Thực tế của tiềm năng

Quần đảo Cô Tô có gần 50 đảo lớn nhỏ. Ba đảo lớn nhất là Cô Tô, Thanh Lân và đảo Trần. Từ năm 1994, Cô Tô trở thành huyện đảo của tỉnh Quảng Ninh, bao gồm 2 xã Thanh Lân, Đồng Tiến và thị trấn Cô Tô, với tổng diện tích đất nổi hơn 4.750 ha. Từ lâu, Cô Tô đã trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn cho lữ khách thích trải nghiệm sự yên bình giữa biển cả. Mỗi năm, Cô Tô đã đón 288.000 khách (trong đó có 4.200 khách quốc tế), doanh thu ước đạt 700 tỷ đồng (số liệu 2019). Tất cả tạo nên lợi thế lớn cho phát triển và tiêu thụ OCOP ngay tại bản địa.

Theo ông Vũ Văn Hiền - Phó chủ tịch UBND huyện Cô Tô: “Do đặc thù nguồn cung cấp sản phẩm hoàn toàn từ khai thác tự nhiên nên chúng tôi xác định phải kiểm soát chặt chẽ đầu vào nguyên liệu sản phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm và độ tươi ngon của sản phẩm. Đặc biệt là các sản phẩm hướng tới việc chế biến sâu, có hàm lượng khoa học - kỹ thuật cao để nâng giá trị sản phẩm, trước mắt phục vụ trực tiếp cho du lịch - dịch vụ tại huyện, chú trọng việc quảng bá, giữ thương hiệu sản phẩm...”

Sứa Cô Tô, sản phẩm OCOP tiềm năng của Cô Tô.

Chương trình OCOP đã được triển khai sâu và rộng trên địa bàn huyện đảo Cô Tô với những kết quả đáng khích lệ. Hiện nay Cô Tô có 7 cơ sở sản xuất OCOP với 48 sản phẩm, trong đó có nhiều sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Đặc trưng của OCOP Cô Tô là những sản phẩm đã được nhân dân và du khách nhiều nơi biết đến như: Mực Cô Tô, cá duội, cơ trai, bào ngư, hải sâm... với lượng tiêu thụ hàng năm khoảng 50 tấn. Đây là những sản phẩm chủ lực của Cô Tô, thuộc nhóm khai thác và chế biến thủy sản: cá ruội, nước mắm, sứa ăn liền, mực một nắng, chả mực - những thương hiệu đã có trong lòng du khách khi nhắc đến Cô Tô.

Tuy nhiên, không khó để nhận ra tại các cơ sở OCOP: Các sản phẩm mang giá trị cao như mực một nắng, hải sâm,…lại được đóng gói đơn giản, chưa có bao bì, nhãn mác phù hợp với địa phương du lịch cao cấp; Cả huyện chưa có được cơ sở đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại, sản xuất còn theo truyền thống - thói quen;…

Cần lắm giải pháp tổng thể

Ông Bùi Thế Tuân - Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tiến cho biết, thế mạnh của Cô Tô đó là thủy hải sản nhưng điều khó nhất đó là sản phẩm phải xuất tươi, nhưng để chất bảo quản vào thì không còn được tươi nữa. Còn nếu hải sản đông lạnh, Cô Tô đưa vào cấp đông nhưng sản phẩm còn rất sơ khai. Vì thế mong muốn bà con có nhà máy chế biến sản phẩm ngay tại địa phương góp phần giải quyết câu chuyện đầu ra trong việc chế biến thủy hải sản.

Gần 300.000 lượt khách/năm là tiềm năng lớn cho thị trường tiêu thụ bản địa của OCOP Cô Tô. Nếu tính theo giá bình quân và mức chi ước tính của lữ khách thì tiềm năng tiêu thụ cho đặc sản địa phương trị giá đến ngàn tỷ đồng. Song, với chặng đường gần 300km từ Hà Nội đến Vân Đồn (hay hành trình bay đến Vân Đồn - nếu đi bằng đường hàng không), cộng thêm hơn 1h lênh đênh trên biển và ngược lại; Những sản phẩm Cô Tô đang có lại chủ yếu là đông lạnh, dù có chất lượng cao, được nhiều người biết đến cũng thật khó để trở thành món quà không thể thiếu khi đến với nơi đây.

Trên hết, Cô Tô cần những chính sách cụ thể hơn, giúp người dân, chủ thể OCOP tìm tòi nghiên cứu ra các sản phẩm có giá trị cao hơn, khả năng bảo quản tốt hơn. Trong yêu cầu đó, hàm lượng công nghệ trong mỗi sản phẩm, đòi hỏi ứng dụng khoa học công nghệ chế biến sâu là rất cần thiết.

Tâm tư này, phần nào được Phó chủ tịch Vũ Văn Hiền chia sẻ: Hiện nay huyện đã ban hành Nghị quyết của HĐND huyện về danh mục sản phẩm chủ lực huyện Cô đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó tập trung vào các sản phẩm OCOP của huyện để có cơ chế hỗ trợ việc sản xuất, liên kết, tiêu thụ sản phẩm, triển khai có hiệu quả các cơ chế hỗ trợ tại Nghị quyết số 194/2019/NQ-HĐND ngày 30/7/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành chính sách khuyến khích đầu tư, liên kết trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh,

Ngoài ra, Cô Tô chủ động tiến hành các hoạt động xúc tiến thương mại thuỷ sản bằng cách tham gia các hội chợ OCOP, hội chợ thương mại thuỷ sản trong nước để quảng bá sản phẩm, tích cực tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm thủy sản mới có tiềm năng, thế mạnh và ổn định. Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong việc đưa sản phẩm sứa muối Cô Tô vào danh mục sản phẩm nông sản xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc….Và tất nhiên, Cô Tô cần nhiều hơn thế, cái cần mà Cô Tô nói riêng, Quảng Ninh nói chung không phải một sớm một chiều làm được.

Bài và ảnh Nam Hậu

Nghị quyết đại hội đảng bộ huyện Cô Tô lần thứ VI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 cũng đã xác định mục tiêu xây dựng Cô Tô trở thành huyện đảo nông thôn mới kiểu mẫu, nhân dân khá giả, trung tâm du lịch biển đảo chất lượng cao. Để đạt được điều này, ngay từ bây giờ phải tập trung rà soát và hoàn thành cơ bản các tiêu chí về nông thôn mới nâng cao đối với các xã và chọn kiểu mẫu đặc thù đối với huyện nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới gắn với việc bảo vệ môi trường sinh thái và cảnh quan nông thôn. Chú trọng khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản theo hướng phát triển bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến thủy sản cần tạo ra các sản phẩm chế biến sâu, có hàm hượng khoa học - kỹ thuật - công nghệ, tạo ra giá trị kinh tế để sản phẩm hàng hóa thủy sản trở thành động lực, thế mạnh để phát triển ngành du lịch và phấn đấu hàng năm tiêu thụ 200 tấn sản phẩm OCOP.