Hình thành từ những năm 1980, làng nghề đan lưới Thơm Rơm tọa lạc tại ấp Tân Lợi, ấp Tân Lợi 2 thuộc phường Tân Hưng (quận Thốt Nốt, TP. Cần Thơ). Thông qua lời kể của người dân địa phương, ban đầu nghề đan lưới truyền thống được người dân miền Trung phát triển khi di cư vào miền Nam lập nghiệp. Lúc này, mọi người quen gọi là xóm lưới Huế nhưng sau đó dần đổi thành xóm lưới Thơm Rơm (tên gọi gắn liền với cây cầu Thơm Rơm nằm ngay cạnh làng nghề).

Người thợ đan tỉ mỉ trong từng mũi kim

Làng nghề đan lưới Thơm Rơm bắt đầu hoạt động từ tháng 3 âm lịch đến tháng 11 âm lịch nhưng sôi nổi nhất là khoảng từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch. Thời điểm mùa nước lũ sông Mê Kông về mang nhiều phù sa, tôm cá dẫn đến nhu cầu đánh bắt thủy sản của người dân tăng cao, cần sử dụng lượng lớn các dạng lưới đan.

Để hoàn thành được một tay lưới hoàn chỉnh, bền đẹp, dễ đánh bắt cần trải qua nhiều công đoạn gồm: nhập lưới, cắt lưới, luồn dây lưới, bắt phao và dập chì. Trong quá trình làm việc, người thợ đan lưới phải thật tỉ mỉ, khéo léo cũng như sự kiên nhẫn. Tuy nhiên, nghề đan lưới lại không yêu cầu kỹ thuật cao, bất kỳ ai thuộc độ tuổi, giới tính nào cũng đều có thể thực hiện đan lưới nếu muốn. Vì thế, tại làng đan lưới Thơm Rơm sẽ rất dễ bắt gặp hình ảnh những em nhỏ ngồi đan lưới sau giờ học ở trường.

Những chiếc lưới đan hoàn chỉnh được đem phơi từng hàng dài

Hơn 40 năm hình thành và phát triển, lưới đan của làng nghề Thơm Rơm luôn được đánh giá cao về độ đan hẹp, bền chặt cao, dễ dàng đánh bắt tôm cá. Đặc biệt, giá lưới nơi này cũng thấp hơn nhiều địa phương khác từ 10% - 15% (chỉ từ 60.000 - 500.000 đồng/tấm lưới) phù hợp với kinh tế của các gia đình khó khăn. Đây cũng là lí do lưới Thơm Rơm không chỉ nổi danh ở địa bàn TP. Cần Thơ mà còn vang tiếng thơm đến những tỉnh thượng nguồn sông Mê Kông như: An Giang, Đồng Tháp, Long An,… và một số nước láng giềng Campuchia, Lào và Thái Lan.

Người dân dùng lưới đánh bắt cá

Tiếp tục duy trì cũng như thích ứng phát triển mở rộng làng nghề, nhiều cơ sở đã bắt đầu ứng dụng máy móc, thiết bị hiện đại vào quá trình đan lưới. Mục đích nhằm gia tăng năng suất sản xuất lưới, nâng cao chất lượng lưới tinh xảo, giúp hạ giá thành sản phẩm, tăng thêm thu nhập và hạn chế sức lao động cho người thợ. Bên cạnh đó, với sự sáng tạo của mình người dân nơi đây còn nghiên cứu, mày mò tạo ra các sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường: chài, vó, vèo, lú, rập,… Chính sự đầu tư tâm huyết trên, năm 2012, làng lưới Thơm Rơm (tên đầy đủ là làng nghề đan lưới - lú Thơm Rơm) chính thức được UBND TP. Cần Thơ công nhận là làng nghề truyền thống gồm khoảng 40 hộ sản xuất chính và khoảng 200 hộ tham gia gia công. Ngoài những đóng góp về mặt văn hóa – kinh tế địa phương như trên, làng nghề đan lưới Thơm Rơm còn góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động tại Cần Thơ với thu nhập vài trăm nghìn đồng mỗi ngày.

Phát triển bền vững suốt hơn 4 thập kỷ qua, giờ đây làng nghề đan lưới Thơm Rơm vẫn lặng lẽ hoạt động, khắp nơi ở làng nghề mỗi ngày đều vang lên những âm thanh đan lưới đặc trưng của người thợ cần mẫn. Đặc biệt, bên cạnh hình ảnh xanh ngát của hàng cây ăn trái, dòng sông uốn lượn hay đồng ruộng bao la thì vùng đất Tây Đô lại được điểm tô thêm sắc xanh óng ánh từ những chiếc lưới mới đan,… Tất cả cùng hòa chung dòng chảy văn hóa, trở thành một màu sắc tươi mới, tràn đầy hi vọng cho mùa đánh bắt cá bội thu.

Bài, ảnh: Cẩm Nhung