Theo thống kê của các ngành chức năng, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 61 làng nghề, làng có nghề, trong đó có 15 làng nghề thuộc các huyện Hải Lăng, Triệu Phong, Cam Lộ phát triển quy mô và được UBND tỉnh công nhận làng nghề truyền thống. Việc khôi phục, củng cố và phát triển làng nghề truyền thống không chỉ vì mục đích phát triển kinh tế mà còn vì mục tiêu phát triển văn hóa, xã hội ở nông thôn, góp phần quan trọng trong chương trình xây dựng nông thôn mới.

Người dân thôn Thâm Khê, xã Hải Khê bên khung dệt xăm, lưới.

Hiện nay, để bảo tồn và phát triển làng nghề, các địa phương cần chú trọng việc xây dựng quy hoạch tổng thể các làng nghề nhằm định hướng phát triển phù hợp cho mỗi làng nghề; việc quy hoạch làng nghề truyền thống phải ưu tiên theo hướng quy hoạch phát triển sản xuất gắn với phục vụ du lịch. Lồng ghép việc bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống trong triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)” giai đoạn 2018-2020 theo Quyết định 490/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ… nhằm phát triển các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh để sản xuất các sản phẩm, dịch vụ có lợi thế đạt tiêu chuẩn, có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong tỉnh, trong nước. Chú trọng việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định cho các làng nghề. Giải pháp quan trọng để bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống là tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Để tìm đầu ra cho sản phẩm thì các làng nghề truyền thống cần phải kết hợp một cách hợp lí giữa truyền thống và công nghệ hiện đại; áp dụng một phần công nghệ vào một số công đoạn trong quá trình sản xuất, nhưng vẫn phải đảm bảo tính kế thừa kinh nghiệm trong quy trình sản xuất truyền thống để giữ lại nét đặc trưng của sản phẩm từ làng nghề truyền thống. Từ đó, có thể sản xuất ra sản phẩm nhanh hơn, mẫu mã phong phú hơn, giá thành rẻ hơn nhưng vẫn giữ được nét tinh xảo, đặc trưng truyền thống.

Bên cạnh đó, các làng nghề cần chú trọng hơn nữa việc quảng bá thương hiệu sản phẩm tới người tiêu dùng. Quan tâm việc xây dựng nguồn nhân lực, bởi thực tế hiện nay tại các làng nghề truyền thống đang thiếu nguồn nhân lực, đặc biệt là thợ lành nghề… Bảo tồn và phát triển gắn với bảo vệ môi trường. Quan tâm đến việc phát triển du lịch làng nghề để góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống một cách bền vững. Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất có tiềm năng phát triển nhưng thiếu vốn dễ tiếp cận nguồn vốn …; có cơ chế, chính sách giao đất, hợp đồng cho thuê đất để các cơ sở sản xuất ở làng nghề truyền thống có thể mở rộng quy mô sản xuất; tạo điều kiện cho các làng nghề truyền thống tiếp cận được các thông tin về công nghệ, khoa học - kĩ thuật, thị trường; hỗ trợ và tạo điều kiện cho các làng nghề tham gia hội chợ, triển lãm, hội thảo… để người dân tự tiếp cận thông tin.

Bên cạnh những nỗ lực, cố gắng vươn lên của mỗi làng nghề trong bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, rất cần sự quan tâm hỗ trợ, giúp đỡ của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để các làng nghề truyền thống tìm được cơ hội mới tiếp tục phát triển.

Bài và ảnh Hoàng Tiến Sỹ