Huyện Giang Thành là vùng có sản lượng cây cỏ bàng lớn, tại xã Phú Mỹ có 1.500ha diện tích đồng cỏ bàng tự nhiên. Nhận thấy tiềm năng và lợi thế từ cây cỏ bàng, đồng thời giải quyết nguồn lao động nhàn rỗi nông thôn, cấp ủy, chính quyền xã Phú Mỹ đã thành lập Hợp tác xã cỏ bàng Phú Mỹ. Đầu năm 2016, tỉnh Kiên Giang đã quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ nhằm ưu tiên bảo tồn hệ sinh thái đồng cỏ bàng duy nhất còn sót lại ở đồng bằng sông Cửu Long. Sau đó, người dân được tập huấn kỹ năng quản lý đồng cỏ, phương pháp canh tác, thu hoạch, đan lát, tiếp thị và kinh doanh sản phẩm. Điều này đã góp phần giúp các hộ gia đình tăng thu nhập, đảm bảo an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới cho người dân ở địa phương. Năm 2018, làng nghề đan cỏ bàng được công nhận là làng nghề truyền thống của tỉnh Kiên Giang.

Nếu có dịp đi qua vùng này sẽ tận mắt chứng kiến khung cảnh làm nghề nhộn nhịp của làng nghề đan bàng Phú Mỹ bên cạnh những đồng cỏ mênh mông. Là khi giữa buổi trưa oi bức, mặc kệ giọt mồ hôi thấm đẫm từng mái đầu, mọi người vẫn ngồi cặm cụi đan các sản phẩm từ cỏ bàng. Những cọng cỏ bàng mộc mạc, đơn sơ dưới đôi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của người thợ dần trở thành những đường nét hoa văn độc đáo và tinh xảo đến lạ kỳ.

Làng nghề đan cỏ bàng xã Phú Mỹ góp phần giải quyết việc làm, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Theo người dân làm nghề lâu năm tại xã Phú Mỹ, thông thường cứ hai ngày một lần, từ 3 giờ sáng, họ sẽ bắt đầu trở dậy đi nhổ cỏ bàng. Đặc biệt, việc nhổ cỏ cũng phải đúng cách nếu không sẽ bị đứt gốc, hay bị dập thân cỏ, sợi cỏ bàng sẽ không đều nhau và việc nhổ cỏ bàng này kéo dài đến 9-10 giờ sáng. Sau khi mang về, cỏ bàng phải trải qua các công đoạn: phơi, ép, nhuộm trước khi đan.
Công việc đan lát các sản phẩm từ bàng nhìn chung khá nhẹ nhàng nhưng lại đòi hỏi sự khéo léo, rất thích hợp cho cả phụ nữ và trẻ em. Các sản phẩm chủ yếu tại làng nghề gồm: đệm, túi xách, đồ gia dụng…thấm đẫm hồn quê chân chất. Bên cạnh làm những mặt hàng theo mẫu sẵn có, người thợ nơi đây lúc nào cũng tìm tòi nghiên cứu, cải tiến và thiết kế cho ra các sản phẩm với mẫu mã mới lạ, chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nghề đan cỏ bàng được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển vì sản phẩm thân thiện với môi trường, rất được thị trường ưa chuộng, tiêu biểu là các nước phát triển. Tính đến đầu năm 2019, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ đang tạo công ăn việc làm cho khoảng 200 lao động nhận việc làm các sản phẩm cỏ bàng; trong đó, có 90% là bà con người Khmer. Thu nhập bình quân ổn định cho mỗi người là 3 triệu đồng/tháng. Đồng thời, các sản phẩm cỏ bàng do bà con làm ra được Công ty cổ phần Sản xuất kinh doanh Xuất nhập khẩu Vĩnh Long đảm bảo đầu ra. Tổng số lượng mặt hàng sản phẩm của làng nghề khoảng 200.000 sản phẩm/năm, doanh thu đạt 6-7 tỷ đồng. Thị trường tiêu thụ trong nước tập trung tại TP Hồ Chí Minh, Phú Quốc và một số điểm du lịch trong khu vực Nam bộ, ngoài ra sản phẩm còn xuất khẩu đi nhiều nước ở châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc…

Qua đó có thể thấy, nghề đan cỏ bàng đã và đang mở ra nhiều triển vọng phát triển, không chỉ trong việc bảo tồn đồng cỏ bàng tự nhiên, duy trì làng nghề truyền thống, giải quyết nguồn lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương mà còn mở rộng thị trường xuất khẩu, quảng bá sản phẩm thương hiệu dân tộc đến với bạn bè quốc tế.

An Yên