Hà Nội: 13°C Hà Nội
Đà Nẵng: 23°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 28°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 21°C Thừa Thiên Huế

Nghệ nhân nặng lòng với múa rối

LNV - Vẳng từ góc nhỏ của làng nghề truyền thống Bảo Hà, xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo là tiếng trống, nhịp phách rộn ràng… trong một buổi chiều làng quê yên bình. Nơi ấy là sân khấu múa rối mà nghệ nhân dân gian Đào Minh Tuân đã gắn bó cả đời mình. Đến với nghề múa rối một cách tự nhiên rồi cứ thế say nghề, yêu nghề, nghệ nhân dân gian Đào Minh Tuân góp sức không nhỏ trong việc bảo tồn và giữ gìn nghệ thuật truyền thống của quê hương.
Say sưa với con rối

Sinh năm 1958, đến nay đã tròn 60 tuổi nhưng với người làm nghệ thuật, tâm hồn luôn trẻ trung hơn thế. Cũng đã ngót nghét 50 năm anh Tuân bén duyên với nghề rối và cho đến bây giờ vẫn từng ngày cặm cụi, mê say với nó.

Ngay từ nhỏ, Đào Minh Tuân theo học nghề tạc tượng truyền thống của làng Bảo Hà rồi được làm quen với việc đục đẽo những con rối.

Cũng từ đây, chất nghệ thuật cứ ngấm dần trong anh. Anh học chơi nhạc cụ dân tộc từ các nhạc công của phường rối và cùng tham gia biểu diễn rối nước. Khi lớn hơn, anh Tuân được học điều khiển con rối và tự mình tìm tòi, khám phá thêm những bí mật của nghề này.

Nghệ nhân Đào Minh Tuân biểu diễn tại Lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng


Năm 1986, anh Tuân được phân công làm trưởng ban văn hóa xã Đồng Minh. Rồi đến năm 1997, người dân trong làng bất ngờ khi anh quyết định thành lập phường rối Minh Tân. Từ đây, hoạt động múa rối của làng Bảo Hà dần được khôi phục sau một thời gian dài bị bỏ quên.

Từ việc đục đẽo những con rối, làm quen với các nhạc cụ, một tay anh Tuân hướng dẫn mọi người làm. Sự nhiệt tình và lòng yêu nghệ thuật đã gắn bó những người nghệ sĩ nông dân lại với nhau.

Phường rối với gần 30 thành viên, hầu hết đều làm nông nghiệp. Sau những giờ lao động, họ lại cùng tập luyện và tham gia biểu diễn. Bỏ qua những gánh nặng cơm áo gạo tiền, có khi anh Tuân và mọi người sẵn sàng gác lại công việc thường ngày để có mặt ở phường rối khi có chương trình, dù chỉ nhận được mức thù lao ít ỏi.

Tiếng lành đồn xa, phường rối Minh Tân dần dần được mọi người biết đến nhiều hơn, với những suất diễn ngày càng đông người xem. Sự bình dị, dân dã cứ thế chinh phục khán giả, nhất là khách du lịch nước ngoài khi về thăm làng Bảo Hà.

Đến năm 2007, anh Tuân chuyển công tác từ ban văn hóa xã lên Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng, làm nghệ sĩ tạo hình. Cùng với đó, phường rối Minh Tân vẫn được duy trì hoạt động. Nhiệt tình, có tâm với nghề và nhiều sáng kiến, anh Tuân không ngần ngại chia sẻ những vốn nghề tự học được ở Bảo Hà cho các đồng nghiệp của đoàn rối Hải Phòng.

Qua bàn tay của nghệ sĩ Minh Tuân, nhiều con rối mới sinh động được tạo dựng với những chất liệu mới, đạt hiệu quả cao hơn cho đoàn. Đến nay, dù đã nghỉ hưu, anh Tuân vẫn tiếp tục say nghề, tham gia cộng tác với Nhà hát múa rối Hạ Long và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam xây dựng nhiều chương trình biểu diễn hấp dẫn và độc đáo.

Trong năm 2018, niềm động viên lớn đến với anh là được xét tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, nối tiếp cho danh hiệu Nghệ nhân ưu tú đã được nhà nước phong tặng từ năm 2015.

