Đặc sản mận Tam hoa - Cây trồng chủ lực trên vùng cao Bắc Hà
Theo ông Nguyễn Xuân Giang, Trưởng phòng NN-PTNT huyện Bắc Hà, giống mận Tam hoa Bắc Hà có nguồn gốc xa xưa từ thời nhà Đường bên Trung Quốc với tên gọi Shanhua (thường mỗi chùm hoa có ba bông).
Cậy mận Tam hoa được trồng nhiều tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), sau được di thực về huyện Hoành Bồ (Quảng Ninh) và được lên trồng khảo nghiệm tại Trại Rau quả Bắc Hà năm 1972 bằng phương pháp ghép mắt.
Năm nay, sản lượng mận Tam Hoa ở Bắc Hà ước đạt hơn 3.500 tấn, nhỉnh hơn so năm 2021
Từ 50 cây ghép ban đầu, qua 6 năm cây mận Tam hoa sinh trưởng, phát triển tốt, thích ứng với điều kiện khí hậu đặc trưng ôn đới, đất đai ở khu vực trung tâm huyện lỵ Bắc Hà, cho năng suất cao, quả to, mẫu mã đẹp, ăn giòn, ngọt pha lẫn vị chua mát... Năm 1978, trại rau quả mở rộng diện tích khảo nghiệm lên 0,7 ha, đồng thời xây dựng vườn giống có diện tích 2,2 ha.
Tới năm 1985, mận Tam hoa được đưa vào trồng đại trà ở thị trấn Bắc Hà và các xã: Na Hối, Tà Chải, Bản Phố, Thải Giàng Phố, Lầu Thí Ngài... Từ năm 1993 - 1998, người trồng mận Tam hoa liên tiếp được mùa, được giá nên diện tích trồng không ngừng được mở rộng. Khi ấy, toàn huyện đã có khoảng 2.700ha mận, năng suất đạt 8-12 tấn/ha, sản lượng quả tươi hàng năm từ 20.000-32.000 tấn.
Người tiêu dùng quen thuộc với tên gọi mận Tam hoa bởi chất lượng quả ngon, ngọt, to đều, đẹp mắt. Giống mận này đem lại năng suất cao cho người trồng khẳng định là loại cây ăn quả số một trên địa bàn huyện, là cây chủ lực xóa đói, giảm nghèo, làm giàu cho nông dân vùng cao Bắc Hà.
Từ thành công của mận Tam hoa trồng tại Bắc Hà, cuối những năm 1980 đến đầu những năm 1990 mận Tam hoa đã được các tỉnh khu vực phía Bắc quan tâm nhân rộng và trồng thành công tại Kỳ Sơn (Nghệ An) và đặc biệt là Mộc Châu (Sơn La).
Nâng tầm giá trị mận Tam hoa
Cũng theo ông Nguyễn Xuân Giang, mặc dù được thiên nhiên ưu đãi, nhưng đã trải qua gần nửa thế kỷ khai thác nên những ưu điểm vốn có của cây mận Tam hoa ở Bắc Hà giảm dần ưu thế do biến đổi khí hậu, đô thị hoá, điều kiện canh tác.
Đặc biệt, những năm 2000 cây mận Tam hoa ít được quan tâm chăm sóc, dẫn đến năng suất, sản lượng quả giảm. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất dịch vụ kỹ thuật, hỗ trợ sản xuất, công nghệ bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm còn yếu; việc áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào thâm canh còn hạn chế, do trình độ dân trí thấp và điều kiện kinh tế khó khăn. Chính vì vậy, từ năm 1999 - 2008, mận Tam hoa bấp bênh, năm vừa mất mùa vừa mất giá, năm được mùa, mất giá và ngược lại.
Trước thực trạng đó, huyện Bắc Hà đã quan tâm tìm đầu ra cho cây mận Tam hoa, từ việc trợ cước, trợ giá, chế biến xi-rô mận, rượu mận, mứt mận... nhưng đều không ổn. Nhiều gia đình đã chặt bớt những cây mận già cỗi, trồng thay thế bằng cây đào Pháp và một số cây trồng khác.
Đến năm 2008, toàn huyện còn khoảng 700 ha mận Tam hoa. Trong khi chưa tìm được các giống cây ăn quả khác có thể thay thế cây mận Tam hoa, huyện Bắc Hà quyết tâm vào cuộc và cụ thể hóa bằng việc xây dựng và triển khai có hiệu quả Dự án cải tạo mận Tam hoa Bắc Hà, giai đoạn 2008-2010.
Theo ông Giang, Dự án cải tạo mận Tam hoa gồm 2 phần, từ năm 2008 chủ yếu trồng mới giống mận gốc, thuần chủng thay thế cây mận già cỗi, thoái hóa giống; từ năm 2009 trở đi, tiến hành dự án cải tạo mận bằng phương pháp đốn tỉa, tạo tán. Tham gia dự án này có 101 hộ dân trồng mận ở thị trấn Bắc Hà, xã Tà Chải, Na Hối.
Đến nay, toàn huyện Bắc Hà có 350 ha mận Tam hoa, sản lượng trung bình trên 3.000 tấn mỗi năm. Mận trồng chủ yếu tại những xã có độ cao trung bình từ 900-950m so với mực nước biển gồm xã Tà Chải, Thị Trấn, Na Hối, Bản Phố, Thải Giàng Phố… Đáng chú ý, mùa mận Tam Hoa ở huyện Bắc Hà năm nay cho ra chất lượng cao, quả to và sai. Tuy quá trình đô thị hóa đã làm giảm diện tích cây trồng, nhưng sản lượng ước đạt hơn 3.500 tấn, nhỉnh hơn so năm 2021, mẫu mã quả mận cũng đẹp hơn.
Đặc biệt, với tiềm năng, lợi thế và hiệu quả kinh tế cao, năm 2022, đặc sản mận Tam hoa được huyện Bắc Hà đăng ký tham gia chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cùng 6 sản phẩm nông nghiệp, dịch vụ trên địa bàn huyện.
Đại diện Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bắc nhấn mạnh: “Để thúc đẩy sự phát triển mận Tam hoa - cây trồng chủ lực trên địa bàn, giúp người dân phát triển kinh tế, địa phương vẫn giữ vững và thực hiện chủ trương của nhà nước, bằng cách hỗ trợ giống cây, phân bón để bà con mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng nông sản, góp phần nâng tầm thương hiệu loại cây đặc sản này”.
Bài, ảnh: Minh Khuê
Tin liên quan
Tin mới hơn

