Huyện Phú Xuyên có nhiều làng nghề được hình thành từ rất lâu đời, như: làng nghề khảm trai xã Chuyên Mỹ có từ thế kỷ XI; làng nghề nặn tò he ở Xuân La, xã Phượng Dực có cách đây 300 năm và là làng nghề duy nhất có ở Việt Nam. Ngoài ra còn có nhiều làng nghề tiêu biểu khác, như: Đan cỏ tế xã Phú Túc; làng nghề may comple xã Vân Từ; giầy da xã Phú Yên; đồ gỗ cao cấp xã Tân Dân, Văn Nhân; cơ khí xã Đại Thắng; Dệt lưới ở xã Quang Trung.v.v…. Đến nay, toàn huyện Phú Xuyên có 156/156 làng, cụm dân cư có nghề (chiếm 100%). Trong đó, có 78 làng nghề phát triển mạnh mẽ, 43 làng nghề được thành phố Hà Nội công nhận là làng nghề truyền thống, nhiều làng nghề nổi danh trong và ngoài nước.

Làng nghề từ lâu đã trở thành một nét đẹp văn hóa đặc trưng của huyện Phú Xuyên. Các làng nghề đã tạo ra nhiều sản phẩm, với mẫu mã đa dạng, mang đậm nét văn hóa riêng của mỗi làng nghề; tạo dựng được thị trường rộng lớn, như: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và hầu hết các tỉnh thành trong nước. Một số sản phẩm mây giang được xuất khẩu sang các nước: Mỹ, Nga, Ba Lan, Nhật Bản, Trung Quốc…; sản phẩm sơn mài, khảm trai được xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Nga, Ba Lan,… dệt lưới chã xuất khẩu sang Campuchia.

Trụ sở UBND huyện Phú Xuyên.

Hoạt động sản xuất kinh doanh của các tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp, các hộ, các làng nghề ngày càng phát triển, đã giải quyết nhu cầu việc làm cho nhiều lao động trong huyện, đời sống của đại đa số nhân dân trong các làng nghề ngày càng được cải thiện; số hộ khá và giàu tăng nhanh, số hộ nghèo giảm, nhiều công trình phúc lợi được xây dựng, bộ mặt nông thôn mới ngày càng đổi mới, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế xã hội của huyện.

Huyện Phú Xuyên đặc biệt chú trọng đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Những lễ giỗ tổ nghề, tôn vinh nghệ nhân, các lễ hội dân gian được tổ chức hàng năm. Sự tinh tế trong kỹ năng làm nghề đã tạo ra những sản phẩm hàng hóa chất lượng cao và đầy tính nhân văn, kết tinh của tâm hồn, trí tuệ và đôi bàn tay tài hoa, óc sáng tạo của người thợ thủ công đang tiếp tục được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Với đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, thợ giỏi đã tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo, tinh xảo, đạt trình độ nghệ thuật cao, được tặng giải thưởng tại các hội chợ triển lãm trong nước. Nhiều nghệ nhân giỏi đã được nhà nước, thành phố tặng danh hiệu nghệ nhân bàn tay vàng.

Lễ hội vinh danh làng nghề góp phần đẩy mạnh quảng bá, tuyên truyền và bảo tồn, phát huy giá trị các làng nghề truyền thống, phát triển làng nghề gắn với du lịch làng nghề trên địa bàn huyện ngày càng lan tỏa và hiệu quả. Giới thiệu tinh hoa làng nghề thủ công truyền thống và hình ảnh vùng đất, con người Phú Xuyên đến với nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế. Sức sống của làng nghề hòa chung vào sự phát triển kinh tế xã hội của huyện và Thủ đô, khảng định sự vươn lên mạnh mẽ về số lượng và chất lượng của làng nghề.

Bài và ảnh: Cửu Long