Ngoài góp công cho nghề rối, ít ai biết rằng chính anh Tuân là người phục dựng lại pho tượng đứng lên ngồi xuống ở miếu Bảo Hà mà mọi người đang thấy.

Theo truyền thuyết, 700 năm trước, để tưởng nhớ Linh Lang Đại Vương từng nghỉ qua đêm trên đường hành quân tại Bảo Hà sau đó ban phát tiền gạo cho dân, người trong làng đã lập miếu làm tượng thờ vị vua.

Nhờ nghề điêu khắc kết hợp với nghệ thuật rối cạn mà người xưa đã tạo nên bức tượng vua có thể đứng lên lúc mở cửa và ngồi xuống khi đóng cửa miếu. Qua thời gian, người dân lại cho rằng vua thì không phải đứng lên chào dân, thế là hệ thống máy móc dưới tượng bị phá bỏ.

Cho đến năm 2000, khi được UBND thành phố đồng ý cho phục dựng lại bức tượng, anh Tuân cùng một số người bắt tay vào tìm hiểu kết cấu, tìm ra phương pháp kỹ thuật để nâng hạ tượng. Khi phục dựng xong, miếu Bảo Hà sở hữu trở lại ông tượng đứng lên ngồi xuống độc nhất vô nhị tại Việt Nam, nhờ đó du lịch làng nghề và làng rối tiếp tục được đón nhận.

Trăn trở vốn nghề cổ

Cuộc sống với nhiều biến động kéo theo nhiều thách thức với nghệ thuật truyền thống nói chung và nghệ thuật múa rối nói riêng. Điều này đỏi hỏi những người làm nghề như anh Tuân phải trăn trở tìm tòi sự đổi mới.

Anh Tuân chia sẻ: “Nếu chỉ diễn đi diễn lại một vài tích trò cổ đã quá quen thuộc thì múa rối sẽ không hấp dẫn được khán giả. Duy trì hoạt động múa rối thường xuyên phải có sự đổi mới trên cái cốt là bản sắc của múa rối cổ”.

Nghệ nhân Đào Minh Tuân (ở giữa) cùng các đồng nghiệp Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng


Tâm niệm đó đã thôi thúc anh Tuân cùng các đồng nghiệp ở phường rối Minh Tân và đoàn nghệ thuật múa rối Hải Phòng không ngừng sáng tạo. Nhiều phương pháp tạo hình, biểu diễn mới được áp dụng cho cả rối nước và rối cạn.

Trong các buổi biểu diễn của Đoàn nghệ thuật múa rối Hải Phòng, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm thanh, ánh sáng theo phong cách hiện đại với phần biểu diễn linh hoạt của các con rối được tạo hình theo kiểu mới đã thu hút được khán giả đến tận những tiết mục cuối cùng. Cách dàn dựng tiết mục, sắp xếp kịch bản cũng giữ vai trò quan trọng.

Khán giả xem múa rối ấn tượng với nhiều hoạt cảnh do anh Tuân và Đoàn nghệ thuật múa rối Hải Phòng hoặc phường rối Bảo Hà xây dựng. Những vở diễn như “Múa tứ linh”, “Lân mẹ sinh lân nhi”, “Trảy hội”, “Du xuân”… luôn tạo ấn tượng mạnh với khán giả. Ngoài ra, chính anh Tuân cũng học hỏi và lồng ghép trong các buổi biểu diễn những màn múa rối dây của Malaysia hay Ấn Độ rất sinh động: “Vũ điệu la tinh”, “Chú hề đi xe đạp”…

Sự kết hợp giữa nghệ thuật múa rối cổ truyền thống với nghệ thuật múa rối hiện đại bằng cách xây dựng các nhân vật gần gũi với thiên nhiên như chú ếch xanh, con ong, con sóc… hay các nhân vật hoạt hình như: Pokemon, Báo hồng Pink, chuột Mickey… đã cuốn hút được các em nhỏ say sưa với mỗi chương trình biểu diễn.

