Làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh được hình thành và phát triển từ năm 1990. Trải qua hơn 30 năm thăng trầm, xóm chổi ngày nào đã được công nhận là làng nghề tiểu thủ công nghiệp vào năm 2010. Và đến nay làng nghề cũng vừa được công nhận nhãn hiệu tập thể “Làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh”. Chính điều này góp phần tạo nên một thương hiệu chung cho làng nghề, giúp mặt hàng chổi cọng dừa được nhiều nơi biết đến và dành được nhiều đơn đặt hàng hơn. Từ đó, tạo việc làm ổn định cho người dân không chỉ trong mùa Tết mà còn liên tục quanh năm. Được biết, trước đây, tỷ lệ hộ nghèo tại đây khá nhiều bởi nhiều hộ không có đất sản xuất, không có trình độ học vấn cao nên rất khó tìm việc làm tại các cơ quan, công ty nhà nước lẫn tư nhân. Từ khi tham gia làng nghề này, cuộc sống của họ đã chuyển biến rất đáng kể.

Cũng như những ngành nghề khác, để sản phẩm chổi mang nét đặc trưng riêng của vùng thì việc chọn nguyên liệu vô cùng quan trọng, nguyên liệu chính là cọng dừa phải đảm bảo sáng, đẹp, dai, bền; được thu mua tại các huyện vùng biển của các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Tiền Giang. Hiện tại, giá thu mua tại chỗ dao động từ 17.000 đến 18.000 đồng/ký. Sau khi vận chuyển về đến Vĩnh Chánh thì giá bán từ 20.000 đến 22.000 đồng/ký tùy thời vụ. Sau khi mua, người làm chổi sẽ sơ chế lại cho sạch, đẹp và đem cân trước khi gia công (600 gam để làm loại chổi hạng 1; 550 gam làm loại chổi hạng 2).

Làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh vừa được công nhận nhãn hiệu tập thể.

Bên cạnh đó, công việc làm chổi không hề đơn giản và để hoàn thành được một cây chổi đẹp, bền chắc, người thợ phải trải qua khoảng 4-5 công đoạn khác nhau, thậm chí nhiều người làm không xuể phải thuê thêm thợ phụ. Đầu tiên là làm mái chổi - công đoạn mất nhiều thời gian và cực nhất. Sau khi đã định hình mái chổi, người thợ lần lượt tra (kết) cọng dừa vào, mỗi lần kết người thợ lại lấy dây găng buộc chặt để cọn chổi không dễ rơi, rớt khi quét. Tiếp đó là công đoạn làm cán chổi, đóng tre vào lỗi của cán chổi (tăng độ bền), cuối cùng là danh chổi. Công đoạn này, người thợ dùng dao chặt cọng chổi cho đều và đẹp. Tất cả đều làm bằng thủ công nên người thợ mất khá nhiều công sức mới hoàn thành 1 cây chổi bền, đẹp đến tay người dùng.

Theo chia sẻ của những người dân nơi đây, người thợ lành nghề cũng phải mất cả giờ đồng hồ mới làm xong 1 sản phẩm. Còn những ai mới vào nghề thì thời gian càng lâu hơn. Trung bình một ngày mỗi lao động có tay nghề cao sẽ làm được khoảng 20 đến 22 cây; nếu ít hơn cũng từ 10 đến 12 cây. Sau khi trừ hết tiền nguyên liệu như: Cọng dừa, dây nhựa để bó chổi…, người lao động có lãi khoảng 4.000 đồng/cây. Hiện tại, giá bán chổi cọng dừa tại làng nghề có 2 dạng: Dạng theo đơn đặt hàng chất lượng cao có giá bán từ 25.000 đến 30.000 đồng/cây; dạng thông thường có giá bán từ 10.000 đến 20.000 đồng/cây. Thị trường tiêu thụ nhiều nhất hiện nay là An Giang, Cần Thơ, TPHCM, Bình Dương…

Trước sự phát triển đó, làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh vẫn còn gặp nhiều vướng mắc, khó khăn. Cụ thể, nhiều hộ tại làng nghề vẫn chưa được hỗ trợ vốn vay nên khó phát triển quy mô sản xuất, giá nguyên liệu còn cao, nguồn lao động tại làng nghề đa phần là phụ nữ cao tuổi và trẻ em nên sản lượng khó đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Do vậy, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương các cấp nhằm duy trì, thúc đẩy làng nghề nhằm tạo được công ăn việc làm ổn định cho bà con cũng như gìn giữ, phát triển làng nghề truyền thống.

Bài và ảnh: An Yên