Phong phú các làng nghề

Mê Linh hiện đang có 08 làng nghề gồm: 02 làng có nghề (làng nghề trồng hoa đào tại 02 xã Kim Hoa và Văn Khê); 01 làng nghề truyền thống (làng nghề đan lát tại xã Tam Đồng) và 05 làng nghề được UBND thành phố công nhận là làng nghề Hà Nội tại Quyết định số 8886/QĐ-UBND ngày 25/12/2017 (làng nghề làm bánh đa nem và làm mỳ bún tại xã Tiến Thịnh; làng trồng hoa cây cảnh tại xã Mê Linh và làng nghề trồng hoa xã Đại Thịnh)

Các làng nghề trong toàn huyện Mê Linh hiện đang có hơn 5.275 tổng số hộ tham gia trong đó có 3.072 hộ làm nghề và trên 8.300 lao động làm nghề. Hoạt động sản xuất trong các làng nghề đã tạo công ăn việc làm, tăng thêm nguồn thu nhập cho lao động nông thôn, đồng thời góp phần vào tổng giá trị sản xuất kinh tế cho toàn huyện. Những hộ ở các làng nghề như đan lát mây tre, làm mỳ bún và làm bánh đa nem có thu nhập bình quân từ 4.800.000đ đến 5.500.000đ/người/tháng, còn tại các hộ trong làng nghề trồng hoa và cây cảnh có thu nhập từ 8.000.000đ đến 9.700.000đ/người/tháng.

Cánh đồng sản xuất hoa và cây cảnh tại xã Mê Linh, huyện Mê Linh

Đối với các làng trồng hoa và cây cảnh tuy hình thành về sau nhưng nhờ vào nỗ lực làm nghề không ngừng tìm tòi và nghiên cứu, người dân còn áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong lựa chọn giống cây trồng, khâu sản xuất, thu hoạch và bảo quản tốt nên đã đáp ứng đầy và đủ nhu cầu thị hiếu trên thị trường. Từ đó, kinh tế của người dân được tăng lên nhanh chóng, quy mô về diện tích cũng như các hộ tham gia cũng được nhân rộng. Đặc biệt, việc trồng hoa tại các làng nghề không chỉ dừng lại ở phạm vi quỹ đất trong làng mà người dân các xã Mê Linh, Đại Thịnh còn chủ động thuê đất để mở rộng thêm diện tích ở các xã như Tam Đồng, Thanh Lâm và còn hợp tác giao thương với tỉnh bạn như Lào Cai, Yên Bái,…

Còn tại các làng nghề làm mỳ bún, bánh đa nem đã được hình thành gần 30 năm. Các hộ sản xuất ở đây xuất phát từ hộ sản xuất và kinh doanh thủ công, nhỏ lẻ, tự cung tự cấp thì đến nay các hộ đã thay đổi tư duy. Áp dụng cải tiến công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất tạo ra sản phẩm và hàng hoá đáp ứng cho nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài huyện.

Những khó khăn còn tồn tại

Khó khăn lớn nhất với tất cả các làng nghề tại huyện Mê Linh đó chính là thị trường tiêu thụ. Bởi lẽ, sản phẩm của làng nghề truyền thống có giá thành tương đối cao, nhưng mẫu mã sản phẩm lại chưa được da dạng, chưa thể theo kịp thị hiếu của thị trường trong và ngoài nước. Mặt khác, công tác phát triển thị trường còn thiếu sự chuyên nghiệp, quảng bá và giới thiệu sản phẩm còn nhiều khó khăn. Nghề và làng nghề trong huyện vẫn còn phát triển tự phát. Chưa nhận được sự hỗ trợ của nhà nước và tìm kiếm thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp còn yếu kém. Hoạt động kinh doanh tiêu thụ xuất khẩu vẫn còn phải qua trung gian.

