Gắn bó với nghề kim hoàn từ thuở còn niên thiếu, đến nay dù đã gần tuổi thấp thập cổ lai hy nhưng niềm đam mê với nghề vẫn cháy bỏng trong ông.

Gần 50 năm theo nghề kim hoàn, chế tác ra nhiều sản phẩm nổi tiếng, truyền nghề cho biết bao học trò, nay trở thành lão làng của xứ Huế trong nghề kim hoàn nhưng ông vẫn không ngừng trau dồi học hỏi để nâng cao vẻ đẹp và chất lượng của từng sản phẩm.

Tuy tuổi đã cao nhưng Nghệ nhân Trần Duy Mong vẫn trực tiếp chế tác và gia công kim hoàn, chỉ bảo thế hệ sau gắn bó và làm rạng rỡ thêm nghề kim hoàn của quê hương. Bên cạnh đó, ông còn rất có trách nhiệm với gia tộc, với những bậc tiền bối của nghề kim hoàn, ông đã đóng góp ý tưởng, công sức và tiền bạc xây dựng các công trình để các thế hệ mai sau nhớ đến tổ tiên, khắc ghi công ơn của những thế hệ đi trước trong nghề kim hoàn.

Nghệ nhân Nhân dân Trần Duy Mong chế tác kim hoàn - Tác phẩm “Hài cung đình Huế xưa”, đạt giải Ba Hội thi sản phẩm thủ công Việt Nam năm 2009

Không chỉ là một người thợ giỏi mà nghệ nhân Trần Duy Mong còn là một người thầy tâm huyết, luôn đau đáu giữ lửa cho nghề kim hoàn truyền thống xứ Huế nói riêng và cả nước nói chung. Ông đã đào tạo ra hàng trăm thợ kim hoàn hiện đang hành nghề khắp cả nước. Dù gặp những thăng trầm trong những giai đoạn nhất định nhưng nghệ nhân Trần Duy Mong vẫn luôn hướng về phía trước với một lòng tin sẽ làm rạng rỡ nghề kim hoàn.

Nhiều sản phẩm do ông thiết kế mẫu mã và trực tiếp làm ra có độ tinh xảo và tính mỹ thuật cao, mang lại giá trị kinh tế, điển hình như: “Hài cung đình Huế” đạt giải Ba Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam lần thứ VI năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; “Quạt cung đình” đạt giải Đồng tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm hàng lưu niệm phục vụ du lịch – Huế 2008; “Châm hoa Lạc Viêt” đạt giải Ba tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm hàng lưu niệm và quà tặng Huế 2010; Sản phẩm “Bộ nữ trang Quốc hoa Việt Nam Hoa sen” đạt giải Nhất tại Hội thi Bình chọn sản phẩm thủ công mỹ nghệ và đặc sản lần thứ nhất tại Festival nghề truyền thống Huế năm 2017 do UBND thành phố Huế tổ chức; Sản phẩm “Tranh Đại nội Huế mạ vàng khung kính không gian 3D” đạt giải Nhất tại Hội thi sản phẩm quà tặng lưu niệm Huế năm 2016 do UBND thành phố Huế tổ chức, sản phẩm này còn được chọn làm mẫu để trưng bày làm quà tặng phục vụ các hoạt động của Nhà nước, Chính phủ tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế năm 2017; Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng “Bảng Vàng gia tộc” năm 2016 cho gia đình ông; Giấy chứng nhận, Giấy khen đã tham gia và góp phần quan trọng vào thành công của Festival Nghề truyền thống Huế năm 2015 và năm 2017 do UBND thành phố Huế tổ chức; Tham gia trưng bày Triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ tại Hoàng Thành Thăng Long-Hà Nội do Bộ Công Thương tổ chức năm 2016; Trong khuôn khổ chương trình Festival Nghề truyền thồng Huế năm 2017, ông đã đưa không gian Tịnh Tâm Kim Cổ (số 278 Đinh Tiên Hoàng, thành phố Huế) là địa điểm trưng bày và giới thiệu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ kim hoàn, đón tiếp khách tham quan, du lịch, nơi giao lưu gặp gỡ giữa các nghệ nhân; Sản phẩm “Tranh mạ vàng 3D cầu Rồng” đạt giải Ba tại cuộc thi thiết kế sản xuất sản phẩm lưu niệm du lịch, quà tặng phục vụ APEC 2017 do UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức. Đặc biệt, ông đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” do có những đóng góp to lớn của ông vào việc giữ gìn và phát triển nghề kim hoàn.

Những giải thưởng cao quý mà ông được tặng thưởng không chỉ niềm tự hào của riêng ông mà còn là của cả gia tộc, với làng kim hoàn Kế Môn vì đã sinh ra một nghệ nhân có tâm, có đức với nghề. Đồng thời đó còn là động lực để ông tiếp tục cống hiến cho nghề kim hoàn.

Thành công nhất trong sự nghiệp của ông là việc xây dựng Tịnh Tâm Kim Cổ, trở thành điểm đến tham quan, du lịch và mua bán các sản phẩm trang sức thủ công mỹ nghệ. Sản phẩm trưng bày ở đây yêu cầu phải hoàn chỉnh, tinh xảo, trong đó các chi tiết phải hài hòa, cân xứng. Mỗi một sản phẩm không chỉ là món đồ trang sức mà theo Nghệ nhân Trần Duy Mong nó còn là một tác phẩm nghệ thuật khắt khe, thể hiện sự tinh túy, điêu luyện của tay nghề người thợ. Tịnh Tâm Kim Cổ của Nghệ nhân Trần Duy Mong đón tiếp hàng trăm lượt du khách đến tham quan hằng ngày.

Hơn hết, với nghệ nhân Trần Duy Mong, việc tìm cách gìn giữ và quảng bá về nghề kim hoàn chính là điều khiến ông luôn trăn trở!.

Bài và ảnh: Hải Nam