Phấn khởi và tự hào

Nhìn lại bước đường đã qua của các làng nghề và hoạt động của Hiệp hội, có nhiều điếu rất đáng phấn khởi và tự hào - một sự tự hào rất chính đáng.

Làng nghề nước ta là một kho báu lưu giữ tinh hoa văn hóa truyền thống của dân tộc, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Điều vinh dự và đáng tự hào trước tiên là Hiệp hội chúng ta đã góp công rất quan trọng vào việc tập hợp các làng nghề, góp phần bảo tồn và phát huy những tinh hoa văn hóa làng nghề, đưa tới những bước phát triển của các làng nghề cho đến ngày nay. Có thể nói: Các làng nghề trong cả nước vốn hình thành tự phát, theo nhu cầu của đời sống, từ những ngành nghề thủ công đơn giản, tiến đến những sản phẩm thủ công mỹ nghệ, tự cung tự cấp theo từng hộ kinh doanh cá thể. Hiệp hội đã tổ chức lại các làng nghề và bằng nhiều hoạt động, không chỉ bảo tồn những mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống, mà còn phát huy tài năng sáng tạo của lớp lớp nghệ nhân tạo nên những sản phẩm mới, làm phong phú bộ sưu tập sản phẩm thủ công mỹ nghệ nước ta, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nước và xuất khẩu, đưa tinh hoa văn hóa Việt ra thế giới.

Chuyên gia cao cấp Vũ Quốc Tuấn.

Trải qua gần 15 năm thành lập, đến nay, Hiệp hội đã là một tổ chức của làng nghề cả nước, thực hiện chức năng bảo vệ và phát huy tiềm năng của làng nghề, góp vào sự phát triển của đất nước. Chúng ta đã có một gia tài rất đáng tự hào: hội viên đã lên đến trên 12.000, trong đó có cả tổ chức và cá nhân, trải dài tại hầu khắp các tỉnh/thành cả nước, với 08 ban chuyên môn, 16 trung tâm, 07 văn phòng đại diện…Cả bộ máy hoạt động nhiệt tình, hiệu quả: tổ chức hàng trăm cuộc triển lãm, hội chợ, hội thảo, tôn vinh gần 700 nghệ nhân làng nghề, hàng chục, hàng trăm sản phẩm tinh hoa, làng nghề tiêu biểu, cấp gần 100 bảng vàng gia tộc, v.v … Vị thế của Hiệp hội trong xã hội được nâng cao. Đặc biệt là những hoạt động phong phú ấy của Hiệp hội đã tạo niềm tin của các làng nghề vào tiền đồ phát triển của các ngành nghề tiểu thủ công trong sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước: trong nền công nghiệp với nhiều quy mô, trình độ kỹ thuật khác nhau từ thấp đến cao, tiểu thủ công nghiệp với quy mô nhỏ và vừa thuộc kinh tế tư nhân vẫn có chỗ đứng quan trọng trong liên kết, liên doanh, tạo nên chuỗi giá trị với doanh nghiệp lớn.

Ngày hội lớn của cả làng

Theo truyền thống, kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội là ngày vui của cả Hiệp hội, từ những cơ sở sản xuất kinh doanh đến các làng nghề, các hội làng nghề địa phương đến Trung ương Hiệp hội. Mỗi cơ sở, mỗi cấp hội đều có dịp để nhìn lại bước đường đầy phấn khởi, tự hào đã qua, rút ra kinh nghiệm, đề xuất phương hướng, chủ trương hoạt động cho thời gian tới. Kỷ niệm 15 năm ngày thành lập là một ngày hội lớn, không chỉ vui trong một ngày mà là vui trong nhiều tháng, nhiều ngày, thành một phong trào đầy ắp những sự kiện vui diễn ra trong khắp các làng nghề hội viên trong cả nước. Trong những ngày này, mọi người, mọi tổ chức, mọi làng nghề đều vui vẻ nói đến ngày hội lớn và suy nghĩ về những đóng góp thiết thực xây dựng Hiệp hội thành “ngôi nhà chung” ấm áp tình cảm thân ái của các làng nghề cả nước.