Mặc dù, góp phần không nhỏ vào phát triển kinh tế và xã hội trong huyện nhưng việc phát triển làng nghề còn nhiều hạn chế cũng như chưa phát huy được hết tiềm năng đang có. Mặt bằng sản xuất chưa hình thành các cụm, điểm công nghiệp tập trung, công tác sản xuất trong làng nghề và làng có nghề còn bị phân tán. Bên cạnh đó, đa số các làng nghề đều chưa có hệ thống xử lý chất thải rắn, các loại chất thải trong sản xuất làng nghề vẫn còn thu gom cùng rác thải sinh hoạt.

Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp thì tình hình sản xuất của các làng nghề đang gặp nhiều khó khăn do thị trường bị chững lại, các đơn hàng bị giảm xuống đáng kể, thậm chí có những mặt hàng bị “đóng băng” hoàn toàn. Đặc biệt là thị trường xuất khẩu.

Bảo tồn, giữ gìn và phát triển

Đứng trước xu hướng hội nhập và phát triển, việc bảo tồn và giữ gìn, phát huy các làng nghề nông thôn đang rất cần được sự quan tâm và hỗ trợ của các cấp, ban, ngành và truyền thông.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội ông Nguyễn Văn Chí cho biết, thời gian qua, Hà Nội đã ban hành hàng loạt chính sách hỗ trợ cho các làng nghề duy trì và phát triển như: Chính sách phát triển các ngành nghề nông thôn, hỗ trợ kinh phí công nhận danh hiệu làng nghề. Ngoài ra, Sở NN&PTNT Hà Nội đã tổ chức 60 lớp tập huấn nâng cao năng lực các làng nghề cho 2.400 lao động, chủ cơ sở sản xuất tại các làng nghề; 16 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho các cơ sở công nghiệp nông thôn về quản trị DN, thiết kế mẫu mã, marketting, kinh nghiệm xuất khẩu; tập huấn chính sách khuyến công cho các cán bộ làm công tác khuyến công cấp huyện, xã và cơ sở công nghiệp nông thôn. Cùng với đó, Hà Nội đang đẩy mạnh triển khai chương trình Mỗi xã một sản phẩm, sẽ giúp các làng nghề của TP Hà Nội gia tăng giá trị, thu nhập cũng như nâng tầm thương hiệu sản phẩm làng nghề.

Để tạo điều kiện cho các làng nghề phát triển một cách bền vững và tối đa tiềm năng nhất, thời gian qua Mê Linh đã có những kế hoạch và định hướng cụ thể như: đưa ra khỏi khu quy hoạch một số làng nghề không còn tồn tại (làng nghề dâu tằm tơ tại xã Tráng Việt; làng nghề chế biến lương thực tại xã Tam Đồng) để tập trung đầu tư và phát triển các làng nghề đang có xu hướng phát triển; bổ sung thêm 05 làng nghề thuộc danh mục dự án xử lý môi trường làng nghề định hướng đến năm 2030 tất cả các làng nghề đều có cơ hội được hưởng các chính sách như: đào tạo nghề, truyền nghề, chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và chính sách xử lý ô nhiễm môi trường trong làng nghề; đề nghị mong muốn Thành phố có nguồn kinh phí hỗ trợ hệ thống xử lý nước thải của các làng nghề trên địa bàn huyện;…Đồng thời đề nghị sở Nông nghiệp và PTNT báo cáo UBND Thành phố tiếp tục hỗ trợ hoạt động truyền thông, quảng bá thương hiệu các sản phẩm, tư vấn thủ tục pháp lý đăng ký xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu trên thị trường trong nước và thị trường xuất khẩu trọng điểm; hướng dẫn cho các đơn vị không ngừng cải tiến mẫu mã, giữ bản quyền với một số sản phẩm tiêu biểu và hỗ trợ đánh giá tác động môi trường tại các làng nghề trên địa bàn huyện Mê Linh.

(Bài viết thực hiện theo phối hợp từ Chi cục Phát triển Nông thôn TP.Hà Nội)

Bài/ảnh: Linh Phùng