Những thế hệ giữ gìn tinh hoa văn hóa dân tộc

Theo một số ghi chép, làng nghề đúc đồng ở làng Chè - Trà Đông thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, Thanh Hóa ra đời từ khoảng thế kỷ XVII. Ngày nay, trong làng vẫn còn có câu ca nổi tiếng là “đất họ Lê, nghề họ Vũ”. Trải qua hàng trăm năm, những nghệ nhân ở làng nghề đã làm ra nhiều sản phẩm có giá trị văn hóa nghệ thuật và kinh tế như trống đồng, tượng đồng, thạp đồng, ly, đỉnh, hạc, rùa và các đồ thờ bằng đồng khác…

Một trong những gia đình đã góp phần tạo nên danh tiếng của làng đúc đồng Trà Đông không thể không nhắc tới Nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nhiều thế hệ làm nghề đúc đồng. Năm 1980, bố ông là Đặng Ích Hoán cũng từng được Nhà nước phong danh hiệu nghệ nhân. Tiếp nối truyền thống gia đình, ngay từ nhỏ ông Hoàn đã học làm nghề gia truyền.

Những sản phẩm đúc đồng truyền thống đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, giá cả và thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng

Hiện nay, hai người con trai của ông Hoàn là Đặng Quốc Phượng và Đặng Quốc Toàn lại tiếp tục kế thừa tinh hoa của gia đình. Đây cũng là những nghệ nhân trẻ tâm huyết với nghề. Anh Đặng Quốc Toàn đã từng đúc thành công chiếc trống đồng với đường kính 2m35, cao 1m86, nặng 7 tấn. Nghệ nhân Đặng Quốc Phượng cũng đúc thành công đôi súng thần công bằng chất liệu đồng lớn nhất Việt Nam.

Tâm sự về quá trình làm nghề, Nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn chia sẻ: “Niềm vui lớn nhất mà tôi nhận được khi theo đuổi nghề đúc đồng chính là được góp sức cùng thế hệ ông cha giữ gìn và phát triển nghề đúc đồng truyền thống của quê hương. Mỗi sản phẩm ra đời đều là một tác phẩm nghệ thuật mỹ nghệ độc đáo mang nét đẹp văn hóa của dân tộc. Tuy có những giai đoạn làng nghề bị ảnh hưởng do xu thế thị trường nhưng với sự nỗ lực giữ nghề, đến nay làng Trà Đông chúng tôi vẫn giữ được nét đặc trưng riêng biệt. Những sản phẩm ở làng nổi bật hơn cả bởi giá trị truyền thống được các nghệ nhân, thợ giỏi thực hiện bằng phương pháp thủ công.”

Trống đồng của làng Trà Đông không chỉ là một nhạc khí mà còn được xem như biểu tượng của nền văn hóa dân tộc Đại Việt.

Phát huy giá trị nghề đúc đồng truyền thống

Với đôi bàn tay tài ba và tâm huyết, nghệ nhân Đặng Ích Hoàn đã tạo ra hàng nghìn tác phẩm đưa đến tay khách hàng trong nước và quốc tế. Trong đó, năm 2022, sản phẩm mặt trống đồng Toàn Linh của gia đình nghệ nhân Đặng Ích Hoàn được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là sản phẩm đạt chất lượng OCOP 4 sao. Mặt trống đồng được khắc họa tỉ mỉ những nét sinh hoạt kinh tế, xã hội, văn hóa Đông Sơn thời bấy giờ. Sản phẩm là món quà có ý nghĩa thể hiện nét văn hóa, văn minh của người Việt cổ, được dùng để trang trí trong nhiều không gian thể hiện sự tinh tế và sang trong.

Nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn cùng các sản phẩm đúc đồng tinh xảo

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Trung Đỗ Đức Thanh, qua bàn tay khéo léo, tài hoa, tỉ mỉ và sáng tạo của các thế hệ, những sản phẩm của làng nghề đúc đồng Trà Đông luôn được đánh giá cao cả về thẩm mỹ và chất lượng. Tuy nhiên, hiện việc quảng bá giới thiệu sản phẩm làng nghề ở quy mô lớn còn hạn chế. Vì vậy, thời gian tới, địa phương mong muốn đưa làng nghề phát triển theo định hướng mới, tiếp tục đầu tư, chỉnh trang và nâng cấp để phát triển làng nghề.

Đồng thời, UBND xã tạo điều kiện và động viên các hộ tạo ra sản phẩm mang giá trị truyền thống phục vụ khách du lịch, tham gia chương trình OCOP để làm sao đó sản phẩm mang tầm quốc tế, xuất khẩu ra nước ngoài. Địa phương cũng mong các cấp, các ngành tạo điều kiện cho làng nghề về huy động vốn, tạo hành lang pháp lý cho các hộ kinh doanh, doanh nghiệp, khuyến khích tăng việc làm, dạy nghề cho lao động địa phương, tham gia Chương trình OCOP cho các sản phẩm làng nghề được quảng bá sâu rộng hơn.

Bài, ảnh: Duy Dũng - Quý Đôn