Miến đặc sản của vùng đất ven sông Hồng

Ở dải đất ven sông Hồng thuộc xã Giới Phiên, người dân đã thường xuyên trồng cây dong riềng. Từ bột cây dong riềng, người ta có thể chế biến ra miến sợi hay thường gọi là miến đao. Theo một số tư liệu, nghề làm miến đao đã có ở Giới Phiến vào những năm 1970. Từ vài hộ ban đầu ngày càng có nhiều hộ tham gia, sản lượng sản xuất ngày một nhiều và kinh nghiệm sản xuất của nhân dân ngày được tích lũy.

Người làng Giới Phiên đang phơi miến dong. Ảnh TL.

Miến Giới Phiên đã được nhiều người biết đến với đặc điểm được làm hoàn toàn bằng dong riềng nguyên chất, không sử dụng hóa chất để tẩy trắng, miến ra khuôn được phơi nắng đến khô, sợi miến có màu trong hơi xám. Khi chế biến sợi miến rất dẻo, mềm, dai, không nát, có vị thơm ngon của dong riềng.

Những năm 1995, nghề sản xuất miến đao của xã Giới Phiên gặp khó khăn do toàn xã có 20ha đất trồng cây dong ở bãi soi vùng ven sông Hồng, nhưng diện tích đó bị thu hẹp dần vì quá trình đô thị hóa và quy hoạch đất đai. Hơn nữa, việc sản xuất có nhiều hộ tham gia, sản lượng bột tiêu thụ ngày càng nhiều nên vùng nguyên liệu không đủ cung cấp cho sản xuất, các hộ sản xuất miến đao xã Giới Phiên phải thu mua bột đao từ các tỉnh bạn. Thị trường tiêu thụ vẫn còn ở mức độ hẹp nên giá thành sản phẩm chưa cao. Sản phẩm chưa có thương hiệu dẫn đến người tiêu dùng chưa tin tưởng tuyệt đối vào chất lượng sản phẩm dẫn đến tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường còn thấp...

Miến đao Giới Phiên vẫn giữ được đặc trưng riêng biệt của sản phẩm làng nghề truyền thống. Ảnh TL.

Trong những năm gần đây, nghề sản xuất miến đao được tăng cường việc cơ giới hoá đưa máy ép miến vào sản xuất, giải phóng được một phần sức lao động của dân, nâng cao năng suất chế biến, việc sản xuất miến đao được đẩy mạnh. Nhiều người dân đã quay trở lại với nghề làm miến. Chính vì vậy, hoạt động sản xuất và tiêu thụ miến đao của xã Giới Phiên đã thu được kết quả đáng khích lệ, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Động lực phát triển từ khi trở thành làng nghề truyền thống

Năm 2012, UBND tỉnh Yên Bái đã ban hành Quyết định số 674/QĐ-UBND công nhận Làng nghề sản xuất Miến Đao Ngòi Đong thôn 6 xã Giới Phiên - thành phố Yên Bái. Đồng thời, Cục Sở hữu trí tuệ trao giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Miến đao Giới Phiên” cho xã Giới Phiên tại Lễ đón nhận và công bố quyết định cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Miến đao Giới Phiên”. Đây là một mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển và trưởng thành của nghề sản xuất Miến Đao làng Ngòi Đong nói riêng và xã Giới Phiên nói chung, mở ra một hướng phát triển mới phù hợp với tình hình hiện nay, mở ra cơ hội mới trong việc gìn giữ, phát triển một nghề truyền thống.

Năm 2016, HTX Sản xuất kinh doanh miến đao Giới Phiên được thành lập và hoạt động, HTX đã cung ứng ra ngoài thị trường được 30 tấn miến đóng gói đảm bảo yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm. Hợp tác xã đã tạo cho mình một thị trường tiêu thụ tương đối ổn định. Đây chính là tiền đề để Hợp tác xã tiếp tục sản xuất, kinh doanh ngày càng phát triển. Việc giữ gìn, phát triển làng nghề truyền thống đã từng gắn bó với người dân địa phương, là một hướng đi phát triển phù hợp với tình hình xây dựng nông thôn mới ở Giới Phiên.

HTX Sản xuất, kinh doanh miến đao Giới Phiên giới thiệu sản phẩm OCOP 4 sao. Ảnh TL.

HTX đã xây dựng được quy trình trồng, chăm sóc cây dong riềng và chế biến, bao gói sản phẩm miến đao trên dây chuyền máy móc hiện đại, sản phẩm sản xuất được kiểm nghiệm định kỳ chặt chẽ về chất lượng. Vì vậy, sản phẩm miến đao Giới Phiên bảo đảm về chất lượng và điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngoài ra, HTX nghiên cứu, tìm hiểu và đưa ra nhiều chủng loại sản phẩm như: Miến đao đậu xanh, miến đao đậu tương…

Theo ông Nguyễn Văn Toàn – Giám đốc HTX Sản xuất, kinh doanh miến đao Giới Phiên chia sẻ: “Để được công nhận OCOP 4 sao, chúng tôi phải phát triển được một thị trường tiêu thụ ổn định thông qua xác lập thêm nhiều kênh phân phối mới. Bởi vậy, chúng tôi luôn tích cực tham gia các buổi xúc tiến thương mại, hội chợ… Chúng tôi cũng có đội ngũ làm marketing chuyên nghiệp liên tục tìm kiếm đối tác mới bằng cách giới thiệu, biếu, tặng, cho dùng thử hàng trăm sản phẩm. Cũng nhờ đó mà sản phẩm miến đao Giới Phiên có thêm nhà phân phối, sản lượng vào siêu thị Big C miền Bắc và các siêu thị bán lẻ tăng thêm và lần đầu sản phẩm được xuất khẩu sang thị trường Anh vào năm 2023, sản lượng đạt trên 100 tấn/năm.”