độ thơm ngon từ những thớ cá, vị béo từ lớp da vàng óng bên ngoài…. Với giá bán 300 nghìn đồng/kg thành phẩm.

Địa bàn xã Ngư Lộc hiện có 323 phương tiện khai thác, với tổng công suất 70.671 CV; Lao động nghề cá có 2.526 lao động. Tổng sản lượng khai thác năm 2021 ước đạt 13.880 tấn, tổng giá trị khai thác hải sản ước đạt 355 tỷ đồng. Phát huy tiềm năng lợi thế của một xã ven biển, những năm qua xã Ngư Lộc đã tập trung đầu tư phát triển đa dạng các phương thức đánh bắt và chế biến hải sản và nghề nướng cá biển được xem là nghề mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Bà con làng nghề đang mong chờ thị trường Tết khởi sắc, tiêu thụ lượng được hàng lớn để bù lại những thiệt hại trong năm do dịch bệnh gây ra…

Nghề cá nướng không chỉ tạo nên nét đẹp truyền thống đặc trưng của làng biển Ngư Lộc mà còn mang lại thu nhập chính cho người dân nơi đây.

Bài, ảnh: Khôi Nguyên