Thứ hai, 26-04-2021 | 13:52GMT+7

Canh chua cá Úc, lúc nhúc trứng vàng

LNV - Sông Túy Loan và sông Yên hợp lưu thành con sông lớn có tên là sông Cẩm Lệ. Song con sông này chảy về xuôi thêm khoảng 10 km nữa gọi là sông Hàn. Đây là con sông mang nhiều huyền thoại dân gian và chứng tích hào hùng, chảy giữa những cánh đồng phì nhiêu cánh Tây - Nam TP. Đà Nẵng.
Nhiều đoạn trên sông, có những phận đời đã mưu sinh mãi miết với dòng chảy, vẫn thầm lặng với nghề đánh cá mưu sinh trên sông nước cả đời người…Những dòng sông quê hương đã đi vào thơ ca đẹp dịu dàng như hình ảnh của người thiếu nữ chèo đò đưa bộ đội qua sông, nhưng dòng nước này cũng đã làm tang thương bao cuộc sống của dân làng trong  những mùa lũ dữ. 

Quê tôi, cứ vào “cuối xuân, đầu hè”, khi nghe tiếng ve kêu râm ran trên những hàng phượng vỹ hay trên những rặng tre um tùm như thành lũy ở ven sông thì dưới sông, loài cá úc với cái bụng phình ra mang khệ nệ hai buồng trứng đang ngao du dưới làn nước trong xanh. Lúc này người dân quê hay các “lão ngư” tha hồ thả lưới bắt cá úc về bán hay chế biến các món ăn.
 

Cá úc có màu xám tro

Sáng nay, tình cờ tôi gặp anh Ngô Văn Trước (62 tuổi, trú tại phường Hòa Thọ Tây, Q. Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng), anh là một “lão ngư” có tiếng “sát cá” trên các sông Túy Loan, sông Yên, sông Cẩm Lệ…
cho hay, tùy theo mùa, tùy theo đoạn sông nước lợ, nước ngọt; sông Túy Loan, sông Yên là nơi có hầu hết các loại cá sinh sống như cá tràu, cá trê, cá chình, cá mòi, cá ngạnh, các leo, cá bống, cá ngát, cá úc...Hiện nay, đã vào cuối xuân và đầu hè, cá úc có nhiều trên sông Túy Loan, tôi phải thức dậy từ 3 giờ sáng cho ghe xuống sông thả lưới bắt cá úc. Sáng nay tôi  gỡ lưới bắt cá và mang lên chợ Túy Loan nhập cho bạn hàng 20 kg cá úc với giá sĩ là 80.000 đồng / kg, sau đó họ bán lẽ với giá khoảng 100.000 đồng / kg. Cá úc vào đầu hè nấu món gì cũng thơm ngon như nấu canh chua, nấu cháo…

Chúng tôi quan sát thấy cá úc có thân hình tương đối dài với 2 ngạnh hai bên lườn và 1 ngạnh trên lưng rất bén. Lưng màu xám bạc hoặc xám tro, hai bên thân màu sáng hơn và càng về phần bụng càng chuyển dần sang màu trắng bạc, đuôi và vây có màu đỏ lợt. Cư dân sống hai bên bờ sông Túy Loan thường chế biến các món ăn đặc sắc từ cá úc như nướng, chiên, kho nghệ, kho tương, kho sả ớt, kho tiêu, nấu cháo, nấu canh chua…

Bát canh chua cá úc rất thơm ngon và  hấp dẫn trong những ngày nắng nóng

Cá úc làm món nướng rất thơm ngon, được chế biến như sau: Cá úc làm sạch, để ráo, rồi dùng dao khứa xéo trên hai bên thân cá, sau đó ướp với nước mắm, mì chính, mẻ, nước cốt gừng, nghệ khoảng mười phút cho cá thấm gia vị. Sau đó xâu vào que hay đặt trên vỉ nướng cá trên than hồng. Thi thoảng phết một lớp dầu phộng lên hai bên thân cá. Khi cá chín, chuyển qua màu vàng, dậy lên mùi thơm quyến rũ là được. Cá úc nướng có thể ăn kèm với bún, cuốn bánh tráng với các loại rau: Khế, chuối chát, dưa leo, các loại rau thơm kèm với nước mắm chanh, gừng, ớt, tỏi.

Đặc biệt, cá úc nấu canh chua là một món ăn thơm ngon giải nhiệt, bổ dưỡng được nhiều người ưa chuộng, nhất là trong mùa hè. Canh chua cá úc được chế biến như sau: Làm sạch cá bằng tro bếp, sau đó ngâm cá trong giấm để sạch nhớt và mất mùi tanh, rửa sạch, mổ bụng, cắt từng khúc vừa ăn (nếu cá lớn)  để ráo, ướp gia vị cho thấm, sau đó phi thơm dầu phộng với hành tím băm rồi cho nghệ tươi và cà chua  vào xào lấy nước màu, tiếp tục cho cá úc và măng chua, khế, dứa (thơm) xắt vào. Một lát sau cho nước dùng vừa đủ vào nấu tiếp. Khi canh chín nhắc xuống, nêm gia vị vừa ăn và bỏ thêm ớt chín, rau hỗ điếc, ngò tàu, hành lá cho thơm.  

Trên bát canh cá úc có màu đỏ của ớt và cà chua, màu xanh của rau thơm, màu vàng của dứa và trứng cá, màu trắng ngà của măng chua trông rất bắt mắt. Khi ăn, vị ngọt chua của nước, vị béo thơm của cá, vị cay của ớt, vị đặc trưng của măng chua hoà quyện với nhau  làm món ăn rất thơm ngon và cực kỳ hấp dẫn trong những ngày hè. Canh chua cá úc ăn nóng với bún hoặc cơm đều ngon cho nên, mùa hè ăn canh cá úc, người múc canh tranh thủ vừa múc vào bát vừa chan trên chén cơm của mình vì món canh quá thơm ngon. 

Đặc biệt, vào thời điểm đầu hè, cá úc mang bộ trứng như những hạt cườm vàng óng, sau khi nấu, bụng trứng cá úc bị vở, với “lúc nhúc trứng vàng” ăn rất thơm, béo và bùi, bạn không thể bỏ qua. Bởi vậy quê tôi vẫn còn câu ca: “Canh chua cá úc, lúc nhúc trứng vàng / Ăn nghe bùi béo, râm rang trưa hè” hay là “Canh chua cá úc mùa đầu / Chồng chan, vợ húp, có sầu cũng vui”.
Bài, ảnh: Lê Văn Kỳ