Thứ ba, 14-09-2021 | 09:22GMT+7

Nem Lai Vung đặc sản xứ Sen Hồng

LNV - “Ai về Đồng Tháp mà xem/Lai Vung, con gái gói nem xắt bì”. Nhắc đến đặc sản vùng đất sen hồng Đồng Tháp, không thể nào không nghĩ đến nem Lai Vung, một thứ đặc sản dân dã mang hương vị rất riêng của miền Tây sông nước.

Hơn nửa thế kỷ trước, ở phía Bắc sông Hậu, những chiếc nem Lai Vung đầu tiên ra đời do sự sáng tạo của bà Nguyễn Thị Mặn (tên thường gọi là Tư Mặn) và ông La Văn An (thường gọi Minh Trãi) ngụ xã Tân Thành, quận Đức Thành, tỉnh Sa Đéc. Sở dĩ nem có tên gọi Lai Vung là được lấy từ tên của một ngôi chợ tại quận lỵ quận Đức Thành những năm trước 1975. Ban đầu, nem làm ra chủ yếu để cúng kiếng, giỗ tiệc, lễ tết nhưng vì thấy ngon nên nhiều người bắt đầu học cách làm rồi đem đi bán. Mới đầu chỉ từ những hộ nhỏ lẻ, món nem quanh quẩn ở các chợ ấp chợ quê, dần dà trở thành món ăn được nhiều người ưa chuộng, theo xe đò và xuồng ghe tỏa đi khắp chốn. Số lượng gia đình làm nem Lai Vung cũng ngày càng tăng, sau phát triển thành làng nghề nổi tiếng hơn 60 năm.
 

Không giống với nem ở vùng các vùng miền khác to tròn hay thon dài, nem Lai Vung gói bằng lá chuối, vuông vắn bé xinh được buộc thành từng chùm nhỏ. Sau lớp lá chuối xanh, lá vông chua thanh, miếng nem tươi đỏ hồng xen lẫn vài hạt tiêu đen, lát tỏi trắng trông vô cùng hấp dẫn. Tất cả hòa quyện vào nhau tạo nên hương vị đặc biệt cho món nem trứ danh xứ sen hồng.

“Lai Vung là xứ lạ lùng
Nem chua mà ngọt, thơm nồng mà say”

Để có đầy đủ ba vị chua – cay – ngọt như thế, người dân phải trải qua nhiều giai đoạn công phu và vất vả. Đầu tiên, thịt làm nem là thịt heo tươi được đưa vào cối đá quết nhuyễn, da heo lạng thành từng miếng nhỏ. Trộn lẫn các thứ thịt, bì theo tỉ lệ đủ 8 phần thịt, 2 phần bì. Tiếp đến, thêm tiêu, đường, tỏi và ớt xanh, đây được xem là cái hồn tạo nên sự chuẩn vị của món nem. Sau cùng, lót nem kèm một chiếc lá vông và gói lại thật đều tay bằng lá chuối tươi để từ 3 đến 4 ngày cho nem lên men ở nhiệt độ khoảng 27-30 độ C là hoàn thành.
 

Hiện nay, nguyên liệu của những chiếc nem Lai Vung có phần  đổi khác. Lá vông trở nên thiếu và hiếm buộc nhiều hộ gia đình phải dùng lá tầm ruột thay lá vông, dây cột lá chuối được thay bằng dây nilong. Thịt và bì lợn cũng không còn giã thủ công mà đưa vào máy xay nhuyễn. Dù vậy, nem vẫn giữ được hương vị dân dã, đậm đà thơm ngon khó cưỡng. Đặc biệt, để phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng hiện đại, nem Lai Vung còn có thêm nhiều hình dáng, mẫu mã đa dạng. Bên cạnh nem chùm truyền thống, các loại nem đòn hay nem hộp với những trọng lượng khác nhau đã được đưa ra thị trường, đáp ứng nhu cầu sử dụng của khách hàng.

Đơn giản, mộc mạc, cách thưởng thức nem Lai Vung không cầu kỳ. Sau khi bỏ đi phần lá chuối, có thể ăn riêng từng chiếc để cảm nhận trọn vẹn phần nem đỏ hồng, chua cay mặn ngọt, kèm cái giòn sần sật của bì hay đem nướng trên than hồng hoặc kết hợp dùng chung với bún, cơm cũng đều rất ngon. 

Vinh dự nằm trong top 50 đặc sản quà tặng Việt Nam (do Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam công bố lần thứ nhất vào năm 2013), nem Lai Vung giờ đây đã trở thành thương hiệu của tỉnh Đồng Tháp nói riêng và miền Tây Nam Bộ nói chung. Khẳng định được vị trí trên thị trường ẩm thực rộng lớn và mang lại kinh tế cho nhiều hộ gia đình làm nem nổi tiếng như: nem Út Thẳng, nem Năm Thơ, nem Chiến Ngoan, nem Tư Minh…Không chỉ đem về nguồn thu cho chính chủ sản xuất mà nghề làm nem còn góp phần tạo công ăn việc làm cho người lao động trên địa bàn, nghề chăn nuôi lợn, trồng chuối, trồng ớt cũng từ đó mà phát triển theo.

Trải qua nhiều thăng trầm, nem Lai Vung như gói trọn cái hồn quê của mảnh đất sen hồng. Với hương vị ngọt ngào, chua cay hòa quyện như tình đất, tình người nơi đây, nem Lai Vung đã làm say lòng bao người chỉ qua một lần thưởng thức. Vậy nên khi có dịp đến thăm vùng sông nước phù sa, đừng quên ghé lại Đồng Tháp hữu tình, cùng ngắm hoa sen và thưởng thức món nem đặc sản trứ danh đất miền Tây.
Bài, ảnh: Trà Giang