Bản Xiềng, xã Môn Sơn nằm cách trung tâm huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An khoảng 20km. Bản làng này được bảo tồn khá nguyên vẹn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái; trong đó, có nghề dệt vải thổ cẩm.

Chị Hà Thị Hằng - Chủ nhiệm Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ Môn Sơn - người góp phần khôi phục và phát triển nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Thái ở bản Xiềng cho biết, sau những ngày mùa màng bận rộn, chị em lại quây quần bên nhau, cần mẫn với xa quay sợi, khung dệt tạo ra những sản phẩm hết sức độc đáo. Thế nhưng, sản phẩm làm ra chủ yếu để dùng trong gia đình hoặc làm quà tặng.

"Vừa đam mê vừa mong muốn giữ nghề dệt truyền thống của cha ông từ bao đời nay, các chị em đều hăng say học hỏi và tự tay làm ra sản phẩm để mặc vào những ngày lễ hội truyền thống của đồng bào mình. Chị em cũng phấn khởi hơn bởi giờ đây nó không chỉ là khôi phục lại nghề truyền thống, mà còn mang lại nguồn thu nhập cải thiện đời sống", chị Hằng cho hay.

Những năm trở lại đây, các tổ chức quốc tế và trong nước, chính quyền địa phương hỗ trợ khôi phục làng nghề truyền thống; hướng dẫn cách tạo mẫu sản phẩm, tập huấn kỹ năng bán hàng, định giá sản phẩm, giới thiệu ẩm thực địa phương và trình diễn các loại hình văn hóa truyền thống phục vụ du khách. Nghề dệt dần được khôi phục. Bản thân chị Hà Thị Hằng cũng được địa phương cử đi tập huấn tại các thành phố lớn, hướng dẫn cách tiếp cận thị trường, nâng cao vị thế và thu nhập từ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào.

Chị Hà Thị Hằng bày tỏ thêm: "Ngoài bảo tồn trang phục truyền thống, chị em trong Hợp tác xã còn đa dạng hóa sản phẩm làm nên những chiếc túi, khăn, váy, áo, khăn trải bàn, khăn trải giường, khăn phủ gối, rèm với nhiều hoa văn và màu sắc khác nhau phục vụ thị hiếu người tiêu dùng, tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Thực tế, các sản phẩm của chị em Hợp tác xã sản xuất không chỉ phục vụ khách đến tham quan và lựa chọn mua còn gửi đi các thành phố lớn theo đơn đặt hàng của khách".

Những năm qua, Hợp tác xã thủ công mỹ nghệ Môn Sơn được Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Nghệ An, UBND huyện Con Cuông hỗ trợ kinh phí xây dựng gian trưng bày sản phẩm của chị em trong Hợp tác xã. Tại đây, phụ nữ Thái có thể tham gia dệt tại chỗ, trình diễn sản phẩm du lịch cộng đồng, các sản phẩm đều được niêm yết giá và du khách có thể tham gia vào quá trình dệt vải. Đây cũng vừa là điểm bán hàng và kết nối khách hàng; hướng dẫn chị em thực hành trên các mẫu thiết kế mới.

Huyện đã thành lập được nhiều Tổ hợp tác, Hợp tác xã dệt thổ cẩm ở các bản làng trong xã. Bước đầu các Tổ hợp tác, Hợp tác xã dệt thổ cẩm này đã hoạt động có hiệu quả và tạo việc làm ổn định, tăng thu nhập cho nhiều lao động của địa phương.

"Thay đổi mẫu mã, mở rộng thị trường là những yếu tố quyết định trong xây dựng chuỗi giá trị thổ cẩm. Bởi vậy, điều quan trọng mà địa phương hướng tới là sự sáng tạo, đa dạng các mẫu mã sản phẩm mới, tập huấn kỹ năng bán hàng, định giá sản phẩm, giới thiệu ẩm thực địa phương và trình diễn các loại hình văn hóa truyền thống. Đây là hướng đi mà huyện hướng tới, vừa khôi phục lại nghề dệt thổ cẩm vừa quảng bá sản phẩm truyền thống của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển du lịch địa phương", ông Hoàng Sỹ Kiện, Chủ tịch UBND huyện Con Cuông khẳng định.

Thời gian tới để phát triển chuỗi giá trị cho thổ cẩm, Sở Công Thương Nghệ An đề nghị các địa phương cần xác định thị trường sản phẩm, sản xuất ra các sản phẩm theo yêu cầu của thị trường; có cơ chế chính sách phù hợp và làm tốt công tác truyền thông để thay đổi nhận thức của người dân; có sự tham gia của doanh nghiệp, đây sẽ là cầu nối giữa Hợp tác xã và thị trường xuất khẩu. Cùng với đó đẩy mạnh hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã để thúc đẩy liên kết giữa các hộ nông dân tạo vùng nguyên liệu và tạo sự liên kết với doanh nghiệp trong tiêu thụ; có cơ chế, chính sách phù hợp khuyến khích doanh nghiệp vào đầu tư.

Bài, ảnh: Đậu Nghệ