Hướng đi bền vững của người làm vườn

Người trồng lòn bon ở Tiên Phước.

Vào mùa này, khắp các vườn đồi Tiên Phước lại vàng rộ sắc lòn bon chín. Không còn cảnh “được mùa rớt giá”, nông dân nơi đây giờ đã yên tâm bởi có Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp, chế biến và kinh doanh tổng hợp Phước Tuyên đứng ra bao tiêu sản phẩm, thu mua lòn bon để chế biến “Rượu vang lòn bon” đạt chuẩn OCOP 4 sao của tỉnh.

Ông Võ Văn An (thôn Trà Lai) cho biết, vườn nhà ông có vài chục gốc lòn bon đang vào vụ thu hoạch. Nhờ chăm sóc đúng quy trình, theo hướng dẫn kỹ thuật của hợp tác xã, nên chất lượng quả luôn đạt chuẩn, được thu mua với giá ổn định.

“Hợp tác xã thu mua trái lòn bon của nông dân giúp chúng tôi yên tâm về đầu ra. Từ khi có liên kết, bà con cũng học được cách chăm cây theo hướng hữu cơ, dùng phân bón tự nhiên, nên quả sạch, đạt tiêu chuẩn làm rượu vang”, ông An chia sẻ.

Không chỉ cung cấp sản phẩm, ông An còn có thêm thu nhập khi tham gia hái thuê lòn bon cho hợp tác xã trong mùa vụ. Cách làm này vừa giúp hợp tác xã có thêm nhân lực thu hái, vừa giúp người dân tận dụng thời gian lao động hiệu quả.

Tương tự, ông Ngô Minh Hòa – chủ vườn rộng hơn 1ha ở cùng thôn – trồng nhiều loại cây ăn quả như măng cụt, quýt, chuối và lòn bon. Trong đó, hơn 150 cây lòn bon của ông được hợp tác xã Phước Tuyên bao tiêu toàn bộ.

“Nhờ có hợp tác xã đứng ra thu mua, chúng tôi không còn nỗi lo ‘được mùa mất giá’. Mỗi năm, từ vườn cây xen canh, gia đình tôi thu về hơn 100 triệu đồng sau khi trừ chi phí”, ông Hòa nói.

Nhờ những mối liên kết như vậy, người trồng lòn bon Tiên Phước không chỉ có thu nhập ổn định, mà còn thay đổi tư duy sản xuất hướng đến nông nghiệp sạch, bền vững.

Từ trái cây vườn đến sản phẩm OCOP 4 sao

Trước đây, trái lòn bon Tiên Phước chủ yếu được tiêu thụ tươi, bán lẻ tại chợ hoặc chế biến thủ công tại nhà. Nhưng kể từ khi Hợp tác xã Phước Tuyên nghiên cứu, sản xuất “Rượu vang lòn bon”, giá trị của loại trái cây đặc sản này đã được nâng lên đáng kể.

Ông Tống Phước Thuần, đại diện hợp tác xã, cho biết sản phẩm được chế biến bằng phương pháp thủ công truyền thống, lên men tự nhiên, giữ trọn hương vị đặc trưng của trái lòn bon Tiên Phước.

“Chúng tôi đang liên kết với khoảng 150 hộ dân, tổng diện tích 15ha, sản lượng mỗi năm đạt 20 tấn lòn bon. Toàn bộ nguồn nguyên liệu đều được sản xuất hữu cơ, không dùng hóa chất. Nhờ đó, chất lượng rượu vang luôn đồng đều, đạt chuẩn OCOP 4 sao,” ông Thuần cho biết.

Việc liên kết vùng nguyên liệu giúp hợp tác xã chủ động nguồn cung, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn, đồng thời tạo mối quan hệ cộng sinh giữa người nông dân và đơn vị sản xuất. Người dân được hướng dẫn kỹ thuật, có đầu ra ổn định; hợp tác xã có nguyên liệu đạt chuẩn để sản xuất sản phẩm chất lượng cao.

Ngoài sản phẩm rượu vang, hợp tác xã đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng sang rượu lên men nhẹ, mứt lòn bon, siro lòn bon… nhằm đa dạng hóa sản phẩm và khai thác tối đa tiềm năng của loại quả đặc sản này.

Theo ông Đoàn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Phước, địa phương đang tập trung mạnh vào phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã vươn lên làm giàu chính đáng, đồng thời góp phần hình thành chuỗi sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng.

“Các hợp tác xã vào cuộc mạnh mẽ trong việc liên kết với nông dân, tạo nên sản phẩm OCOP chất lượng. Qua đó, nông dân yên tâm đầu tư chăm sóc vườn, cải thiện đời sống và cảnh quan, góp phần vào phong trào nhà sạch, vườn đẹp của địa phương,” ông Công nói.

Hiện toàn xã Tiên Phước có 1.748ha cây ăn quả, trong đó cây lòn bon chiếm 109ha là một trong những loại cây mang lại giá trị kinh tế cao.

Nhờ chính sách hỗ trợ sản xuất, đào tạo kỹ thuật và khuyến khích phát triển kinh tế vườn, nhiều sản phẩm của Tiên Phước đã đạt chứng nhận OCOP từ 3 đến 4 sao, góp phần khẳng định thương hiệu địa phương trên thị trường.

Từ những mô hình liên kết hiệu quả như “Rượu vang lòn bon”, Tiên Phước đang dần chứng minh rằng khi nông dân và hợp tác xã cùng đồng hành, nông sản địa phương hoàn toàn có thể bước vào thị trường lớn, mang lại lợi ích kép: kinh tế, xã hội, môi trường.

Với cách làm bài bản, chú trọng chất lượng và sự bền vững trong chuỗi giá trị, Tiên Phước không chỉ làm giàu từ vườn, mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh vùng đất trái ngọt, người nông dân sáng tạo và đoàn kết của xứ Quảng./.