Tới tham dự hội thảo có: Ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, ông Hoàng Chính Nghĩa - Phó Cục trưởng Cục Công thương địa phương - Bộ Công Thương, ông Đào Tiến Thắng - PGĐ Sở Công Thương thành phố Hà Nội, ông Tạ Văn Tường - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Hà Nội.

Cùng các nhà khoa học đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn TP. Hà Nội, các chuyên gia nước ngoài trong lĩnh vực làng nghề và thủ công mỹ nghệ, các nghệ nhân, đại diện của các làng nghề tiêu biểu.

Chủ trì Hội thảo (từ trái qua phải) gồm: Ông Tạ Văn Tường - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP. Hà Nội; ông Đàm Tiến Thắng - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hà Nội; ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.

Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi kinh nghiệm, nâng cao hiểu biết về những xu thế phát triển và những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến nền kinh tế nói chung và hoạt động của các làng nghề và sản phẩm thủ công mỹ nghệ nói riêng. Đây cũng là dịp để cơ quan quản lý Nhà nước, các Hội Hiệp hội và chính các làng nghề Hà Nội lắng nghe ý kiến phát biểu, tham luận của các nhà khoa học, các chuyên gia trong và ngoài nước về những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đối với làng nghề, từ đó đề ra các giải pháp nhằm phát triển bền vững làng nghề trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam chụp ảnh cùng các chuyên gia nước ngoài tại Hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đàm Tiến Thắng - Phó giám đốc Sở Công Thương TP. Hà Nội cho biết: Hà Nội tự hào là địa phương có nhiều làng nghề nhất cả nước, trong đó có nhiều làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống có bề dày lịch sử lâu đời (Gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, thêu Quất Động…). Hiện nay, làng nghề đang đóng một vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế thủ đô và rất cần được duy trì, phát triển để có thể phát huy tối đa vai trò không thể thay thế được của nó. Tuy nhiên, làng nghề nói chung và làng nghề Hà Nội nói riêng vẫn tồn tại nhiều yếu kém cần khắc phục: Mẫu mã sản phẩm, thiếu khả năng khai thác thị trường, thiếu lao động, lao động tay nghề chưa cao, công nghệ sản xuất thô sơ, lạc hậu; nguồn vốn eo hẹp, ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động…Đây chính là những bất lợi khi bước vào kỷ nguyên của cuộc cách mạng lần thứ 4.

Nhìn nhận về tầm quan trọng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với làng nghề và sản phẩm làng nghề, PGS.TS Đặng Mai Anh – Phó hiệu trưởng phụ trách, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội đánh giá: Làng nghề và sản phẩm thủ công làng nghề truyền thống của Việt Nam là những gì vốn quý giá từ bàn tay và khối óc của cha ông, đến nay những giá trị truyền thống vẫn được giữ gìn và phát triển cùng với những thay đổi của xã hội, chính trị, văn hóa, tư tưởng. Trên thế giới và Việt Nam, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đã góp phần tác động lớn tới sự thay đổi của làng nghề và trực tiếp vào mỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã đem đến những giá trị mới được kết hợp với giá trị vốn có truyền thống của các ngành nghề, đó là những cơ hội tạo cho sự phát triển, nhưng cũng là những thách thức tất yếu đặt ra đối với làng nghề và sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Ngày nay, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 có tác động to lớn, toàn diện tới kinh tế - xã hội của các nước trên toàn thế giới. Những tác động này vừa tạo ra cơ hội, vừa tạo ra thách thức to lớn đối với làng nghề nước ta. PGS.TS Nguyễn Thừa Lộc – Trường Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu tại Hội thảo đã đưa ra những tác động cơ bản của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đối với làng nghề Việt Nam như: Tạo cơ hội cho làng nghề bằng việc tạo ra những thay đổi về tư duy, về phương thức sản xuất, kinh doanh. Tạo điều kiện cho các làng nghề tiếp cận các thiết bị sản xuất hiện đại. Sự phát triển của các kênh bán hàng trực tiếp góp phần nâng cao doanh thu và lợi nhuận. Đồng thời các làng nghề cũng đứng trước những thách thức to lớn như: Vốn ít, mặt hàng sản xuất chật hẹp, môi trường bị ô nhiễm nặng nề, thị trường chưa được mở rộng, trình độ quản lý chậm được nâng cao, nhân lực chưa qua đào tạo.

Trước những hạn chế của làng nghề hiện nay, cũng như những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại. Các làng nghề cần có những định hướng để tiếp cận với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để đưa làng nghề ngày một phát triển bền vững. TS. Nguyễn Vi Khải – Nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra các định hướng tiếp cận như: Mọi người cần có nhận thức sâu sắc và đầy đủ về cuộc cách mạng công nghệ 4.0; Định vị lại điểm xuất phát của chúng ta để có chiến lược phù hợp cho sự phát triển của làng nghề; Đổi mới tư duy quản lý khi mở cửa, chấp nhận cạnh tranh; Tập trung đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao. Ngoài ra, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đòi hỏi bộ máy quản lý tinh gọn, có phương thức điều hành thông minh.

Một số hình ảnh hoạt động tại Hội chợ quốc tế quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội 2018 - HaNoi gift show 2018.

Bên cạnh những phân tích, đề xuất và giải pháp của các chuyên gia trong nước, các chuyên gia trong ngành thủ công mỹ nghệ đến từ nước ngoài cũng có những đóng góp vô cùng chuyên sâu và thiết thực. Ông Fumio KATO – Giám đốc dự án “Phát triển kênh bán hàng thông qua liên kết giữa địa phương với sản phẩm và du lịch” trong khuân khổ Chương trình Đối tác Phát triển của JICA đã có những đề xuất tâm huyết: các nghệ nhân, các làng nghề hãy phát huy những kỹ thuật thủ công truyền thống để tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, lượng khách hàng tiêu thụ lớn. Không ngừng sáng tạo, mở rộng ý tưởng để tạo ra nhiều sản phẩm với mẫu mã đa dạng, phong phú. Mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, gắn sản phẩm thủ công mỹ nghệ với phát triển du lịch nói chung và du lịch làng nghề nói riêng. Bên cạnh đó, bà Clair Driscoll - Giảng viên trường Đại học Raffles và Học viện thời trang London nhấn mạnh về những thay đổi, sáng tạo về thiết kế mẫu mã sản phẩm của ngành thủ công mỹ nghệ để tạo được điểm nổi bật và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Tiếp thu những ý kiến, đóng góp của các chuyên gia trong và ngoài nước, ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam mong muốn: Từ thành công của các nước khác trên thế giới trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các làng nghệ tại Hà Nội nói riêng và làng nghề trong cả nước nói chung cần nhanh chóng bắt kịp xu thế, cùng với sự hỗ trợ của các cấp chính quyền hỗ trợ để làng nghề phát triển bền vững.

Bài và ảnh Ngô Hằng - Nguyễn Hưng