Huyện Nga Sơn có 8 xã làm nghề trồng và chế biến cói tập trung thành vùng nghề; làng nghề truyền thống lâu đời. Bên cạnh nghề cói, còn có nghề khác như: Làng mây tre, nghề chổi, nghề bún, nghề bánh đa, bánh phở, làng rượu, nghề mộc; nghề sản xuất dụng cụ gia đình từ săm, lốp ô tô; nghề chế biến thủy, hải sản… Năm 2013, UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định công nhận nghề truyền thống dệt chiếu cói cho 2 làng Ngọc Sơn, Hồ Vương xã Nga Liên; nghề nấu rượu truyền thống cho 2 làng Điền Hộ, Chính Đại xã Nga Điền; 5 làng nghề dệt chiếu cói của xã Nga Tiến (Tiến An, Tiến Thành, Tiến Hải, Tiến Giáp và Hải Tiến); 8 làng nghề dệt chiếu cói truyền thống (Thọ Sơn, Phú Sơn I xã Nga Liên; Hưng Đạo 1, Hưng Đạo 2, Đô Lương 1, Đô Lương 2, Hoàng Long 2, Hoàng Long 3 xã Nga Thủy); 1 làng nghề mây tre đan truyền thống Chiêm Ba xã Nga Văn. Năm 2015, tỉnh Thanh Hóa quyết định công nhận thêm 5 làng nghề dệt chiếu cói truyền thống xã Nga Thanh (Tân Châu Đức, Đức Sơn, Vạn Liên, Chí Thiện, Quy Nhân).

Bước vào thời kỳ đổi mới, huyện Nga sơn đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển ngành nghề phù hợp với tình hình thực tiễn; nhờ vậy nhiều ngành nghề truyền thống ở nông thôn đã được khôi phục và phát triển. Giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người lao động ở các làng nghề và dân cư trên địa bàn. Sản phẩm sản xuất ra cũng ngày càng đa dạng, phong phú hơn về chủng loại, mẫu mã, bao bì. Thị trường tiêu thụ sản phẩm đến nay cũng đã vươn xa, mở rộng thêm các thị trường mới, tạo sự sôi động cho thị trường tiêu thụ hàng cói và các sản phẩm được làm từ cói đang ngày càng phong phú và đa dạng.

Nhìn chung, sự phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống trong những năm qua đã góp phần thúc đẩy, chuyển dịch cơ cấu nông thôn của huyện theo hướng giảm nhanh tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp, tăng giá trị sản xuất công nghiệp và dịch vụ nông thôn; góp phần giải quyết nhiều việc làm cho người lao động. Sản xuất tại các làng nghề đã tạo ra nhiều mặt hàng có giá trị kinh tế cao, góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu của huyện liên tục tăng năm sau cao hơn năm trước. Một số cơ sở sản xuất tại làng nghề bước đầu đã tạo dựng được uy tín, chất lượng và thương hiệu hàng hóa của mình đối với người tiêu dùng trong nước và từng bước chiếm lĩnh thị trường ở một số nước: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Tây Bạn Nha, Đức…

Tiếp sức cho làng nghề phát triển trong xu thế hội nhập. Trong những năm qua huyện Nga Sơn đã đẩy mạnh công tác xây dựng các khu, cụm công nghiệp làng nghề, đa nghề để giúp các hộ có mặt bằng mở rộng sản xuất. Đến nay, huyện đã xây dựng 3 cụm công nghiệp, làng nghề liên xã với tổng diện tích trên 60 ha. Hiện nay cụm làng nghề thị trấn đã đi vào hoạt động có hiệu quả, cụm Tam Linh với diện tích 50 ha với nhiều chính sách ưu đãi thu hút các tổ chức, đơn vị doanh nghiệp trong và ngoài nước vào đầu tư xây dựng cơ sở tổ chức sản xuất kinh doanh, tạo việc làm ổn định và tăng thu nhập cho người lao động.

Tiếp tục phát huy những kết quả mà các làng nghề, làng nghề truyền thống đã đạt được trong thời gian qua, khắc phục mọi khó khăn, năng động khai thác mọi nguồn lực. Phấn đấu đến năm 2020 mỗi xã có ít nhất một làng nghề, riêng giai đoạn 2016 – 2020, giải quyết việc làm cho trên 15.000 lao động.

Để đạt được các nhiệm vụ, mục tiêu kế hoạch đề ra, huyện Nga Sơn phải tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; đổi mới tư tưởng nhận thức của cán bộ và nhân dân trong việc xây dựng, phát triển làng nghề TTCN. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đưa Nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước, về phát triển TTCN và làng nghề tới các ngành, các cấp; từng đơn vị, chi hội, chi bộ và Đảng bộ phải đưa việc phát triển nghề - làng nghề thành một chỉ tiêu phát triển kinh tế và thi đua khen thưởng hàng năm. Kịp thời giới thiệu những mô hình và cá nhân sản xuất giỏi, những ngành nghề sản xuất hiệu quả kinh tế cao để học tập, bằng nhiều hình thức qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua các hội thi, hội thảo. Chú trọng công tác đào tạo, phát triển nghề; tăng cường xúc tiến thương mại, tạo lập thị trường tiêu thụ sản phẩm. Duy trì và phát triển các làng nghề, làng nghề truyền thống. Nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách khuyến khích, duy trì làng nghề, đặc biệt là các làng nghề truyền thống, xây dựng phát triển làng nghề gắn với quy hoạch nông thôn mới. Các địa phương chủ động lập các dự án đầu tư xây dựng các làng nghề. Xác định sản phẩm truyền thống, sản phẩm chính của làng nghề, kết hợp với các ngành công nghiệp hình thành sự phân công theo hướng chuyên môn hoá và hợp tác hoá. Lựa chọn, bồi dưỡng, hỗ trợ một số hộ, cơ sở sản xuất kinh doanh có hiệu quả, năng động làm nòng cốt nhằm thu hút lao động nhàn rỗi trong địa phương, dần hình thành các cụm, điểm sản xuất hàng TTCN hoạt động sản xuất kinh doanh năng động. Khuyến khích các cơ sở sản xuất TTCN, làng nghề truyền thống, sản xuất các sản phẩm có tính đặc trưng, có khả năng cạnh tranh, có giá trị kinh tế. Áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ sản xuất sản phẩm, tăng sức cạnh tranh và hạ giá thành sản phẩm hàng hóa. Tranh thủ nguồn vốn khuyến công của tỉnh, phối hợp tốt với các ngành, đơn vị, địa phương để đẩy mạnh các hoạt động khuyến công.

Bài và ảnh Thanh Vân