Đón tiếp chúng tôi bằng những ly nước trà khổ qua rừng sấy khô, anh Hứa Đại Xuân, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Đại Lộc Phát (xã Đại Tân, huyện Đại Lộc) cho hay, đây là một trong những sản phẩm tiêu biểu do cơ sở chúng tôi chế biến và bán trên thị trường. Có nhiều người rất thích uống trà khổ qua rừng vì nó mang hương vị đặc trưng và cũng rất tốt cho sức khỏe. Nhấp ly trà “khổ qua” thơm nóng, chúng tôi cảm nhận được mùi hương đặc trưng của khổ qua rừng, ban đầu có cảm giác đắng nhẹ nhưng sau đó đọng lại vị ngọt thanh rất dễ chịu.

Giám đốc Hứa Đại Xuân (thứ 2 từ trái sang) cùng các thành viên tại Hội chợ Quốc tế Thương mại, Du lịch và Đầu tư Hành lang kinh tế Đông Tây - Đà Nẵng 2022

Trao đổi với chúng tôi, anh Hứa Đại Xuân cho hay, khổ qua rừng (còn gọi mướp đắng rừng) là loại dây leo mọc hoang miền núi, nay đã được “di thực” về trồng rộng rãi để sử dụng trong gia đình. Trái khổ qua rừng có vị đắng đặc trưng, được sử dụng làm thực phẩm trong bữa ăn hằng ngày như khổ qua rừng nấu canh, xào trứng, muối chua... Đây là món ăn thanh nhiệt, mát gan, giảm mỡ máu, hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường...

Anh Xuân kể: “Trước đây, gia đình anh Xuân có mấy sào đất vườn trồng cây ăn quả, nhưng tình cờ một hôm anh phát hiện dây khổ qua rừng tự mọc bò lan khắp vườn nhà mình, anh hái vô nhà làm món trà “khổ qua”. Không ngờ được bạn bè uống khen ăn ngon và khuyến khích làm tiếp. Nghe vậy, anh lên mạng tìm hiểu thêm về loài khổ qua rừng và muốn nhân rộng giống bởi khổ qua rừng có sức sinh trưởng rất mạnh, chỉ cần được tưới nước là rau sinh sôi, tươi tốt, tuy là rau trồng nhưng chất lượng không thua gì rau mọc ngoài tự nhiên.

Khổ qua rừng xắt lát với kích thước mỗi lát phơi (hoặc sấy khô) có thể dùng làm trà, hãm với nước sôi để uống hoặc sắc uống hằng ngày có công dụng như trà thanh nhiệt, thực phẩm chức năng hoặc thuốc điều trị bệnh, song việc sử dụng phải có liều lượng và theo hướng dẫn cụ thể. Từ công dụng, đặc tính của khổ qua rừng, anh Hứa Đại Xuân đã chủ động liên kết với một số hộ dân xã Đại Tân trồng khoảng 0,5ha khổ qua rừng, mỗi năm trồng được 1 vụ, thu về 1,5 tấn trái để làm trà. Sản phẩm trà khổ qua rừng sấy khô của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp sạch Đại Lộc Phát đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2020.

“Năng suất của cây khổ qua rừng khá cao và quá trình trồng trọt, chăm sóc đều theo quy trình VietGap, không có thuốc bảo vệ thực vật. Mỗi héc ta khổ qua rừng cho thu nhập tầm 3 tấn quả. Những năm qua, anh chủ động liên kết với một số hộ dân gieo trồng giống khổ qua rừng, tạo nguồn nguyên liệu ổn định để sản xuất trà khổ qua rừng sấy khô. Theo đó, HTX Nông nghiệp sạch Đại Lộc Phát hiện nay đã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất với một số hộ dân trồng khổ qua rừng ở Đại Tân, bao tiêu cho nông dân với giá 20 nghìn đồng/ kg khổ qua tươi. HTX chủ động cung ứng giống, phân bón, tập huấn kỹ thuật trồng và phòng trừ dịch hại cho cây trồng đến người dân.

Ước tính, mỗi sào khổ qua rừng, người trồng thu nhập 10 triệu đồng, lại đỡ tốn công chăm sóc, không phải lo đầu ra. HTX chỉ mới đóng gói trà thủ công, đang nỗ lực đầu tư máy móc, thiết bị để hoàn thiện sản phẩm trà túi lọc. So với trà khổ qua rừng sấy khô, trà khổ qua rừng túi lọc sử dụng thuận tiện hơn. HTX đang sản xuất thử nghiệm, quảng bá sản phẩm đến các cơ sở, siêu thị, cửa hàng ở Quảng Nam và Đà Nẵng và các vùng lân cận.

Hiện nay, HTX Đại Lộc Phát đang liên hệ với các siêu thị để ký gửi sản phẩm, đẩy mạnh khâu quảng bá, phát triển thương hiệu. Mỗi gói trà khổ qua rừng sấy khô được đóng gói 100gr, giá bán lẻ 60 nghìn đồng; Còn mỗi gói trà túi lọc có 20 túi, mỗi túi 2gr, sản phẩm đang được sản xuất thử nghiệm, quảng bá đến khách hàng.

Theo anh Xuân, thổ nhưỡng vùng đất trung du Đại Lộc rất thuận lợi cho cây khổ qua rừng phát triển. Hơn nữa, cây này có sức vươn mạnh, chỉ cần bón ít phân hữu cơ và tưới nước là cây mau lớn cho nhiều trái. Nguyện vọng của HTX là muốn quảng bá đặc sản khổ qua rừng của vùng đất miền Tây xứ Quảng và hướng đến xây dựng thương hiệu cho sản vật địa phương. Xa hơn nữa, với xu thế hiện nay, tôi hy vọng người tiêu dùng sẽ hướng đến sản phẩm có lợi cho sức khỏe người tiêu dùng, vì khổ qua rừng là loại thực phẩm sạch có nhiều dược tính tốt. Bên cạnh đó, mang lại “công ăn việc làm” với nghề trồng khổ qua rừng cho nông dân thêm thu nhập lúc nông nhàn.

Bài, ảnh: Tiên Sa