Tới dự Hội nghị có Phó thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Xuân Cường; đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành trung ương, các tỉnh, thành phố...

Theo báo cáo tại hội nghị, hiện có 145 sản phẩm OCOP khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu địa phương, gắn với chỉ dẫn địa lý, như: Chè Shan Tuyết Hoàng Su Phì của tỉnh Hà Giang; Chè Tân Cương của tỉnh Thái Nguyên; Cà phê của tỉnh Sơn La, lúa gạo ở tỉnh Sóc Trăng và tỉnh An Giang…

Phó thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới phát biểu tại Hội nghị

Sản phẩm OCOP đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm; Có mẫu mã, bao bì đa dạng và thân thiện với môi trường, phù hợp yêu cầu của thị trường. Một số doanh nghiệp, tập đoàn siêu thị lớn đã đặt hàng, ưu tiên các sản phẩm OCOP để đưa vào hệ thống phân phối, hiện đang được tiêu thụ ổn định. Đặc biệt, nhiều sản phẩm OCOP được đổi mới, sáng tạo để nâng cao chất lượng, đã tiếp cận thị trường xuất khẩu như: Miến dong Tài Hoan của tỉnh Bắc Kạn, cà phê Bích Thao của tỉnh Sơn La, đường thốt nốt Palmania của tỉnh An Giang...

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu, trong quá trình triển khai chương trình, tuyệt đối không được làm theo phong trào, “xuê xoa” trong quá trình thẩm định, đánh giá, công nhận sản phẩm OCOP. Điều này sẽ làm ảnh hưởng tiêu cực đến thương hiệu của các sản phẩm OCOP.

Báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho hay, triển khai chương trình OCOP, có 4.469 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên của 59 tỉnh, thành phố, vượt 1,86 lần so với mục tiêu giai đoạn 2018-2020.

Các địa phương đã tổ chức 66 hội chợ về sản phẩm OCOP (cấp tỉnh, huyện) với trên 10.000 gian hàng; 1.016 hợp đồng, bản ghi nhớ hợp tác giữa các chủ thể OCOP và đơn vị thương mại được ký kết; Trong đó, 354 chủ thể có sản phẩm được phân phối ổn định trong các hệ thống siêu thị, nhất là Central Retail, Saigon Coop, Mega Market... và một số siêu thị địa phương.

Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã được các địa phương triển khai hiệu quả như: hội chợ OCOP thường niên của tỉnh Quảng Ninh; Chuỗi sự kiện kết nối sản phẩm các vùng miền của Thành phố Hà Nội; Nhịp cầu xúc tiến thương mại và đầu tư gắn với OCOP của tỉnh Đồng Tháp;... Từ đó, góp phần tạo sức lan tỏa, nâng cao hình ảnh sản phẩm và thương hiệu OCOP Việt Nam trên thị trường.

Các sản phẩm OCOP sau khi được công nhận đã gia tăng giá trị, góp phần giúp các chủ thể tăng quy mô sản xuất và doanh thu. Kết quả đánh giá của các địa phương cho thấy, có 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm; Giá bán các sản phẩm sau khi được chính thức công nhận OCOP tăng bình quân 12,2%.

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường, nhiều sản phẩm được gắn sao OCOP có chất lượng rất tốt, mẫu mã của sản phẩm vùng núi không kém gì các sản phẩm tinh xảo của miền xuôi, thậm chí là quốc tế. Số lượng các sản phẩm đạt 3 sao trở lên đạt gần 4.500 cho thấy, sự thành công của chương trình giai đoạn 1.

Sản phẩm trà hoa vàng - thuộc chương trình OCOP được giới thiệu tại hội nghị.

Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng cho hay, vì là chương trình mới, nên giai đoạn đầu triển khai OCOP, một số địa phương còn nhiều lúng túng trong cách làm, xác định lợi thế, tiềm năng và chủ thể sản xuất. Ngoài ra, mới chỉ tập trung vào hoàn thiện các sản phẩm đã có, chưa quan tâm phát triển sản phẩm mới gắn với vùng nguyên liệu, đặc biệt là các làng nghề truyền thống. Nhiều chủ thể chưa hiểu rõ về định hướng, yêu cầu của chương trình, đặc biệt là các quy định của pháp luật trong sản xuất và phân phối sản phẩm, do đó còn nhầm lẫn giữa chất lượng sản phẩm với bao bì và nhãn mác.

Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng cũng chỉ ra những bất cập, hạn chế của Chương trình như: Một số địa phương vẫn chưa tích cực triển khai thực hiện OCOP, làm OCOP theo phong trào. Quy mô sản phẩm OCOP vẫn còn hạn chế, công tác xúc tiến thương mại vẫn còn manh mún và chưa thực sự nổi trội, nguồn vốn huy động cho chương trình còn khó khăn; Năng lực, trình độ quản trị của các tổ chức kinh tế, các thủ thể trong OCOP vẫn còn hạn chế...

Tham luận ý kiến với Hội nghị, TS. Tôn Gia Hóa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam nhấn mạnh: Một trong những mục tiêu của Chương trình là “Triển khai xây dựng Trung tâm thiết kế sáng tạo phát triển sản phẩm OCOP gắn với quảng bá, giới thiệu sản phẩm ở những vùng có đủ điều kiện”. Đây sẽ là một công việc rất thiết thực nhất là đối với những làng nghề truyền thống hiện đang cố gắng bảo tồn các giá trị lâu đời của nghề có nguy cơ bị mai một. Mô hình các Bảo tàng làng nghề gắn với Trung tâm thiết kế sáng tạo phát triển sản phẩm OCOP sẽ trở thành điểm nhấn để giới thiệu lịch sử của làng và giới thiệu những sản phẩm đạt chất lượng cao được xếp hạng...

Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đề nghị các bộ, ngành và chính quyền các địa phương trong thời gian tới cần xây dựng các cơ chế mang tính đột phá nhằm thúc đẩy chương trình OCOP đi vào chiều sâu hơn nữa nhằm đưa kinh tế nông thôn phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt tránh làm OCOP theo phong trào mà không tính tới hiệu quả kinh tế, công nhận sản phẩm OCOP mang tính xuê xoa, cả nể mà không chú ý đến chất lượng sản phẩm, làm ảnh hưởng tới tính hiệu quả của chương trình...

Đối với các đề xuất, kiến nghị của các bộ, ngành, địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu, tiếp thu để tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xây dựng Chương trình OCOP giai đoạn 2021-2025....

Bài, ảnh: Vân Nguyễn