Sinh ra và lớn lên tại vùng quê bên bờ sông La có nghề truyền thống đóng thuyền, ông Nguyễn Văn Minh sớm đã được tiếp xúc với nghề mộc từ cha ông và có đam mê với nó từ nhỏ. Khi lớn lên, nghề đóng thuyền ở quê không còn được thịnh vượng nữa. Những năm giữa thập niên 90 của thế kỷ trước, nhận thấy nghề đóng thuyền khó có thể mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho gia đình, nhưng niềm đam mê rất lớn đối với nghề mộc, ông Minh chuyển sang đóng nhà gỗ. Cũng từ đây xưởng mộc của ông Minh ra đời. Điều đặc biệt, thay vì đi theo nghề mộc với đa dạng các loại gỗ, với nguồn nguyên liệu từ rừng thì ông Minh lại chọn loại gỗ vườn là mít làm nguyên liệu chính trong làm nhà gỗ. Cũng vì đó mà xưởng mộc của ông được gọi với cá tên Xưởng mộc Minh Mít.

Bên cạnh tay nghề cao, ông Minh cũng sở hữu đội thợ lành nghề

Gỗ mít là loại gỗ được sử dụng để dựng nhà ở, nhà thờ, đền chùa, làm đồ thờ… Đây là loại gỗ chủ yếu được trồng trong vườn nhà dân, gỗ rất tốt nhưng thi công thường khó hơn các loại gỗ khác, đòi hỏi tay nghề cao của người thợ. Với tay nghề cao của mình cùng đội ngũ thợ mộc chuyên nghiệp, xưởng mộc của ông Minh đã tạo ra những căn nhà tiền tỷ, được nhiều người dân trong và ngoài tỉnh tin tưởng lựa chọn. Ông Minh cho biết: “Hiện nay nhu cầu sử dụng gỗ mít làm nhà ở, nhất là xây dựng các công trình tâm linh như đền chùa, nhà thờ họ là rất lớn; gỗ mít bền bỉ theo thời gian nên rất được ưa chuộng. Làm mộc từ gỗ mít đem lại cho tôi thu nhập cao, đồng thời nó cũng thỏa niềm đam mê của tôi”.

Ông Nguyễn Văn Minh (áo trắng) chỉ dẫn tỉ mị từng đường chỉ cho thợ

Quan sát những ngôi nhà ông Minh đã từng làm nên hay xem ông trực tiếp giám sát và chỉ dẫn thợ đục đẽo thì mới thấy được ông dành tất cả tâm huyết vào từng ngôi nhà, từng sản phẩm gỗ mít mà xưởng mộc Minh mít tạo ra. Nhà mít của ông Minh dựng lên được chạm khắc rất tinh xảo, các hoa văn họa tiết được làm cầu kì, tỷ mị nên rất đẹp. Những ngôi nhà thờ đồ sộ không chỉ có giá trị thẩm mỹ, giá trị về kinh tế cao; nó còn có giá trị văn hóa và tâm linh; và dường như đã được người thợ, người chủ xưởng mộc tài hoa thổi hồn vào. Những đường nét mà ông Minh tạo ra trên từng cái kèo, từng bức câu đối, hoành phi… chẳng khác nào bàn tay của một nghệ nhân thực thụ tạo ra.

Một bức hoành phi sơn son thiếp vàng

Như ông Minh cho biết, với tay nghề của ông và đội ngũ thợ của xưởng thì việc thiết kế, tạo hình hay dựng khung từng ngôi nhà theo yêu cầu của khách là không có gì khó khăn. Tuy nhiên việc tìm kiếm, chon lựa gỗ mít lại khó khăn. Không như các loại gỗ rừng (cây to, gỗ sẵn), gỗ mít thuộc loại gỗ vườn, được thu mua tận nhà người dân, không sẵn số lượng lớn. Giá của gỗ mít cũng không cụ thể, tùy vào nhu cầu bán của từng người dân. Có khi để tuyển chọn được một cây mít phù hợp với cột trụ hay xà ngang nhà phải mất cả năm trời tìm kiếm.