Yêu trẻ con và đam mê nghệ thuật múa rối, những ngày hè này, anh Tuân cùng phường rối Minh Tân lại miệt mài mang các chương trình đi biểu diễn ở khắp nơi. Được biểu diễn cộng tác nhiều nơi trong cả nước là niềm vui lớn đối với anh và cả phường rối. Không muốn để nghệ thuật truyền thống xa rời khán giả, anh Tuân còn tích cực dạy nghề cho các thế hệ kế cận.

Gắn bó cả đời người với những con rối ngộ nghĩnh và bây giờ đang tập trung cho công tác bảo tồn, truyền dạy nghề, nghệ nhân Đào Minh Tuân cũng mong muốn nghề rối tại Hải Phòng sẽ được quan tâm đúng mức để vốn cổ tiếp tục được lưu giữ cho mai sau, để nghệ thuật rối cổ truyền được sống mãi với thời gian.

Bài và ảnh Huyền Trâm

Tin liên quan

Tin mới hơn

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
Cây sanh hình rồng trăm tuổi

Cây sanh hình rồng trăm tuổi

LNV - Làng nghề cây cảnh Điền Xá huyện Nam Trực (Nam Định) có tuổi đời hơn 800 năm, ông tổ nghề cây của nơi đây là Tô Trung Tự, một vị quan thời Lý. Giới chơi cây cảnh trong và ngoài nước không ai không biết đến giống cây gắn liền với tên gọi của địa phương này, đó là "sanh Nam Điền".
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

LNV - Dưới mái nhà sàn đồng bào dân tộc Mường, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, từng giọt sương mai ngưng đọng rơi khẽ, chạm nhẹ vào cánh đào rừng e ấp. Bên khung cửi, bàn tay thiếu nữ đưa thoi thoăn thoắt. Lách cách thoi đưa dệt vào khung cảnh sắc màu mùa Xuân đẹp đẽ, thơ mộng.

Tin khác

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

LNV - Tết Nguyên đán đang đến gần, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đẩy nhanh sản xuất, phục vụ thị trường.
Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

LNV - Xuôi về phía Nam Thành phố Hà Nội, cách trung tâm khoảng 15km, thuộc vùng ven sông Hồng, tại làng Tranh Khúc từ các cụ già, cho tới các thanh niên, trẻ nhỏ, ai vào việc nấy, nhịp nhàng với nghề làm bánh chưng truyền thống lâu đời chuẩn bị cho dịp tết Nguyên Đán 2024.
Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

LNV - Chợ tranh tết làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) tồn tại đến giữa những năm 40 của thế kỷ trước thì lụi tàn, nhưng âm hưởng của nó đến nay vẫn được nhắc đến. Và những năm gần đây, người dân mua tranh Đông Hồ dịp Tết đã ngày một nhiều hơn. Để tái hiện lại ký ức một thời huy hoàng, rực rỡ về phiên chợ đặc sắc ngày xưa. Vừa qua Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh đã phục dựng phiên chợ tranh truyền thống tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

LNV - Trở lại xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên bởi chỉ sau nửa năm kể từ khi địa phương tổ chức lễ đón nhận danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu", tốc độ đô thị hóa nơi đây diễn ra quá nhanh chóng. Song vẫn còn lưu giữ được một vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của làng quê Việt Nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

LNV - Bản lĩnh, năng động, sáng tạo, những thanh niên nông thôn của tỉnh không ngại khó khăn, mạnh dạn khởi nghiệp bằng các dự án (DA), mô hình với khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương.
Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

LNV - Những ngày này, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nam Định đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng để phục vụ thị trường cuối năm, nhất là dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

LNV - Bao giờ cũng vậy, khi thời gian cách Tết Nguyên đán khoảng hơn 1 tháng là người nông dân các làng hoa tại Hà Nội, cũng như các vùng phụ cận lại tất bật bước vào mùa chuẩn bị hoàn tất những công đoạn cuối cùng trước khi mang hoa, cây cảnh rời vườn để bán phục vụ mọi nhà mang về trưng, chơi Tết.
Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

LNV - Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam là biểu tượng quen thuộc, xuất hiện nhiều trên các tác phẩm gốm sứ phong thủy, đồ thờ gốm sứ. Rồng có mặt trong suốt chiều dài văn hóa hàng nghìn năm qua của dân tộc. Hình tượng Rồng luôn được xem là biểu tượng của uy quyền tuyệt đối, của sự dũng mãnh và sự tối thượng.
Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

