Trước năm 2014, tại khu vực sông Chà Và, xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu, các hộ nuôi hàu chỉ sử dụng con giống tự nhiên, được gọi là hàu bản địa. Hàng năm vào khoảng tháng 1, người nuôi sử dụng các vật bám như tấm Fibro-xi măng, lốp xe thả xuống nước để hàu giống tự nhiên bám, và sau 12-18 tháng kể từ ngày hàu bám, người dân mới có thể thu hoạch. Theo thời gian, môi trường bị ô nhiễm nên mật độ hàu bám không cao, thậm chí không thấy hàu bám vào vật bám.

Trong khi đó, các tỉnh miền Trung, miền Bắc đang sử dụng giống nhân tạo hàu Thái Bình Dương, nhận thấy giống hàu này đang phát triển mạnh và có hiệu quả kinh tế cao, một số cơ sở sản xuất tôm giống nằm trên đường Chi Lăng, phường 12, TP Vũng Tàu đã nghiên cứu chuyển sang sản xuất hàu giống và thả nuôi thực nghiệm trên các bè cá. Hàu Thái Bình Dương có nguồn gốc từ Nhật Bản được nuôi ở nhiều nước trên thế giới như Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Mỹ, Canada. Đây là loài ăn lọc thụ động, kích thước chuẩn khoảng từ 8-15cm. Ở vùng nhiệt đới, tốc độ sinh trưởng của hàu rất nhanh và quá trình sinh trưởng diễn ra quanh năm. Thịt hàu có giá trị dinh dưỡng cao, giàu kẽm, chất béo thấp, không chứa cholesterol xấu, giảm nguy cơ tim mạch, tăng cường sinh lực cho nam giới, tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể. Hiện nhu cầu về loại thực phẩm này trong và ngoài nước rất lớn.

Con giống được cấy sẵn lên các giá thể (vỏ) hàu, không phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên nên năng suất, sản lượng ổn định. Giống hàu Thái Bình Dương ít bị ảnh hưởng bởi sự ô nhiễm của môi trường nước như hàu tự nhiên. Khi gặp nước sông ô nhiễm thì hàu ngậm miệng lại, tự ăn sữa bên trong vỏ. Do không tiếp xúc nhiều với nước ô nhiễm nên hàu không bị chết hàng loạt. Mặt khác, hàu có tốc độ tăng trưởng nhanh, khoảng 5-6 tháng nuôi là thu hoạch. Hàu Thái Bình Dương lớn nhanh, tỷ lệ thịt so với khối lượng vỏ cao hơn nhiều so với hàu cửa sông, thị trường tiêu thụ ổn định, giá cả phù hợp. Nuôi hàu Thái Bình Dương treo trên bè đơn hoặc treo kết hợp trên bè nuôi cá, vốn đầu tư không nhiều, không phải cung cấp thức ăn. Có thể chia thả nuôi cuốn chiếu nhiều đợt, hàu thương phẩm thu hoạch quanh năm.

Qua những lần khảo sát, nhận thấy việc nuôi hàu Thái Bình Dương trên các cửa sông thuộc khu vực xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu hiệu quả hơn so với hàu bản địa. Năm 2015, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu ứng dụng xây dựng mô hình nuôi hàu Thái Bình Dương,quy mô 2.000 dây hàu giống tại bè chị Vũ Thị Giang, khu Gò Găng, thôn 9, xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Sau 7 tháng nuôi tỷ lệ sống hàu đạt 60%, trọng lượng trung bình 20 con/kg, sản lượng 4.100kg.

Kết thúc mô hình với kết quả đầy triển vọng, Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức buổi hội thảo đầu bờ về kỹ thuật nuôi hàu Thái Bình Dương cho những hộ nuôi trồng hải sản trên địa bàn xã Long Sơn và các vùng lân cận. Qua buổi hội thảo và tham quan thực tế tại mô hình, nhận thấy mô hình mang lại hiệu quả rõ rệt, một số hộ ứng dụng kết hợp nuôi hàu trên bè cá, một số hộ bắt đầu bỏ dần mô hình nuôi hàu truyền thống chuyển sang đóng bè nuôi hàu Thái Bình Dương.

Hiện nay trên địa bàn tỉnh nuôi hàu Thái Bình Dương phát triển mạnh không chỉ ở vùng nuôi sông Chà Và, vàm Ông Tố, sông Gò Găng thuộc xã Long Sơn mà phát triển qua các phường 12 và phường Rạch Dừa - thành phố Vũng Tàu; Xã Phước Tỉnh - huyện Long Điền; Các phường Phước Hòa, phường Phú Mỹ - thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Theo các chủ trại sản xuất hàu giống, hiện toàn tỉnh có khoảng 120 hộ thả nuôi thương phẩm hàu Thái Bình Dương, diện tích trung bình khoảng 2.000m2/hộ, sản lượng hàu thương phẩm hàng năm khoảng 2.000 tấn (loại 20-30con/kg); Có7 cơ sở sản xuất hàu giống. Mỗi năm cung cấp cho người nuôi hàu thương phẩm khoảng 10.000.000 giá thể có hàu giống bám (Vật bám). Mỗi vật bám có từ 30-50 cá thể hàu bám. Nguồn bố mẹ cho sinh sản hoàn toàn chủ động tại địa phương, kết hợp thêm nguồn bố mẹ ở Quảng Ninh, Nha Trang để tránh hiện tượng lai cận huyết.

Có thể thấy, nuôi thương phẩm hàu Thái Bình Dương đang là hướng đi mới của bà con trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nhiều ngư dân vẫn còn ngần ngại với giống hàu mới này do chi phí đầu tư lớn. Để giải quyết khó khăn cho bà con ngư dân, thời gian gần đây, đã có một số doanh nghiệp liên kết với các hộ nuôi hàu Thái Bình Dương cung ứng con giống và bao tiêu toàn bộ sản phẩm.

Bài và ảnh: Mộc Tâm