Được khởi động ở Quảng Ninh từ năm 2013 đến nay chương trình Ocop đã mở rộng, phát triển trên phạm vi cả nước với trọng tâm là phát triển các sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, góp phần tái cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng phát triển nội sinh và gia tăng giá trị sản phẩm.

Tại Thanh Hoá 3 năm qua khi triển khai chương trình đang có nhiều lợi thế và có những cách làm phù hợp nhằm khai thác tốt các tiềm năng lợi thế sẵn có để đạt mục tiêu phát triển kinh tế vùng nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân.

Phòng trưng bày giới thiệu sản phẩm OCOP tỉnh Thanh Hóa.

Theo ông Trần Đức Năng- Văn phòng điều phối xây dựng Nông thôn mới, Thanh hoá có tới 155 làng nghề trong đó có 47 làng nghề truyền thống với 23 nghề truyền thống đã được công nhận. Ngoài ra tỉnh còn nhiều danh lam thắng cảnh có thể phát triển thành điểm du lịch sinh thái cộng đồng, tạo ra các sản phẩm phục vụ tham quan, du lịch nghỉ dưỡng, giải trí, học tập, nghiên cứu, đó chính là những sản phẩm Ocop tạo điều kiện cho chúng ta sớm có những sản phẩm nếu biết phát huy.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, thì khi bắt đầu thực hiện chương trình Ocop, Thanh hoá gặp không ít khó khăn, trước hết là tư tưởng và nhận thức của người dân chưa hiểu đầy đủ về chương trình Ocop vẫn còn tính ỷ lại và sản xuất hàng hoá chưa tập trung, chưa xác định được mục tiêu của sản phẩm. Tại nhiều nơi sự vào cuộc của người dân và các tổ chức, cá nhân còn hạn chế. Các sản phẩm đặc thù của người dân còn manh mún, nhỏ lẻ, tự cung tự cấp. Người dân chưa chú trọng đến việc xây dựng thiết kế mẫu mã, bao bì sản phẩm chất lượng và đẹp mắt để thu hút người tiêu dùng. Cùng với đó công tác chỉ đạo, tuyên truyền, vận động tham gia thực hiện còn hạn chế lúng túng trong việc thực hiện chương trình Ocop.

Sản phẩm nước nắm truyền thống Lê Gia.

Chính vì vậy, Văn phòng điều phối xây dựng Nông thôn mới đã kiện toàn lại ban chỉ đạo chương trình Ocop theo hướng chuyên nghiệp, chuyên trách gắn liền với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Văn phòng điều phối xây dựng Nông thôn mới tỉnh thường xuyên đổi mới cùng với UBND các huyện về tận địa phương khảo sát các sản phẩm, tư vấn giúp các chủ cơ sở sản xuất triển khai phát triển sản phẩm theo các tiêu chí của chương trình Ocop. Từ đó, xác định nhiều sản phẩm, nhóm sản phẩm có lợi thế của địa phương để tập trung chỉ đạo mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng và sản lượng hoàn thiện kiểu dáng công nghiệp bao bì sản phẩm.

Mặc dù 6 tháng đầu năm 2020 do ảnh hưởng của dịch Covid-19, Văn phòng điều phối chương trình nông thôn mới của tỉnh vẫn tích cực phối hợp với các địa phương và các chủ thể tham gia chương trình để tư vấn, hướng dẫn hoàn thiện phiếu đăng ký, phương án kinh doanh, cơ cấu tổ chức, bộ máy, hỗ trợ điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu của thị trường, tư vấn hướng dẫn hoàn thiện bộ nhận diện thương hiệu, mẫu mã, bao bì, tem trong truy suất nguồn gốc sản phẩm. Hội đồng đánh giá thẩm định xếp hạng sản phẩm Ocop của tỉnh Thanh Hoá đợt 1 và 2 năm 2020 kết quả có 29 sản phẩm được hội đồng đánh giá cấp tỉnh công nhận sản phẩm Ocop tỉnh Thanh hoá và 2 sản phẩm được đề xuất hội đồng Trung ương đánh giá phân hạng sản phẩm Ocop quốc gia. Đến nay tỉnh Thanh Hoá đã có 42 sản phẩm đạt chuẩn sản phẩm Ocop cấp tỉnh của 16 huyện, thị xã, thành phố trong đó có 6 sản phẩm đạt 4 sao và 36 sản phẩm đạt 3 sao.

Thời gian gần đây tỉnh đang chỉ đạo các địa phương tích cực triển khai thực hiện chương trình Ocop gắn với xây dựng nông thôn mới, phát triển nông nghiệp đặc biệt tạo ra sản phẩm đặc trưng để xây dựng thương hiệu nhân rộng sản xuất. Trong đó lĩnh vực nông nghiệp có 11 sản phẩm chủ lực, mặt khác tỉnh đang có 160 sản phẩm, nhóm sản phẩm khác nhau do các doanh nghiệp HTX, tổ hợp tác, làng nghề và hộ gia đình trong tỉnh sản xuất đều có tiềm năng trở thành sản phẩm Ocop đó là chưa kể nhiều sản phẩm làng nghề truyền thống đặc sản, ẩm thực được người dân địa phương, khách hàng thập phương ưa chuộng, thủ chiếu Nga Sơn, Tơ Hồng, trống đồng Thiệu Hoá, nem chua,…

Với quan điểm Ocop là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị, nên Ocop chắc chắn được tỉnh quan tâm đặc biệt. Trọng tâm của chương trình là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, do các thành phần kinh tế tư nhân (doanh nghiệp, hộ sản xuất) và kinh tế tập thể thực hiện nên đó cũng chính là mục tiêu của chương trình XDNTM.

Để đạt được những mục tiêu về XDNTM, cần có quyết tâm cao của hệ thống chính trị, thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó phát triển chương trình Ocop phải xem là giải pháp quan trọng để phát triển hàng hoá theo chuỗi giá trị đối với các sản phẩm chủ lực, sản phẩm có lợi thế của địa phương, tạo việc làm, tăng thu nhập, nâng cao chất lượng sản phẩm góp phần bổ trợ cho lộ trình XDNTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, NTM bền vững.

Bài và ảnh: Bá Thoại - Trọng Đủ