Là một thành viên của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, một Hiệp hội tập hợp gần 6.000 làng nghề trên cả nước, với hơn 10 triệu lao động, mà như thư chúc mừng ngày 28/7/2015 gửi Hiệp hội Làng nghề của Chủ tịch Nước Trương Tấn Sang xác định “...Làng nghề là nơi sản sinh và lưu trữ những sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống có hàm lượng văn hóa tinh thần đậm đà bản sắc dân tộc, hội tụ những tinh hoa văn hóa Việt Nam được bối đắp theo bề dày lịch sử. Các làng nghề không chỉ tạo ra sản phẩm cho xã hội, đóng góp vào phát triển kinh tế đất nước mà còn tạo công ăn việc làm, thu nhập cho hàng triệu lao động, góp phần nâng cao đời sống của người dân, nhất là khu vực nông thôn. Các sản phẩm xuất khẩu của làng nghề không chỉ là xuất khẩu hàng hóa mà còn góp phần quảng bá nền văn hóa Việt Nam với thế giới, bạn bè quốc tế...”. Nhân dịp đón Xuân Canh Tý, năm bắt đầu cho chu kỳ 12 con giáp, tôi xin bày tỏ những mong ước của bản thân.

Trước hết, tôi mong đất nước ta được mưa thuận, gió hòa, nhà nhà yên vui, bà con yên tâm hăng hái chăm lo sản xuất, góp phần phát triển kinh tế, làm giàu cho bản thân - gia đình và góp phần xây dựng đất nước.

Tôi mong môi trường phát triển hòa bình được duy trì; độc lập dân tộc, chủ quyền lãnh thổ được giữ vững; an ninh chính trị- trật tự an toàn xã hội được củng cố; tạo điều kiện cho nền kinh tế của đất nước ta ngày càng phát triển, hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới trong thời đại 4.0.

Tôi mong các làng nghề trong cả nước chủ động vươn lên, nắm bắt và sớm ứng dụng thành tựu về khoa học công nghệ để tăng năng suất lao động, cải tiến mẫu mã sản phẩm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại để sản phẩm của chúng ta không chỉ phục vụ cho thị trường nội địa, mà vươn xa hơn đến thị trường nước ngoài.

Tôi mong các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương có quan tâm thích đáng đến việc duy trì, bảo tồn và tạo điều kiện phát triển cho làng nghề truyền thống. Mà ở đây, trước tiên là có quy hoạch thích hợp cho việc duy trì các làng nghề. Tại sao ta có quy hoạch khu công nghiệp tập trung để tạo điều kiện cho nhà đầu tư lớn trong nước và nước ngoài, ta có quy hoạch khu công nghiệp - tiểu công nghiệp tập trung để điều chỉnh di dời những cơ sở sản xuất phân tán với nhiều ngành nghề khác nhau, ta có quy hoạch khu dân cư mới, ta có quy hoạch khu vực phát triển du lịch - nghỉ dưỡng, ta có quy hoạch khu sân golf...mà ta chưa công bố những quy hoạch chỉnh trang, cải tạo các làng nghề? Thiếu quy hoạch tức thiếu định hướng để làng nghề phát triển. Vấn đề lớn hiện nay là nền kinh tế chúng ta cần phát triển bền vững, trong đó yếu tố bảo vệ môi trường - chống ô nhiễm môi trường là rất quan trọng. Có quy hoạch thì làng nghề mới có điều kiện tính toán đến việc hình thành những cơ sở xử lý chất thải tập trung. Không có quy hoạch, với điều kiện sản xuất nhỏ, lẻ đan xen trong khu dân cư thì các hộ sản xuất trong làng nghề hoàn toàn không đủ điều kiện để tổ chức xử lý chất thải trong quá trình sản xuất. Bên cạnh việc xử lý chất thải, còn vấn đề quy hoạch khoanh vùng nguyên liệu cần thiết cho làng nghề sản xuất, ví dụ như Làng điêu khắc gỗ thì nguồn gỗ ở đâu? Làng gốm sứ thì đất sét các loại khai thác như thế nào? Làng tạc tượng bằng đá thì mỏ đá nào? Làng đan đát thì lấy tre-luồng ở đâu?...v.v.

Tôi mong ước các làng nghề sẽ tiếp cận dễ dàng hơn với nguồn vốn hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguồn vốn này khá dồi dào, từ Chính phủ hỗ trợ cũng có, tổ chức quốc tế viện trợ cũng có. Trong lúc đó, các hộ sản xuất trong làng nghề, đa phần đều đáp ứng tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hiện nay nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong làng nghề đang rất khát vốn để duy trì và phát triển sản xuất. Nhưng bằng cách nào các làng nghề, các nghệ nhân có thể vay được từ nguồn vốn hỗ trợ trên? Nên chăng, Chính phủ cho một cơ chế là Hiệp hội Làng nghề Việt Nam ở các cấp sẽ là cầu nối để nguồn vốn này đến tay doanh nghiệp trong làng nghề. Tôi tin tưởng rằng nếu được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ, làng nghề sẽ phát triển mạnh mẽ.

Tôi cũng mong ước sẽ sớm xuất hiện những trang web, hay sàn giao dịch sản phẩm làng nghề để cung ứng các sản phẩm làng nghề đến tay người tiêu dùng qua phương thức thương mại điện tử, bán hàng online. Thiết nghĩ, sản phẩm làng nghề dù độc đáo, dù hàm lượng văn hóa dân tộc cao nhưng khi chưa tiếp cận được thị trường, chưa bán đến tay người tiêu dùng thì làng nghề chưa có điều kiện để tồn tại và phát triển.

Lời quê mong ước tỏ lời
Nghề làng hiện thực rạng ngời tương lai.

Bài và ảnh Hồng Trúc