Văn hóa trà – từ một thói quen sinh hoạt thường ngày, đã được nâng tầm thành biểu tượng của sự tĩnh tại, của đối thoại và của niềm tự hào dân tộc. Ảnh minh họa.

Sự kiện do Văn phòng UNESCO tại Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức, nhằm tôn vinh nghệ thuật trà đạo – một thực hành văn hóa lâu đời, thấm đẫm tinh thần thiền, sự kết nối cộng đồng và mối hòa hợp sâu sắc giữa con người với thiên nhiên.

Trong nhịp sống hiện đại, trà không chỉ là một thức uống quen thuộc mà còn là biểu tượng của văn hóa Việt – nơi hội tụ của triết lý sống an nhiên, tôn trọng tự nhiên và đề cao giá trị tinh thần. Chính vì vậy, việc UNESCO lựa chọn trà Việt làm điểm nhấn tại lễ hội lần này mang ý nghĩa đặc biệt, khẳng định vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững, cũng như sức lan tỏa của di sản Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.

Tại không gian trưng bày được bài trí tinh tế trong khuôn viên Hoàng thành, UNESCO tái hiện không gian thưởng trà truyền thống của người Việt, nơi khách tham quan có thể cảm nhận rõ nét vẻ đẹp giản dị mà sâu sắc của nghệ thuật trà đạo. Những ấm chén đất nung, những lá trà được hái thủ công từ các vùng cao như Thái Nguyên, Suối Giàng hay Tà Xùa, được pha trong sự tĩnh tại, chậm rãi, từng động tác như một nghi lễ thiền định. Du khách có thể dừng lại, lắng nghe tiếng nước sôi, hít hà hương trà thoảng nhẹ và cảm nhận nhịp sống chậm rãi, thanh tịnh – điều mà người Việt xưa coi là “đạo trà”.

Đặc biệt, trong ba ngày diễn ra lễ hội, UNESCO tổ chức ba phiên trà chuyên đề dành cho các đoàn khách quốc tế. Mỗi phiên trà là một cuộc đối thoại văn hóa, kết hợp trình diễn, kể chuyện và thưởng trà. Các nghệ nhân trà Việt chia sẻ về hành trình của “lá trà từ núi rừng đến di sản”, giới thiệu quy trình hái, sao, ủ, pha và thưởng thức trà theo phong tục từng vùng miền. Du khách quốc tế được nếm thử những loại trà quý như trà sen Hồ Tây, trà Tà Xùa, trà Shan tuyết cổ thụ – mỗi vị trà mang theo hương sắc riêng của đất Việt, vừa đậm đà vừa tinh tế.

Ba phiên trà còn mở rộng chủ đề đối thoại về vai trò của trà trong ngoại giao văn hóa và phát triển bền vững. Thông qua câu chuyện về chén trà, người Việt bày tỏ triết lý sống hòa hợp, lòng hiếu khách và tinh thần gắn kết cộng đồng. Đây cũng là cách UNESCO và Việt Nam cùng nhau thúc đẩy thông điệp: “Di sản không chỉ là thứ để gìn giữ, mà là chất liệu để kiến tạo tương lai.”

Hoạt động này là sự tiếp nối tinh thần của chuỗi “Từ lá trà tới di sản” tại Đà Lạt, một dự án từng được UNESCO và các đối tác triển khai nhằm tôn vinh giá trị văn hóa của cây trà – từ canh tác, chế biến đến nghi lễ và thưởng thức. Từ đó, hình thành đề án nghiên cứu, hướng tới việc đề cử văn hóa trà Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Trà Việt là tinh hoa từ trời đất và bàn tay con người làng nghề chè. Ảnh: ST

Trong không gian Hoàng thành Thăng Long – nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử hơn 1.000 năm của dân tộc – hình ảnh người nghệ nhân nhẹ tay rót nước, nâng chén, mời khách… như một biểu tượng đẹp về sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Từ những phiên trà mộc mạc ấy, du khách quốc tế có cơ hội hiểu sâu hơn về tinh thần Việt Nam: hiếu khách, khiêm nhường, coi trọng sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động thưởng trà, UNESCO còn giới thiệu nhiều không gian trưng bày và tương tác xoay quanh chủ đề “Văn hóa – Sáng tạo – Phát triển bền vững”. Tại đây, khách tham quan được tìm hiểu về các lĩnh vực hợp tác nổi bật giữa UNESCO và Việt Nam, từ bảo tồn di sản, phát triển du lịch bền vững đến giáo dục và ngoại giao văn hóa.

Sự xuất hiện của nghệ thuật trà đạo Việt Nam trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội 2025 là một minh chứng rõ ràng cho sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Trong dòng chảy đa sắc màu của 48 quốc gia tham dự lễ hội, trà Việt mang đến một không gian tĩnh lặng, nơi mỗi chén trà trở thành nhịp cầu kết nối con người – không phân biệt ngôn ngữ hay biên giới.

Thông qua hoạt động này, UNESCO cùng Việt Nam gửi đi thông điệp về sức mạnh của văn hóa trong gắn kết cộng đồng và xây dựng hòa bình. Bởi giữa thế giới đang đổi thay, những giá trị giản dị như chén trà lại có thể trở thành sợi dây kết nối bền vững nhất – giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người và thiên nhiên, giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế./.