Trải qua quá trình hình thành, xây dựng, thay đổi và phát triển hàng nghìn năm, vùng đất Di chỉ khảo cổ Xóm Rền xưa kia, nay là xã Gia Thanh thuộc huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đã khoác trên mình diện mạo mới, song vẫn phảng phất đâu đó nét cổ xưa được tìm thấy ở sự tài hoa của những bàn tay nghệ nhân như được kế thừa lại từ cha ông ngàn năm trước. Nghề làm nón lá thủ công tại Gia Thanh có lẽ vì thế mà hình thành, lưu truyền và tồn tại đến nay.

Từ bao đời nay, hình ảnh người phụ nữ thướt tha trong tà áo dài truyền thống với chiếc nón lá đã in đậm trong tâm thức người Việt. Chiếc nón lá Việt Nam mộc mạc, giản dị không chỉ là vật dụng thân thiết gắn bó với đời sống hàng ngày của mỗi người dân, trở thành biểu tượng đặc trưng cho nét đẹp của người phụ nữ Việt duyên dáng, chiếc nón lá còn khơi nguồn cảm xúc của biết bao tác phẩm thơ ca, nhạc, họa xưa và nay.

Du khách trải nghiệm làm nón lá Gia Thanh

Nghề làm nón lá ở Gia Thanh có truyền thống gần 100 năm. Mỗi chiếc nón lá đã và đang góp phần bảo tồn và gìn giữ nét văn hóa truyền thống của làng nghề. Thông qua hoạt động du lịch trải nghiệm làng nghề, những chiếc nón lá vừa trắng vừa nhẹ, vừa bay vừa bền của Gia Thanh đã được du khách trong nước và quốc tế biết đến. Tuy nhiên, để phát huy được giá trị của làng nghề, cần có những đóng góp tích cực hơn nữa từ không chỉ bản thân các làng nghề mà còn từ mọi nguồn lực xã hội, đặc biệt, từ những hoạt động mang tính quảng bá giới thiệu và trao đổi thương mại như: du lịch,
hội chợ làng nghề…

Mỗi công đoạn để làm nên chiếc nón đòi hỏi sự khéo léo của đôi bàn tay người thợ.

Những người dân Gia Thanh, ngày đêm miệt mài chăm chút cho từng thành phẩm nón lá thêm duyên dáng, mang đậm chất liệu quê hương để thấy được tình yêu và sự say mê với nghề truyền thống của mỗi người dân nơi đây. Chiếc nón lá Gia Thanh đã và đang góp phần bảo tồn và gìn giữ nét văn hóa truyền thống của làng Rền một sản phẩm đặc trưng của miền quê rừng cọ đồi chè.

Những năm gần đây, địa phương đã xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch hấp dẫn, du lịch làng nghề gắn với tìm hiểu, trải nghiệm văn hoá địa phương được xác định là một sản phẩm không chỉ thu hút khách du lịch, góp phần nâng cao giá trị kinh tế địa phương mà còn có ý nghĩa gìn giữ, bảo tồn nghề truyền thống và các giá trị văn hóa dân tộc, làng nghề nón lá xóm Rền xã Gia Thanh đã trở thành một điểm đến được ưa chuộng, đặc biệt đối với du khách quốc tế. Những chiếc nón lá từ làng đã đi khắp mọi miền đất nước theo các chương trình quảng bá xúc tiến du lịch của tỉnh Phú Thọ và được du khách chọn mua về làm quà tặng.

Hướng dẫn viên giới thiệu về chiếc nón “3 lớp” của Phú Thọ khiến du khách trầm trồ!

Cùng với đó, tour tham quan làng nghề xóm Rền cũng mang đến cho du khách trải nghiệm các quy trình làm nên chiếc nón lá, hiểu sâu hơn về đặc điểm riêng của chiếc nón lá Phú Thọ. Đặc biệt, du khách sẽ có dịp tìm hiểu về một thời kỳ lịch sử thông qua những hình ảnh ghi lại các cuộc khai quật khảo cổ và hình ảnh các di vật tại nhà văn hóa khu (các di vật nay được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Hùng Vương) - chứng tích về một làng nghề từng tồn tại nơi đây.

Làng nón Gia thanh đã và đang trở thành điểm thu hút khách du lịch tham quan và trải nghiệm mỗi dịp trở về Đất Tổ Vua Hùng. Đây là một hướng đi mới trong công tác bảo tồn các làng nghề truyền thống gắn với hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Bình Nguyên