Cả làng cùng vui, niềm vui và tin tưởng, phấn khởi về những thành tựu đã đạt được, sẽ càng thêm vui bằng những hoạt động kỷ niệm phong phú, đa dạng vừa vui tươi, vừa ý nghĩa, như những cuộc họp tổng kết, những hội thảo, tọa đàm có chất lượng, các cuộc lễ hội tôn vinh các vị Tổ nghề, biểu dương nghệ nhân cùng với những cuộc gặp mặt giao lưu, biên soạn tư liệu, viết truyện, viết sách, báo kỷ niệm, sáng tác thơ ca, liên hoan văn nghệ, v.v…Những cuộc vui của chúng ta mang đặc sắc riêng của làng nghề, đó là luôn luôn thể hiện và mang đậm những nét tinh hoa văn hóa truyền thống thủ công mỹ nghệ của cả nước và của từng vùng miền. Khó có thể kể hết những hoạt động sẽ diễn ra ở các cơ sở, các làng nghề, các cấp hội; điều đó sẽ vô cùng phong phú trên cơ sở phát huy tính sáng tạo của mỗi hội viên.

Trong ngày hội lớn, chúng ta cũng có dịp nhìn lại hoạt động của Hiệp hội, rút ra những kinh nghiệm bồi bổ cho hoạt động trong thời gian tới. Rõ ràng là qua mỗi nhiệm kỳ Ban Chấp hành, từng thời gian, Hiệp hội lại có bước tiến mới, bước sau cao hơn, đẹp hơn bước trước, với những sáng kiến hay, cách làm thêm hiệu quả. Đó chính là những hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ của một tổ chức xã hội - nghề nghiệp, là một trong ba trụ cột của xã hội tiên tiến (Nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường hiện đại, tổ chức xã hội) đã được thế giới khẳng định. Hoạt động của tổ chức xã hội – dân sự dựa trên ba nguyên tắc chủ yếu: tự nguyện, tự quản, tự trang trải. Hiệp hội chúng ta không sống bằng sự bao cấp của Nhà nước mà dựa vào các khoản thu do thực hiện các dịch vụ cho làng nghề (như đào tạo, tổ chức hội chợ, triển lãm, tư vấn pháp luật, thị trường, ứng dụng công nghệ mới, v.v…). Hiệp hội hoạt động dân chủ, không giống như cơ quan nhà nước, mà là tôn trọng và phát huy tối đa tính sáng tạo của mỗi hội viên, mỗi tổ chức trực thuộc, tạo điều kiện cho các tổ chức này hoạt động, lấy đồng thuận làm đầu, cũng là kế thừa truyền thống dân chủ và tự quản của làng xã thời trước.

Hiệp hội lấy Hội viên, thợ giỏi nghệ nhân và cơ sở sản xuất kinh doanh làm đối tượng phục vụ chủ yếu, vì đây là nơi gìn giữ tinh hoa văn hóa làng nghề, nơi khởi nguồn của mọi sáng tạo; chú trọng bảo vệ và phát huy nghệ nhân - người lưu giữ tinh hoa văn hóa dân tộc và tác nhân chủ yếu của những sáng tạo mới cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Hiệp hội quan tâm bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho những doanh nhân, nghệ nhân chủ cơ sở sản xuất kinh doanh, để những doanh nhân này nắm bắt kịp thời những kiến thức cần thiết về quản lý, bảo đảm nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề. Có thể coi đấy là những nét vui - cũng mang tính “văn hóa” trong hoạt động của Hiệp hội chúng ta.

CGCC Vũ Quốc Tuấn
Chủ tịch Hội đồng Tư vấn - Hiệp hội Làng nghề Việt Nam