Ngôi nhà thờ họ đã được xưởng mộc thi công

Cũng theo ông Minh, hiện nay nhu cầu làm nhà thờ từ gỗ mít lớn, trung bình mỗi năm xưởng của ông nhận hàng chục công trình. Mỗi công trình giá dao động từ vài trăm triệu lên tới vài tỷ đồng, thậm chí có cái cả chục tỷ đồng tùy theo nhu cầu của mỗi người. Nói về những khó khăn khi dựng nhà gỗ, ông Minh cũng cho biết, bên cạnh khó khăn trong nguồn nguyên liệu thì việc nhu cầu khác nhau của các gia chủ cũng đòi hỏi mình phải mất nhiều công. Nhiều công trình có giá trị cao nhưng không có một bản vẽ cụ thể, bản thân ông Minh và chủ nhà phải trao đổi và bàn bạc rất kỹ trước khi thi công.

Ông Minh “mit” giới thiệu về công trình nhà thờ mà ông đã tạo ra

Cái tên Minh mít được người dân khắp nơi trong tỉnh Hà Tĩnh biết đến với nhiều công trình nhà ở, nhà thờ được đánh giá rất cao về thẩm mỹ. Những năm gần đây không chỉ trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, nhà làm từ gỗ mít của xưởng đã được người dân nhiều địa phương khác như Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nội, Sài Gòn, Đồng Nai, Bình Dương... tin dùng. Bên cạnh làm nhà thì xưởng mộc của ông Minh còn làm bàn thờ, tạc tượng, hoành phi, câu đối... với những đường nét điêu khắc tinh xảo. Theo như ông Minh, các sản phẩm của xưởng như câu đối, hoành phi khi cần sơn son thiếp vàng cũng được mạ bằng chính đôi tay của những người thợ của ông. Một trong những xưởng mộc đầu tiên ở Hà Tĩnh làm được điều này. Hiện nay tại xưởng mộc, ông Minh đang có 15 thợ lành nghề làm việc với mức lương ổn định. Ngoài ra, khi dựng nhà ông Minh còn phải thuê thêm hàng chục lao động thời vụ để đảm bảo an toàn và kịp thời.

Đội ngũ thợ của xưởng mộc Minh mít đang hoàn thiện một ngôi nhà tiền tỷ

Nói về xưởng mộc Minh mít, anh Lê Đình Tài, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn khẳng định: “Các sản phẩm của ông Minh được chạm trổ chủ yếu bằng tay nên rất tinh xảo và đẹp, rất có hồn mà vẫn giữ được cốt cách của nét xưa. Mỗi công trình của ông Minh tạo ra đều được đánh giá rất cao. Bên cạnh đó, ông Minh cũng là người rất có tâm. Điều đó không chỉ thể hiện trong từng sản phẩm mà còn là nhiều việc làm cho địa phương. Không chỉ làm giàu cho gia đình, ông luôn quan tâm tới các hoạt động trong thôn, xã do các đoàn thể tổ chức”. Được biết, hàng năm gia đình ông tích cực đóng góp ủng hộ các cho các chương trình, các hoạt động “tương thân tương ái”, “uống nước nhớ nguồn”, giúp đỡ một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn, đóng góp xây dựng các công trình phúc lợi ở địa phương. Theo đó, mỗi năm gia đình ông ủng hộ khoảng 50 triệu đồng xây dựng công trình phúc lợi xã hội tại địa phương, giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Các gia chủ rất hài lòng với các sản phẩm của xưởng mộc Minh mít

Năm 2023 vừa qua ông Nguyễn Văn Minh là người duy nhất ở tỉnh Hà Tĩnh được bình chọn vào top 100 nông dân Việt Nam xuất sắc. Đây là vinh dự rất lớn đối với ông, nó cũng là thành quả cho những nỗ lực không ngừng của ông trong những năm qua. Đây còn là động lực để ông Minh “mít” tiếp tục cố gắng hơn nữa, tạo ra nhiều công trình giá trị, mang lại lợi ích cho gia đình và xã hội.

Ông Nguyễn Văn Minh (ngoài cùng bên phải) trong một lần đi làm từ thiện