Với nông dân xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, rau su su từ lâu đã trở thành loại cây trồng chủ lực. Dù thời gian khai thác chỉ khoảng 6 tháng trong một năm nhưng hiệu quả kinh tế mà cây su su mang lại giúp đời sống của nhân dân cải thiện rõ rệt. Để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường thì việc phát triển rau su su trở thành sản phẩm hữu cơ, sản phẩm OCOP là rất cần thiết.

Sản xuất rau su su được nông dân áp dụng theo đúng quy trình, cho sản phẩm chất lượng, được người tiêu dùng nội địa ưa chuộng.

Hiện nay, tổng diện tích trồng rau su su trên toàn xã Hồ Sơn khoảng 73ha, với gần 700 hộ tham gia. Trong đó vùng quy hoạch là 45ha, còn lại là các diện tích nhỏ lẻ, xen kẽ với các loại cây trồng khác.

Theo số liệu thống kê năm 2019, mỗi héc ta trồng su su khai thác ngọn trong thời gian 6 tháng cho giá trị kinh tế trung bình hơn 180 triệu đồng; như vậy, hiệu quả kinh tế của cây su su cao gấp nhiều lần so với cây lúa trong cùng điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng chân núi Tam Đảo.

Để phát triển vùng sản xuất rau su su hữu cơ, thời gian qua, UBND huyện Tam Đảo đã phối hợp cùng Hội nông dân, Trung tâm khuyến nông tỉnh tổ chức nhiều lớp tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật giúp bà con xã Hồ Sơn nắm chắc quy trình chăm sóc theo các tiêu chuẩn an toàn.

Các công đoạn chuẩn bị giống, làm đất được thực hiện đúng kỹ thuật, giúp phòng ngừa sâu bệnh tốt, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc BVTV. Cùng với đó, kỹ thuật ủ phân hữu cơ với công nghệ vi sinh được nông dân phổ cập, áp dụng thành thục, góp phần đưa tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ trong sản xuất tăng dần theo từng năm, tiến tới sẽ không sử dụng các loại phân bón vô cơ.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Chân Quý cho biết: Hồ Sơn nằm gần các địa phương có đàn gia cầm rất phát triển như: Hoàng Hoa, Kim Long, Hướng Đạo, Tam Quan…với số lượng ổn định hàng triệu con. Nguồn cung sẵn, giá cả ổn định; tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng lượng phân bón cho rau su su rất lớn, nông dân phải tích trữ từ trước khi xuống giống khoảng 3-4 tháng mới đủ khối lượng cần thiết.

Để tạo điều kiện thuận lợi, chính quyền xã đã tích cực hỗ trợ nông dân xây dựng các điểm ủ phân ngay tại chân ruộng. Cứng hóa hệ thống giao thông nội đồng theo chuẩn nông thôn mới giúp nông dân dễ dàng vận chuyển phân bón, sản phẩm.

Ngoài việc chuẩn hóa quy trình chăm sóc, sử dụng hoàn toàn phân bón hữu cơ, thì nguồn nước tưới dưỡng có vai trò rất quan trọng. Để giải quyết vấn đề này, Sở NN&PTNT đã phối hợp cùng với UBND huyện Tam Đảo xây dựng dự án thủy lợi quy mô cung cấp nước tưới cho vùng sản xuất diện tích khoảng 50 ha.

Với hệ thống kênh dẫn độc lập, không qua khu dân cư, nguồn được lấy từ hồ Làng Hà đã được khảo sát, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về nước sạch phục vụ sản xuất rau. Tính đến thời điểm hiện tại, công trình đã gần như hoàn thành, sẽ sớm đưa vào vận hành phục vụ sản xuất.

Đầu năm 2020, thị trường xuất khẩu rau su su bị ảnh hưởng do Covid-19 khiến giá sản phẩm xuống khá thấp, các nông hộ và thương lái đã nỗ lực tìm kiếm mở rộng thêm thị trường nội địa và bước đầu đạt được những thành công nhất định.

Ông Trần Quang Thân, thôn Đồng Thanh cho biết: Hiện gia đình đang canh tác 1,5 mẫu ruộng trồng rau su su. Đầu năm nay, do bị ảnh hưởng đầu ra, su su không xuất được sang thị trường Trung Quốc, giá cả không được cao như mọi khi.

Tuy nhiên, nhờ sự năng động của các thương lái địa phương, sản phẩm rau su su được thị trường thành phố Hà Nội tiêu thụ rất tốt. Tuy phải sơ chế kỹ hơn so với xuất khẩu (rau được tước sơ, bỏ thân già, khi bỏ ra khỏi bao bì chỉ cần rửa qua là có thể chế biến ngay) nhưng lại tạo thêm việc làm cho người lớn tuổi trong gia đình. Kết thúc vụ vừa rồi, mỗi sào rau su su cho giá trị bình quân từ 10-12 triệu đồng, sau khi trừ chi phí, tính sơ bộ mỗi sào cho lợi nhuận từ 7-8 triệu đồng.

Hạn chế lớn nhất của sản phẩm rau su su hiện tại là thời gian bảo quản rất ngắn, vì vậy khâu liên kết tiêu thụ sản phẩm sẽ có vai trò quyết định đưa thương hiệu rau su su Tam Đảo đi xa hơn trên thị trường.

Vị trí các vùng sản xuất rau cũng như nơi tập kết hàng có nhiều thuận lợi về hạ tầng giao thông, kết nối với tuyến cao tốc Hà Nội – Lào Cai, chỉ sau khoảng 1giờ đồng hồ là sản phẩm có mặt tại thị trường Hà Nội. Hơn nữa, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử sẽ là giải pháp hữu hiệu kết nối cung cầu, rút ngắn thời gian chờ từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng. Nếu xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm tốt, nhược điểm về thời gian bảo quản sẽ không đáng ngại.

Việc phát triển mô hình rau su su hữu cơ tại xã Hồ Sơn hiện có rất nhiều lợi thế. Với các sản phẩm chất lượng, được người tiêu dùng ưa chuộng sẽ có mức giá, mức tiêu thụ tốt hơn.

Để thúc đẩy kinh tế phát triển với mũi nhọn từ cây su su, thời gian tới, UBND xã Hồ Sơn sẽ tích cực vận động, hỗ trợ các nông hộ áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất rau hữu cơ, khuyến khích dồn thửa đổi ruộng tạo nên các vùng sản xuất tập trung, từ đó giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện thương hiệu, truy xuất nguồn gốc.

Bài và ảnh: Trần Hải Nam