Người Dao đỏ có vốn văn hóa, nghệ thuật truyền thống phong phú và độc đáo thể hiện qua các làn điệu hát giao duyên, dân ca, dân vũ, lễ hội và các tập quán sinh hoạt tín ngưỡng. Trong sinh hoạt văn hóa của tộc người Dao đỏ có một lạo nhạc cụ không thể thiếu đó là chiếc trống, trống trong đời sống văn hóa, tinh thần của Người Dao có vị trí rất quan trọng. Tiếng trống biểu thị cho tín hiệu kết nối tâm linh của con người đối với thần linh, vời cỏi dương và cỏi âm. Theo phong tục, mỗi gia đình người Dao đỏ đều phải có bộ gồm một trống và một khèn, để phục vụ cầu sinh hoạt văn hóa vào những ngày lễ tết, cưới hỏi... Phụ nữ dân tộc Dao đỏ từ nhiều đời nay không chỉ biết đến thuê thùa, may vá trang phục truyền thống mà ai cũng biết hát, múa những bài dân ca dân tộc của người Dao đỏ. Thường ngày, khi nhàn rỗi họ tụ họp về đây cùng nhau hát đối đáp, hát ca dao, tục ngữ của dân tộc, múa các điệu múa truyền thống.

Nghề làm trống là nét văn hóa lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong gia đình, dòng họ người Dao đỏ ở Sapa. Trống của Người Dao đỏ thường được gọi là trống nêm bởi xung quanh tang trống là dãy nêm được đóng chéo chắc chắn để bảo đảm mặt trống căng và cho âm thanh hay nhất. Cũng nhờ điểm độc đáo này mà theo thời gian khi mặt trống bị trùng, người ta chỉ cần đóng chặt thêm các nêm để làm mặt căng. Với kỹ thuật khá phức tạp, để làm được trống đòi hỏi người thợ phải khéo tay và giàu kinh nghiệm.

Cách làm trống của người Dao đỏ rất công phu, ti mỉ bằng phương pháp thủ công. Mặt trống được chọn từ da bò, trâu, sơn dương, có độ mỏng cần thiết, nếu da dầy thì phải bào mỏng bớt mới có thể dùng được. Đặc biệt các thanh gỗ dăm găm tròn xung quanh tang trống như những cánh hoa nhỏ chính là nét độc đáo của trống người Dao đỏ so với một số loại trống của một số dân tộc khác. Chiếc trống có tang được làm bằng những mảnh gỗ nhỏ kết nối chặt với nhay gọi là “nêm trống”. Chiều cao của trống trung bình từ 15 đến 20 cm. Điểm khác biệt trong cách làm trống của người Dao đỏ so với các dân tộc, vùng miền khác là tang trống được lấy từ gỗ mít đã bị rỗng, hoặc khoét thủng ruột sau đó vót tròn, vót bóng xung quanh, làm sao cho tang mỏng, nhẹ nhưng vẫn bền và chắc. Một điểm khác biệt là thông thường da mặt trống sẽ đưuọc giữ vào tang trống bằng cách đóng đính chết vào, nhưng với người Dao đỏ, da mặt trống được giữ vào tang trống bằng cách dùng các dây mây nhỏ nối lại hai mặt trống. Không chỉ làm trống người Dao đỏ còn có những sách dạy đánh trống, có thơ bình về trống.

Nghệ nhân làm trống.

Ngày nay, trống của người Dao đỏ ở Sapa không chỉ phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của người dân, mà còn là sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu. Nghề làm trống người Dao đó ở huyện Sapa, tỉnh Lào Cai được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể năm 2020.

Bài, ảnh: Ninh Ngọc