LNV - Những năm gần đây, nhu cầu làm nhà bằng gỗ mít rất cao, đặc biệt là nhà thờ của các dòng họ. Nắm bắt được thị hiếu của người dân, nhiều năm qua, với tay nghề cao, ông Nguyễn Văn Minh (sinh 1969, xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã cùng với đội ngũ thợ mộc lành nghề của mình tạo ra nhiều căn nhà gỗ có giá trị cao. Những căn nhà đó không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn có giá trị văn hóa cao.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

LNV - Nhân dịp năm mới xuân Giáp Thìn 2024, ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã có những chia sẻ với Tạp chí Làng nghề Việt Nam về những thành quả đạt được trong năm qua và phương hướng nhiệm vụ trong năm mới 2024, chuẩn bị tiến tới đại hội đại biểu lần thứ V của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.
Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

LNV - Tết Nguyên đán 2024 đang cận kề, thời điểm này, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đang tập trung sản xuất hàng hóa cung ứng cho thị trường. Báo Ấp Bắc điện tử, cơ quan của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền, và nhân dân tỉnh Tiền Giang
Thăm làng rau Bàu Tròn

Thăm làng rau Bàu Tròn

LNV - Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng 30km về phía Nam và nằm trên trục đường vào Thánh địa Mỹ Sơn, làng rau Bầu Tròn ngày càng được biết đến như một địa chỉ “du lịch canh nông” cho du khách tham quan du lịch và tìm mua rau sạch về dùng cho gia đình. Bất cứ mùa nào trong năm, hễ đến Bầu Tròn, du khách cũng có thức quà quê là “rau sạch” đem về tặng cho người thân hoặc dùng cho các bữa cơm gia đình thêm dinh dưỡng, an toàn...
Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

LNV - Những ngày này, làng chiếu Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp tất bật vào mùa dệt chiếu Tết, cả làng rộn rã âm thanh phát ra từ những khung dệt thô sơ bằng gỗ và những chiếc máy dệt chiếu tự động. Nơi đây, từ trong nhà ra ngoài ngõ giăng đầy những sợi lác đã nhuộm màu xanh, đỏ, vàng, tím...
Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

LNV - Tồn tại và phát triển hơn 200 năm, cho ra đời những sản phẩm vang danh, được người tiêu dùng nhiều nơi ưa chuộng, làng mộc Chợ Thủ ở huyện Chợ Mới (tỉnh An Giang) từ lâu được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam Bộ”.
Tất bật làng gốm Bát Tràng

Tất bật làng gốm Bát Tràng

LNV - Những ngày cuối năm Quý Mão, làng nghề Bát Tràng, huyện Gia Lâm (Hà Nội) trở nên nhộn nhịp, đông đúc hơn. Từng đoàn xe tải chở những chuyến hàng gốm sứ đi muôn nơi; nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế tìm đến tham quan, mua sắm…
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

LNV - Dự án “Xuân Ấm Trao Em” được thực hiện với mục đích hỗ trợ cho 65 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn của trường Tiểu học Quảng Uyên. Đây đều là những em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện nghèo - cận nghèo, có trường hợp mồ côi cha/mẹ, có thương tật.
Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

LNV - Gần 40 năm cống hiến trong ngành CAND về hưu với quân hàm Thượng tá, song Nghệ sỹ Đào Hà, chủ nhiệm CLB Văn nghệ sỹ xứ Đoài, người Đảng viên gần 40 năm tuổi Đảng có thân hình nhỏ nhắn, đôi mắt thông minh, lanh lợi này vẫn còn nhớ như in những chuyến đi trinh sát tại địa bàn phía Tây Bắc Tổ quốc. Nhớ những chiến công thầm lặng của lực lượng An ninh nhân dân và tình cảm của đồng bào các dân tộc miền núi thương yêu, đùm bọc đối với cán bộ, chiến sĩ CAND.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
cty-tnhh-ung-dung-khcn-quoc-te
thieu-hoa
vf
tho-xuan
xsmb
gex
thaco
lang-chanh
nga-son
Giao diện di động