Một cựu chiến binh khởi nghiệp thành công nuôi nấm đông trùng hạ thảo
14:14 | 28/08/2025 OCOP

Nước mắm Phú Khương khẳng định thương hiệu trên thị trường
11:17 | 26/08/2025 OCOP

Giữ gìn bản sắc, nâng tầm kinh tế nông thôn từ sản phẩm OCOP
14:07 | 19/08/2025 OCOP

Hơn 500 sản phẩm OCOP có mặt tại Tuần hàng xúc tiến thương mại nông sản Thủ đô
15:14 | 15/08/2025 OCOP

Khai mạc tuần hàng tư vấn, giới thiệu và xúc tiến tiêu thụ sản phẩm năm 2025
20:11 | 14/08/2025 OCOP

OCOP – Bệ phóng thương hiệu cho sản vật vùng miền
17:00 | 12/08/2025 OCOP
Tin khác

Thúc đẩy chuyển đổi số trong Chương trình OCOP của Thủ đô
16:59 | 12/08/2025 OCOP

Quảng Ngãi: Tỏi Lý Sơn - “Vàng trắng” vùng biển đảo
09:25 | 09/08/2025 OCOP

Cơ hội cho sản phẩm OCOP từ chuyển hướng tiêu dùng an toàn
21:21 | 08/08/2025 OCOP

OCOP Quảng Ninh: Khởi nghiệp từ bản sắc, làm giàu từ núi rừng
14:52 | 06/08/2025 OCOP

Gia Lai nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP hướng tới phát triển bền vững
10:09 | 05/08/2025 OCOP

Vĩnh Long: Chủ thể OCOP 5 sao chia sẻ về tiềm năng của nông sản chế biến từ dừa
14:17 | 01/08/2025 OCOP

Đồng Nai: Nữ đoàn viên khởi nghiệp với khát vọng đưa nghệ vươn xa
10:13 | 31/07/2025 OCOP

Tuyên Quang: Hiệu quả từ Dự án 8 - Khi phụ nữ tiên phong ứng dụng công nghệ 4.0
10:32 | 30/07/2025 OCOP

HTX Tuyên Quang nâng cao thu nhập và tạo việc làm qua các sản phẩm OCOP
10:25 | 30/07/2025 OCOP

Kiên Giang: Sim rừng Phú Quốc đặc sản địa phương - cơ hội xuất khẩu
15:00 | 25/07/2025 OCOP

Chủ thể OCOP 5 sao chia sẻ chuyện đưa sầu riêng Việt ra thế giới
09:38 | 25/07/2025 OCOP

Công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được chia thành 2 cấp
09:37 | 25/07/2025 OCOP

Lào Cai: Thêm 62 sản phẩm mới được công nhận đạt OCOP năm 2025
14:41 | 23/07/2025 OCOP

Hội nghị thường vụ Hội Khoa học Kinh tế Nông nghiệp và PTNT: Tổng kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ cuối năm 2025
14:13 | 18/07/2025 OCOP

Chủ thể OCOP Cần Thơ nâng tầm thủy sản Việt
08:47 | 18/07/2025 OCOP

Thông báo phân luồng giao thông phục vụ Tổng duyệt Lễ kỷ niệm A80
14:35 Tin tức

Nâng tầm đặc sản quê hương
10:00 Làng nghề, nghệ nhân

Hà Nội bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2-9
09:37 Tin tức

Phú Thượng khánh thành trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm
09:36 Nông thôn mới

Ngăn chặn thực phẩm bẩn từ khâu giết mổ
09:34 Sức khỏe - Đời sống