Lịch sử tương truyền rằng, sau khi đánh bại Quận Hẻo Nguyễn Danh Phương, triều đình Lê – Trịnh đã phái quan là Trịnh Xuân Biền về phủ dụ dân chúng, thấy cảnh làng xóm xơ xác, tiêu điều ông đã giúp người dân phục hồi sản xuất nông nghiệp và dậy cho người dân làm gốm. Sau này ông mất đã được dân làng thương tiếc và lập miếu thờ, tôn ông làm ông tổ nghề gốm. Cho đến nay làng gốm đã phát triển với quy rộng, cung cấp nhiều sản phẩm gốm cho cả nước. Làng gốm Hương Canh còn được coi là cái nôi của gốm sứ Bát Tràng.

Hương Canh là một làng gốm cổ lâu đời ở vùng trung du Bắc Bộ với rất nhiều những sản phẩm nổi tiếng như: chum vại, ấm chén, nồi niêu...có độ bền cao và phục vụ cho nhu cầu thiết yếu của con người.

Đa dạng mẫu mã sản phẩm gốm Hương Canh

Sản phẩm gốm do ngôi làng này tạo ra rất bền, chống được sự thẩm thấu, ngăn được ánh sáng và giữ được hương vị nguyên chất của những thứ đựng bên trong nó. Có được sản phẩm bền như vậy là do đất sét xanh ở đây, vì đất có nhiều thịt nên khi sản phẩm tạo ra đều rất cứng và có màu sắc đặc trưng của riêng nó. Đặc biệt, nếu bạn dùng gốm Hương Canh để pha trà thì hương vị cũng như nhiệt độ của chén trà giữ được rất lâu và thơm nữa.

Do điều kiện thổ nhưỡng ở làng gốm Hương Canh chủ yếu là đất sét xanh, có nhiều "thịt" nên sản phẩm gốm khi ra lò rất cứng và có màu đặc trưng, khi gõ vào gốm còn phát ra tiếng kêu cang cang độc đáo. Tiếng lành đồn xa, các mặt hàng gốm Hương Canh được người tiêu dùng ưa chuộng và có mặt rộng rãi trên khắp cả nước.

Trong khoảng thời gian dài từ những năm 1950-1970, gốm Hương Canh đã gây được tiếng vang lớn trên thị trường gốm sứ, có lúc bà con làng gốm sản xuất không kịp để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Đây là dấu mốc một thời vàng son của làng gốm Hương Canh.

Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, làng gốm Hương Canh đã không còn hưng thịnh như trước, tuy nhiên nghề gốm nơi đây vẫn giữ được những nét tinh túy xưa, một số nghệ nhân lâu năm vẫn miệt mài theo nghề và truyền lại cho thế hệ sau.

Ngày nay, để đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng, các nghệ nhân làng gốm Hương Canh vừa duy trì mặt hàng sản xuất truyền thống, vừa đổi mới đa dạng mẫu mã. Do vậy, gốm Hương Canh hiện nay còn cho ra lò các loại gốm xây dựng và gốm mỹ nghệ đẹp mắt.

Nghề gốm Hương Canh không bị mai một, tiếp tục “giữ lửa” thu hút lao động làm nghề, góp phần lưu giữ nghề truyền thống và ổn định đời sống người dân, trở thành điểm đến tham quan đậm đà bản sắc văn hóa của du lịch Vĩnh Phúc.

Du khách đến làng gốm Hương Canh không chỉ thấy gạch đất ngổn ngang như hồi nào, mà còn là đồ gốm mỹ nghệ, tranh, tượng, phù điêu... đậm hồn quê Đất Việt, lại được dịp tham gia vào việc chế tác, tạo dáng gốm thủ công thú vị.

Bảo Hân (TH)