Theo Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên, năm 2017, doanh thu từ các làng nghề đạt 195.338 tỷ đồng, giải quyết việc làm cho 8.943 lao động với thu nhập bình quân đạt 1,820 triệu đồng/người/tháng. Đến năm 2017, tỉnh Phú Yên đã có 17 làng nghề được UBND tỉnh công nhận và 12 làng có nghề.

Ông Nguyễn Thành Chinh, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Thắng cho biết: Chổi đót của làng nghề Mỹ Thành nổi tiếng bền, đẹp. Làng nghề bó chổi Mỹ Thành có khoảng 250 hộ với hơn 1.200 lao động tham gia sản xuất chổi đót truyền thống.

Công việc này đã góp phần giải quyết việc làm cho người dân lúc nông nhàn, kể cả người già và trẻ em. Cuối năm 2007, làng nghề bó chổi ở thôn Mỹ Thành được công nhận là làng nghề truyền thống. Chổi của Mỹ Thành không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn “bán rất chạy” tại các địa phương khác như: Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, Tây Ninh, Gia Lai, Đắk Lắk, Bình Định…

Tuy nhiên, hoạt động sản xuất tại đây vẫn mang tính tự phát, riêng lẻ. Thường một số hộ dân có vốn đứng ra thu mua, dự trữ nguyên liệu và tổ chức cho người lao động trong thôn đến làm hoặc nhận đót về làm tại nhà, sau đó thu lại sản phẩm đem đi tiêu thụ. Năm 2008, Hiệp hội bánh tráng Đông Bình đã được thành lập, nhưng đến nay cũng chỉ có một ít hộ tham gia. Mỗi cơ sở, mỗi gia đình đều có những mối tiêu thụ hàng hóa riêng. Chính vì thiếu liên kết, hoạt động manh mún nên việc xây dựng thương hiệu sản phẩm của các làng nghề gặp nhiều khó khăn, dù chính quyền địa phương cho biết rất muốn làm để ổn định đầu ra cho sản phẩm.

Cơ sở đan lát thủ công mỹ nghệ Đồng Nhất - làng nghề Vinh Ba huyện Tây Hòa.

Làng nghề truyền thống trồng dâu nuôi tằm tại thôn Mỹ Thạnh Tây (xã Hòa Phong, huyện Tây Hòa) lại làm rất tốt việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của làng nghề. Nghề trồng dâu nuôi tằm được hình thành tại đây từ năm1939 nhưng do ảnh hưởng của chiến tranh nên có lúc bị ngưng lại. Năm 1982, HTX Hòa Phong khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm tại địa phương. Để nâng cao hiệu quả sản xuất, HTX Hòa Phong đã trực tiếp ký hợp đồng với Công ty TNHH Tơ lụa Việt Nam để cung ứng trứng tằm và thu mua kén của các hộ thành viên, nhờ đó, các hộ thành viên đã mạnh dạn đầu tư sản xuất.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn – Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Hòa Phong cho biết: Con tằm có 2 loại: tằm tơ và tằm vôi. Theo y học cổ truyền, tằm vôi là vị thuốc quý. Nắm bắt nhu cầu của người tiêu dùng và để cụ thể hóa trong thực hiện chương trình “Mỗi xã, một sản phẩm” theo kế hoạch của huyện Tây Hòa, HTX đã tạo ra sản phẩm rượu tằm, mở đường cho hướng tiêu thụ mới, tạo cơ hội duy trì và phát triển cho làng nghề.

Từ tháng 10.2017, HTX hoàn tất đầu tư xây dựng nhà kho, mua sắm dụng cụ vật tư cũng như các thủ tục, bắt đầu đi vào sản xuất. Đến tháng 6.2018, HTX đã tiêu thụ được 2.046 lít rượu, tổng doanh thu đạt 327,6 triệu đồng. HTX đã trực tiếp thu mua tằm với giá 100.000 đồng/kg, tăng thêm 20.000 đồng/kg so với trước đây, nên các thành viên rất phấn khởi và mạnh dạn đầu tư nuôi tằm để cung ứng nguồn nguyên liệu cho HTX.

Làng nghề đan lát Vinh Ba (xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa) trước đây cũng có quy mô sản xuất nhỏ, sản phẩm chủ yếu là rổ, rá, vỉ tráng bánh… Đến năm 2005, sự ra đời của cơ sở đan lát thủ công mỹ nghệ Đồng Nhất đã đánh dấu bước ngoặt trong quá trình mở rộng sản xuất. Cũng với những nguyên liệu truyền thống như tre, nứa, lá bương, cọng dừa… nhưng làng nghề đan lát Vinh Ba đã tạo ra được nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị kinh tế cao hơn như giỏ xách, giỏ đựng hoa, lẵng hoa, giỏ đựng trái cây… phục vụ cho du lịch, hội nghị, làm quà tặng.

Ông Trần Văn Luận, chủ cơ sở đan lát thủ công mỹ nghệ Đồng Nhất cho biết, hiện cơ sở của ông đang cung cấp sản phẩm cho Co.op mart Tuy Hòa cùng nhiều đơn vị khác. Các sản phẩm của cơ sở có mẫu mã đa dạng, phù hợp với thị hiếu của thị trường nên rất đắt hàng.

Nhằm phát triển ngành nghề nông thôn tại địa phương, lãnh đạo tỉnh Phú Yên cho biết sẽ xây dựng và triển khai thực hiện đề án “Chương trình mỗi xã một sản phẩm” giai đoạn 2017 – 2020 và định hướng đến năm 2030, phối hợp hỗ trợ các làng nghề, hộ gia đình, HTX và doanh nghiệp xây dựng, nhân rộng mô hình sản xuất các sản phẩm thủ công truyền thống theo hướng hiện đại, có sức cạnh tranh cao.

Bài và ảnh Đặng Thùy