Tại xã Dị Nậu, làng nghề Sơn Đỏ được thành lập năm 2013, với 101 ha và 400 hộ gia đình tham gia. Sau 8 năm hoạt động, đến nay diện tích cây sơn đỏ còn lại 42 ha với 120 hộ gia đình, sản lượng hàng năm đạt 350 tạ/ha, cho thu nhập bình quân khoảng 30 triệu đồng/người/năm.

Bà Hán Thị Hoa, Trưởng làng nghề Sơn Đỏ, Dị Nậu, Tam Nông, Phú Thọ.

Nói về nguyên nhân diện tích cây sơn sụt giảm và số hộ gia đình người dân tham gia trồng cây sơn đỏ bị giảm đi, người dân địa phương cho biết, nguyên nhân là do,có thời kỳ giá bán nhựa sơn đỏ quả thấp, thậm chí không có người mua, nên nhiều người dân tự ý chặt bỏ cây sơn để trồng các loại cây khác, như bạch đàn, keo lá tràm. Đó là chưa kể khi đi thu hoạch nhựa sơn khá vất vả, bà con phải thức khuya dậy sớm để đi cắt sơn. Một nguyên nhân nữa là do thị trường mở cửa, có nhiều loại sơn công nghiệp, chất lượng cao, giá thành cạnh tranh với sơn ta truyền thống, nên đầu ra của sản phẩm cũng gặp khó khăn. Thị trường của sơn đỏ chủ yếu là xuất tiểu ngạch sang Trung Quốc, Nhật Bản, trong khi thị trường không ổn định, cơ quan chức năng Nhà nước lại chưa có cơ chế hỗ trợ tìm kiếm thị trường đầu ra ổn định cho sản phẩm của địa phương...

Cây sơn đỏ ở Dị Nậu, Phú Thọ.

Tuy nhiên, thời gian gần đây do nhu cầu thị trường và thị hiếu khách hàng có xu hướng tìm về với sản phẩm hữu cơ truyền thống, nên giá cả nhựa sơn đỏ có xu hướng tăng cao từ 300 đến 400 ngàn đồng/kg. Năm 2020 đến nay giá bán nhựa sơn có hạ, song cũng ở mức khá ổn định từ 220- 260 ngàn đồng/kg, người dân khá yên tâm phấn khởi tập trung vào chăm sóc, sản xuất cây sơn. Hàng năm làng nghề sơn đỏ ở Dị Nậu đã trồng mới từ 5-10 ha cây sơn.Mặc dù là nghề phụ, song nguồn thu nhập từ trồng cây sơn đỏ đã góp phần tích cực vào việc nâng cao đời sống kinh tế cho người lao động. Các cụ cao tuổi ở xã Dị Nậu tâm sự, cây sơn ta đã gắn bó truyền thống với người dân địa phương từ bao đời nay, việc duy trì phát triển cây sơn trên địa bàn không những mang lại lợi ích kinh tế, nó còn góp phần mang lại màu xanh, môi trường sinh thái cho làng quê, hơn thế nữa đó còn là tình cảm gắn bó, thủy chung, truyền thống lâu đời của người dân địa phương nơi đây với loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, góp phần giúp cho người dân xóa đói giảm nghèo.

Để việc duy trì phát triển cây sơn đỏ trên địa bàn xã Dị Nậu nói riêng, huyện Tam Nông nói chung, các cấp chính quyền và cơ quan hữu quan cần có sự quan tâm quy hoạch, phát triển hợp lý, tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm, không để tình trạng tư thương ép giá. Hay để chí kẻ xấu lợi dụng nhãn hiệu, làm nhái làm giả, gây mất uy tín của sản phẩm gây khó khăn cho người dân, ảnh hưởng đến việc bảo vệ phát huy thương hiệu sơn đỏ Dị Nậu truyền thống của làng nghề.

Bài, ảnh: Phạm Trường Sơn