Vì đâu nên nỗi?

Chuyện các làng nghề không mấy mặn mà với việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm có nhiều nguyên nhân mà có lẽ nguyên nhân đầu tiên phải nói đến chính là tâm lý “dựa dẫm truyền thống” của chính những người làm nghề. Theo họ, vì đã có truyền thống lâu đời nên sẽ có nhiều người biết đến sản phẩm của làng nghề mình, do đó việc xây dựng thương hiệu là... thừa.

Một nguyên nhân nữa khiến các làng nghề không mấy mặn mà với việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm là do lối sản xuất thủ công, manh mún, nhỏ lẻ theo hộ gia đình, phần nhiều là kinh doanh theo lối riêng rẽ “mạnh ai nấy làm” nên sự gắn kết giữa các hộ trong làng nghề chưa cao. Trong khi việc đầu tư máy móc thiết bị hiện đại và khâu giới thiệu, quảng bá sản phẩm phải mất nhiều chi phí. Thực trạng chung của các làng nghề hiện nay là hạn chế về năng lực tài chính nên chi phí dành cho việc phát triển thương hiệu không được đầu tư xứng đáng...

Nhiều làng nghề ý thức được tầm quan trọng của thương hiệu, sẵn sàng đầu tư nhưng lại thiếu kinh nghiệm và sự tư vấn cần thiết; tỷ lệ thành lập tổ chức làng nghề của các địa phương còn rất ít nên việc xây dựng chương trình quảng bá, tiếp thị, xúc tiến thương mại còn hạn chế.

Một rào cản khác trong việc xây dựng thương hiệu sản phẩm, đăng ký nhãn mác hàng hóa ở làng nghề, đó là nhiều làng nghề đến nay chưa có bộ máy hoạt động quy củ, cán bộ còn kiêm nhiệm. Do đó họ chưa chuyên tâm, chưa tâm huyết với sự phát triển của làng nghề, nhận thức còn hạn chế, chưa hiểu rõ việc bảo hộ sở hữu công nghiệp cũng như chưa biết lựa chọn hình thức, cách thức bảo hộ sở hữu công nghiệp nào phù hợp với thực trạng sản xuất sản phẩm của làng nghề mình...

Bên cạnh đó, một số làng nghề mặc dù đã được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp chỉ dẫn địa lý, đã đăng ký nhãn hiệu độc quyền nhưng công đoạn quảng bá sản phẩm lại không được chú trọng đúng mức nên thương hiệu sản phẩm vẫn chưa đến được với người tiêu dùng.

Đi tìm lời giải

Theo đánh giá của giới chuyên môn, để tạo sức cạnh tranh cao trên thị trường thì việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm làng nghề là điều vô cùng cần thiết. Việc không có thương hiệu không những không tạo được niềm tin ở người tiêu dùng khi lựa chọn sản phẩm mà làng nghề còn chịu nhiều thiệt thòi về giá cả.

Tuy nhiên, để làm được điều này không phải là chuyện dễ dàng. Để tạo sức cạnh tranh cao trên thị trường, việc xây dựng thương hiệu đòi hỏi phải đầu tư đổi mới thiết bị công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mỗi địa phương, mỗi làng nghề cần có cái nhìn toàn diện và quan tâm đúng mức tới vấn đề này. Chiến lược dài hơi để xây dựng thương hiệu cho sản phẩm là đăng ký nhãn hiệu độc quyền và quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là internet (qua các website). Điều này đòi hỏi chủ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất phải có kiến thức maketing, tin học, ngoại ngữ. Thực tế cho thấy những đòi hỏi này đang «làm khó» không ít làng nghề.

Muốn xây dựng và phát triển thương hiệu làng nghề, trước mắt cần nâng cao nhận thức của làng nghề về tầm quan trọng của thương hiệu. Làng nghề cần xác định thương hiệu là vũ khí cạnh tranh của sản phẩm. Xây dựng thương hiệu trước tiên là sự đầu tư để mang lại những sản phẩm có chất lượng, thể hiện uy tín của đơn vị sản xuất kinh doanh.

Làng nghề cần chú trọng hơn nữa tới công tác đào tạo nghề, đổi mới công nghệ, phương thức kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã, tạo dựng uy tín, hình ảnh của thương hiệu trên thương trường. Bên cạnh đó là sự thay đổi tư duy của làng nghề trong việc định vị, xây dựng chiến lược, đăng ký bảo hộ thương hiệu. Nhiều làng nghề cho rằng thủ tục của việc xây dựng thương hiệu rườm rà, phức tạp, tốn kém, nhưng để đạt được sự phát triển bền vững trong tương lai thì cần phải gạt bỏ tư tưởng lợi ích trước mắt để hướng tới mục tiêu lâu dài. Xây dựng thương hiệu đã khó, phát triển thương hiệu còn khó hơn, đòi hỏi sự tỉ mỉ cả về chiến lược xây dựng, đầu tư tài chính và đội ngũ nhân sự.

Các làng nghề, chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh cần đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tham gia triển lãm, hội chợ để quảng bá sản phẩm. Bên cạnh đó, Nhà nước, các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương cũng cần hỗ trợ các làng nghề khắc phục tình trạng khó khăn về vốn, sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ và tạo tư cách pháp nhân cho các hộ sản xuất, các doanh nghiệp mở rộng giao thương hàng hóa. Có như vậy mới nâng cao được tính cạnh tranh - chìa khóa tăng trưởng của sản phẩm làng nghề trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

Đ.V