Tại đồng bằng sông Cửu Long, một số nông dân chọn nghề đãi trùn chỉ làm phương tiện sinh nhai. Bởi nghề này không cần sử dụng chất xám mà chủ yếu nhờ vào sức khỏe, lao động thuần túy chân tay, cùng với đó là sức dẻo dai, chịu dãi nắng dầm mưa, để lặn dưới đáy kênh, rạch để “đãi trùn chỉ” hay còn gọi là “đánh trùn chỉ”.

Trùn chỉ là loài giun nước có thân hình rất mảnh, màu hồng. Loại này thường sống ở những vùng nước chảy chậm, đầm lầy, ao, hồ. Trùn chỉ có nhiều bởi chất cặn bã dưới đáy ao sau khi được người nuôi cá bơm thải ra sau đó chúng sinh sôi nảy nở ở các kênh rạch. Trùn chỉ dùng để làm thức ăn cho loài cá bột cũng như cá kiểng.

Có thể nói, thời gian của người đãi trùn chỉ hầu như dành ở dưới nước, mỗi ngày ít nhất 6 giờ đồng hồ ngâm mình men theo dòng nước. Phương tiện của dân “đãi trùn chỉ” cũng rất đơn giản, đó là một chiếc xuồng chèo hay chạy máy, chiếc vợt lưới nhỏ đãi trùn và thau nhựa. Nghề này tuy vất vả nhưng bù lại có nguồn thu nhập đáng kể. Nhiều người ở cù lao Phú Tân, tỉnh An Giang ngày nay có cuộc sống ổn định hơn và trở thành tay săn trùn chỉ điêu luyện độc nhất vô nhị ở miền Tây.

Nghề săn bắt trùn chỉ ở huyện Phú Tân tập trung chủ yếu tại xã Hòa Lạc và xã Phú Bình, nghề đã hình thành cách đây vài chục năm, khi nhiều hộ rầm rộ đào ao nuôi cá, từ đó xuất hiện loại thủy sinh trùn chỉ.

Con rạch Xẻo Tre thuộc xã Hòa Lạc, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang chính là điểm đến của nhiều người dân, bởi nơi đây tích tụ loại trùn chỉ, loại thủy sinh được sinh sôi từ các đáy ao, hầm cá. Vào thời điểm tháng 2 đến tháng 11 âm lịch nhiều người làm nghề ở Phú Tân ra quân rầm rộ để khai thác sản lượng, các tháng còn lại, do lượng khách mua trùn chỉ chủ yếu để nuôi cá kiểng, nhu cầu thấp nên số lượng người đi săn cũng ít hơn.

Trao đổi với ông Trần Văn Thắng, người săn trùn chỉ hằng ngày ở đoạn kênh này cho biết: Để bắt được trùn chỉ không phải dễ, nhiều năm kinh nghiệm trong nghề cho thấy muốn tìm được trùn chỉ ông phải thăm dò kỹ lưỡng nơi nào có trùn, nơi nào không có trùn sau đó mới trầm mình dưới nước bắt đầu cuộc mưu sinh. Mỗi ngày, ông Thắng đãi cũng tầm gần 20kg, đảm bảo cuộc sống hằng ngày, nếu giá cao thì còn có thêm thu nhập. Một buổi như vậy ngâm nước cũng tầm 3 đến 4 tiếng, tuy cực khổ nhưng ông Thắng cho rằng bản thân mình chịu khó mà xứng đáng với đồng tiền làm ra.

Trùn chỉ sau khi đưa lên bờ thường được cho vào thau ngâm nước, đậy ủ từ 1 đến 2 giờ để đãi bớt bùn đất. Trùn nổi lên cũng là thời điểm để các thợ săn bắt đầu cân cho thương lái, chúng được chuyển sang hồ nước sạch chạy oxy đến khi hết bùn chủ vựa vớt ra để vào bao nước đá rồi xuất bán đi nơi khác.

Thông thường, mỗi ký trùn chỉ chủ vựa thu mua vô giá từ 65.000 đồng đến 85.000 đồng tùy thời điểm. Ông Lư Ngọc Ấm ở kênh Cồn Nhỏ ấp Bình Thành, xã Phú Bình, huyện Phú Tân chia sẻ, trước đây có lần ông bắt hơn 40kg trùn chỉ mỗi ngày. Nay vì sức khỏe, đã bỏ nghề và chuyển sang thu mua sản lượng để tiêu thụ ở các nơi ngoài tỉnh, mỗi ngày cũng kiếm được khá nhiều tiền.

Có thể nói, nghề săn trùn chỉ tuy là nghề hạ bạc nhưng lại ăn nên làm ra. Đối với những hộ nghèo không đất sản xuất nên tìm đến nghề, dần dần trở thành người đi săn trùn chuyên nghiệp. Thế nhưng, hiện tại để có thu nhập cao, những thợ săn trùn chỉ ở Phú Bình hay xã Hòa Lạc phải đi săn mồi tận các huyện đầu nguồn ở An Giang hay Đồng Tháp mới có nguồn lợi đáng kể. Mặc dù, công việc mưu sinh này vô cùng vất vả phải rời nhà từ sáng sớm nhưng ai nấy đều không nề hà bởi nhờ nó mà cuộc sống của họ ổn định hơn.

Bài và ảnh An Yên